Yeo alikulia katika familia ya Kibudha huko Ufilipino. Alikumbuka wakati ambapo haikuwa salama kwenda sokoni kwa sababu Waislamu walikuwa wanawaua Wabudha kwa sababu ya dini yao. Wakati mwingine Yeo alikwenda na mama yake katika hekalu la Kibudha ili kuchoma uvumba. Siku moja dada yake alikuwa anaumwa na alikuwa anakufa. Madaktari walikuwepo lakini hawakuweza kusadia. Mama yake na Yeo aliomba sana bila kukoma ili Buddha amsaidie.

► Soma Mwanzo 3 kwa pamoja kwa sauti. Kila mwanafunzi anapaswa aandike kifungu cha maneno ambacho kinafupisha kifungu hiki cha andiko. Kifungu hiki cha Maandiko kinatuambia nini kuhusu Mungu, mwanadamu, dhambi, na Ulimwengu? Kila mwanafunzi anapaswa aandike orodha ya maelezo. Kama kundi, jadilini kile mlichoandika.

Asili ya Ubudha

Ubudha ulianzishwa na Siddhartha Gautama. Hakuna kilichoandikwa kuhusiana na maisha ya Siddhartha Gautama hadi miaka 400 baada ya kifo chake, kwa hiyo habari za maisha yake hazina uhakika.

Gautama alizaliwa mnao mwaka 563 K.K. Alikuwa mwana wa mfalme wa sehemu ndogo ya India. Akiwa kijana aliwatoroka wanaomtunza ili kwenda kuuona ulimwengu. Aliwaona watu katika umaskini na magonjwa, na akahitimisha kwamba kimsingi maisha ni huzuni na mateso.

Gautama alipata uzoefu ambao alisema ulimuangazia yeye kuhusiana na asili ya uhalisia. Neno Buddha linamaanisha “aliyeangaziwa.” Gautama mara nyingi anaitwa “Buddha.”

Biblia inatueleza sisi tusiamini ujumbe kutoka kwa roho ambayo haitambui Yesu Kristo, ona 1 Yohana 4:3. Kuangaziwa ambako Gautama alikupokea kulikuwa ni uongo.

Ushawishi wa Sasa

Leo hii kuna makundi mengi ya Ubudha. Hawajaungana katika taasisi ya kiulimwengu.

Maandiko yanayochukuliwa na Wabudha kuwa matakatifu yanaweza kujaza maelfu ya matoleo. Kwa hiyo, kila kundi hujikita katika kadhaa, kuliko kujaribu kusoma yote.

► Ni kwa namna gani ambayo Wakristo wanaiangalia Biblia tofauti na njia ambayo Mbudha anayaangalia maandiko yake?

Idadi ya wanaoukiri Ubudha duniani ambao kwa makusudi kabisa wanafuata mafundisho ya Ubudha ni angalau milioni 350. Zaidi ya watu billion wanaweza kujiita wabudha kwa sababu tu wamekuwa wanafundishwa Ubudha, na hawajajikita katika dini nyingine yeyote tofauti.

Watu wengi wanajiita wao wenyewe Wabudha kwa sababu wanafuata baadhi ya ushauri wa maandiko ya Kibudha. Wanaweza wasielewe mafundisho ya msingi ya Ubudha na wala wasishiriki katika makundi yaliyopangwa.

[1]Imani kuhusu Uungu na Muda

Wabudha hawaamini juu ya Mungu Mkuu ambaye ni nafsi. Badala yake, wanaamini katika uhalisia mkuu ambao ni jumla ya kila kitu kinachoishi. Kwa hiyo, Wabudha hutafakari, lakini hawaombi, kwa sababu hawaamini kwamba kuna Mungu anayezungumza na kusikiliza. Wabudha wana maandiko yanayoitwa maombi, lakini hawayaelekezi kwa mtu yeyote. Hakuma miungu ya aina yeyote ambayo ni muhimu katika Ubudha.

Ni heshima kubwa kwa Wakristo kuomba kwa ujasiri kwa Mungu anayesikia, ona Mathayo 6:6-8 na 1 Yohana 5:14-15.

[2]Wabudha wanaamini katika mzunguko usioisha wa muda, usio na mwanzo, usio na mwisho, na hakuna tukio ambalo linaleta mabadiliko ya kudumu.

Biblia inasema kuna matukio makuu, na kwamba mara zote muda hautaendelea kama ilivyo sasa, ona 2 Petro 3:10.

Kuzaliwa tena na Nirvana

Gautama na watu wengi wa utamaduni wake walikuwa tayari wanaamini juu ya kuzaliwa tena kabla hata ya kuanzisha dini yake. Kuzaliwa tena kunamaanisha kwamba baada ya mtu kufa anazaliwa tena kama mtu mwingine au kiumbe mwingine kama vile mnyama au mdudu. Kwa kuzaliwa tena, mtu anaishi maisha mengi.

Wabudha wanaamini kwamba endapo mtu atafanya matendo mema (karma njema) yakazidi matendo yake mabaya (karma mbaya), anaweza kuzaliwa katika maisha mazuri wakati ujao.

Biblia inasema kwamba matendo yetu hayatufanyi kukubaliwa na Mungu au kulipa kwa ajili ya dhambi zetu, ona Warumi 3:20.

Kulingana na Gautama, dhamiri ya nafsi ya mtu haizaliwi tena. Ni nyenzo chache tu alizotengenezewa ndizo zinatumika kutengeneza kiumbe mwingine. Hii inamaanisha kwamba kifo katika Maisha ya awali kimsingi ni mwisho wa nafsi hiyo.

Yesu hutoa uzima wa milele kwa wale ambao wanamuamini, ona Yohana 10:27-28.

Wakati mwingine watu hupenda dhana ya kuzaliwa tena, lakini kwa sababu maisha ni mateso, Gautama alihisi kwamba kuishi maisha mengi si jambo jema. Aliamini kwamba mtu anapaswa awe na lengo la kuepuka mzunguko usioisha wa kuzaliwa tena na tena.

[3]Mbudha mwenye msimamo hujikita katika njia za Kibudha za Maisha ili kuondoa matamanio yote. Endapo akafanikiwa, hatatamani au kufurahia kitu chochote au mahusiano yeyote.

Kwa Wakristo, mahusiano ya wanadamu ni muhimu na yanaleta furaha, ona 1 Wathesalonike 3:12.

Mbudha anaamini kwamba akifa, ataingia katika nirvana badala ya kuzaliwa tena kama kiumbe mwingine. Hili ni lengo kuu la wote waliojikita katika Ubudha. Wakati mwingine watu hudhani kwamba nirvana ni kama dhana ya Wakristo ya mbinguni. Lakini nirvana inamaanisha hali ya kutokuwa chochote, mwisho wa nafsi, kama kupuliza mshumaa. Endapo mtu atafikia nirvana, haishi tena kama mtu anayefikiria.

Katika Ubudha, wa asili, mtu hakuwa na uwezo wa kufikia nirvana mwishoni mwa maisha yake ya sasa ispokuwa alikuwa mtawa Kibudha. Mwanamke hakuwa na uwezo kabisa kufikia nirvana hadi akizaliwa tena kama mwanaume na kuwa mtawa.

Kweli Nne za Kimaadili za Ubudha

Imani ambazo Gautama alifundisha baada ya kuangaziwa zimefupishwa katika Kweli Nne za Kimaadili za Ubudha.

1. Maisha yamejaa huzuni na mateso na hayana furaha ya kweli.

2. Mateso ni matokeo ya matamanio, kwa sababu hakuna kitu tunachotamani kitadumu.

3. Kujiondoa kutoka katika tamaa zote ni njia ya kuepuka mateso.

4. Kanuni nane za maadili ya Ubudha kwa ajili ya maisha humchukua mtu kuelekea kujiondoa kutokana na matamanio yote na nirvana.

► Je, kuna kitu chochote katika kweli nne ambazo Wakristo wanaweza kukubaliana nazo?

Kulingana na Gautama, mateso yote yanakuja kwa sababu ya matamanio. Kama mtu hatatamani kitu chochote, hatateseka. Ili kujikita kuwa Mbudha, mtu hatakiwi kupendezwa na chochote.

Habari inaelezwa ya mtawa mmoja wa kibudha aliyeitwa Sangamaji. Alikuwa mtawa na akaiacha familia yake ili kutumia muda wake akizunguka na kutafakari. Mke wake alipompata, alimlaza mtoto wake mbele yake, na akamuomba awasaidie. Sangamaji aliketi bila kujibu chochote hadi mke wake akaondoka. Gautama akasema kwamba mwanaume huyu alikuwa amefikia lengo la Ubudha kwa sababu hakuhisi furaha yeyote mke wake alipokuja au huzuni yeyote alipoondoka.

Wakristo wanaingia katika ndoa kama mahusiano ambayo yanaleta furaha, ona Waefeso 5:28.

► Ni kwa namna gani dhana ya Ubudha ya maisha kamilifu inatofautiana na dhana ya Ukristo?

Mtindo wa Maisha wa Ubudha

Ubudha unasisitiza maisha ya uadilifu. Wabudha wanaamini kwamba tendo linaweza jema au la maadili kama linakufaidisha wewe na wengine, na halimdhuru mwingine. Nia ya mtu inachukuliwa kuwa muhimu zaidi kama matokeo halisi ya matendo yake.

Mazoezi ya kiakili na ya kiroho ambayo Wabudha wanayafanya yametengenezwa ili kumsaidia mtu kutoka katika ubinafsi. Wabudha wanaamini kwamba masumbufu yote yanakuja kutokana na kujijali kulikopitiliza. Wanataka kusahau nafsi na kupenda viumbe wote wenye ufahamu (viumbe wenye akili). Tatizo ni kwamba pasipo uhusiano na Mungu, hakuna msingi wa kujitoa na upendo.[4]

► Kwa nini mtu hawezi kuwa mwenye kujitoa na mwenye upendo pasipo mahusiano na Mungu?

Watu wengi wanaojiita Wabudha wamekulia katika utamaduni wa Ubudha na hawajawahi kuangalia kingine kwa umakini. Nadharia za dini yao ndizo zinaonekana halisi pekee kwao. Taratibu zao za ibada ni sehemu ya maisha yao.

Kwa kawaida, watu wanaojiunga Ubudha kutoka katika dini nyingine wanavutiwa na filosofia yao ya maisha. Hawajiungi kwa sababu wanatafuta nirvana. Wanajiunga kwa sababu Ubudha unaonekana kutoa maisha ambayo yako huru kutokana na masumbufu na mgogoro. Watu wengi wanahisi kwamba katika Ubudha wanapata uhuru kutokana na mgandamizo na kwamba maisha yao yanakuwa katika mpangilio.

► Sasa rudi nyuma na soma kila andiko na neno mlalo na lililokolezwa.

Kwa sababu Wabudha hawakiri kuwa Wakristo na hawaitambui Biblia kama mamlaka ya mwisho, haitoshi kuwaonesha kwamba Imani yao si sawasawa na Biblia. Tayari wanafahamu kwamba Biblia inasaidia au kuunga mkono dini tofauti na yao.

Ni muhimu na yenye ufanisi kushirikisha injili. Unapozungumza na Mbudha, mwambie unataka kumuelezea misingi ya Imani yako. Shirikisha injili kwa urahisi. Hata kama Mbudha hadai kuamini Biblia, kweli ya Mungu ina nguvu kwa sababu ya kazi ya Roho Mtakatifu.

Unapaswa pia kushirikisha ushuhuda wako. Mwambie namna ambavyo injili imekuleta katika uhusiano na Mungu, imekuletea msamaha na ukombozi kutoka dhambini, na kuwa maisha yako maana.

Zaidi ya misingi ya kuwasilisha injili na ushuhuda binafsi, unaweza kuzungumzia hitaji maalumu la Mbudha kwa kutumia kweli ya injili. Ubudha unang’ang’ana kuelezea mateso na huzuni za maisha. Unashindwa kuelezea uhalisia wa mambo mazuri na furaha iliyopo. Mafundisho ya ubudha yanakana umuhimu wa kitu chochote kinachionekana kuwa ni muhimu katika maisha, yakiwemo mahusiano ya wanadamu. Ni dini pasipo Mungu ambaye ana mahusiano na wanaomwabudu. Haitoi uzima wa milele au umuhimu wa hatma ya mwanadamu.

Mateso

Mbudha anaamini kwamba mateso hayana maana na si halisi. Haya ni maelezo yasiyojitosheleza.

Ukristo unaeleza hali ya mateso katika ulimwengu. Ulimwengu uliumbwa na Mungu ukiwa kamilifu, lakini mwanadamu alifanya dhambi na akaleta laana juu ya ulimwengu. Hii inaelezea kwa nini kuna uzee, magonjwa, na kifo. Dhambi pia inaonekana katika matendo maovu ya watu yanayoendelea.

Furaha

Mbudha anaamini kwamba hakuna furaha ya kweli katika maisha, na kwa hivyo hatupaswi kutamani kitu chochote. Hii inakinzana na uzoefu wa furaha na raha ambao watu wanao, hasa katika mahusiano ya kibinafsi.

Ukweli kwamba ulimwengu uliumbwa na Mungu unaelezea kwa nini kuna furaha tele na raha katika maisha, hata kama ulimwengu si kamilifu kama ambavyo Mungu aliukusidia hapo awali.

Kama Wabudha, Wakristo wanaamini kwamba mambo ya duniani si ya kudumu. Tusiishi kana kwamba tutavitunza vile tulivyonavyo milele. Hata hivyo, mkristo anaweza kufurahia maisha kwa sababu anafahamu kwamba ataishi milele na Mungu. Hata kama vitu si vya kudumu, ni halisi, na uchaguzi wetu una matokeo ya milele. Hii inatoa kusudi na umuhimu kwa maisha ya mwanadamu.

Mahusiano na Wengine

Kama ukiyaishi kikamilifu, mafundisho ya Ubudha yatakupeleka mbali na mahusiano kwa sababu mahusiano yanachukuliwa kuwa yasiyo na maana. Lakini asili ya mwanadamu ina hitaji la ndani sana la kujikita katika mahusiano.

Mungu ametuumba kwa ajili ya mahusiano na wanadamu wengine. Tunatamani kuthaminiwa na wengine. Tunatamani kujikita kwa wengine. Mahusiano ni muhimu sana kwa sababu tunafahamu kwamba watu wote wameumbwa na Mungu kama viumbe wa milele wakiwa na hatma za milele.

Mahusiano na Mungu

Ubudha ni dini pasipo Mungu. Lakini kila mmoja wetu ana hitaji la ndani kabisa la kumuabudu Yeye.

Mungu alitutengeneza sisi ili kuishi katika mahusiano na Yeye. Mtu ahwezi kuridhika na kutosheka hadi awepo katika mahusiano ya kibinafsi na Mungu. Mahusiano na muumba wetu yatakuwa ya milele, na mbinguni ni mahali ambapo tutaishi na Mungu.

Msamaha wa Dhambi

Ubudha hauna dhana ya msamaha wa dhambi. Hakuna anayeweza kumuwajibisha mwanadamu kwa kutenda yasiyo sahihi, na hakuna chochote kinachoweza kufanya upatanisho kwa mambo mabaya yaliyofanyika. Kwa sababu ya mambo haya, Wabudha hawana uhakika wa msamaha wa dhambi.

Biblia inatuonesha kwamba kila mmoja ana hatia na anahitaji msamaha wa dhambi. Kwa sababu Yesu alifanya upatanisho kwa ajili yetu, tunauhakika kwamba tunaweza kusamehewa.

Tumia sehemu zifuatazo kutoka katika Kijitabu cha Mkononi cha Fundisho ili kumshirikisha Mbudha:

(9) Wokovu ni kupitia upatanisho wa Kristo pekee.

(11) Tunapokea wokovu kwa Imani

(12) Tunaweza kuwa na uhakika binafsi wa wokovu

Mama Yeo alikuwa anamuomba Buddha ili amponye binti yake aliyekuwa katika hali ya kufa, lakini ilionekana kwamba hakuna msaada. Ndipo akakumbuka mmishenari wa Kikristo aliyeitwa Wong ambaye amekuwa akihubiri hapo karibu. Alimtuma Yeo ili amlete. Wong alipofika, alisema, “Usimuombe Buddha; muombe Yesu.” Wong alianza kuomba, na msichana akaponywa. Mama Yeo akawa Mkristo siku hiyo, na Yeo akawa Mkristo baadae

► Sasa soma Mwanzo 3 tena. Kila mwanafunzi aandike kifungu cha maneno kinachoelezea ujumbe wa kifungu hiki cha andiko kwa Mbudha. Wanafunzi kadhaa wanaweza kushirikisha kile walichokiandika.

Kumbuka kutafuta fursa ya kuwasilisha injili kwa mtu mmoja kutoka katika kundi hili la kidini. Jiandae kushirikisha wanadarasa wenzako kuhusiana na majadiliano mliyokuwa nayo. Andika ripoti ya kurasa 2 na uirudishe kwa kiongozi wako wa darasa.