Lesson 19: Ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě bìì ɓaà-ɓaà

Ɖé cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ hwɛ̀ìn gbɔ nìà kɛ múɛɛ, kpooɔ̀ muɛ cɛ̃́ìn kà ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ɛ̀ ɓaà-wùɖù ɓě ɓɛ́ ɔ nyu ma jǎà-po-nyɔ̀ ɓěɔ̀ bììɛɛ mɔ̀ nyɔ kpáà à gbo ɖé à ɓaà-ɓaà kè à Gèɖèpɔ́ɔ̀ kũ̀àɔ̀ mú kɛ̀.

Ké cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ zà cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓě ɓá ɖeín-nà-nyɔ̀ jè dyíɛɛ da ɖekè. Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ gmɔ̀ cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓě nìà ɓóɛɛ ɖíɛ́ ɓě dya kà ɓɛ́ wa mu cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ cɛ̃́iń nììn nyɛ, nìí, ɓɛ́ wa kéɛ gbɔ po kà wa ké waà taún-kũ̀à nìà ɖé cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ mánáín nyɛɛ nyuɛ nyu kɛ.

Kpooɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké gmɔ̌ìn kpa sɔ̃́ mɔɔ kpa tã hwɛ̀ ɓɛ́ wa taún-kũ̀à nìà kɛ nyu.

Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa hwɛ̀ cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓě nìà tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ nìà múɛ gboɛɛ, wa mɛ cɛ̃́ cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ nyɔ ɓě nìà kɛ ɓó jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě bìì. Kĩ́ín-kĩ́ín nyɛɛ, nyɔ ɖò mɛ tɛ̀mɛ̀ìn kpooɔ̀ cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ dyúáɖò ɖé kà ɔ mɔ̀ùn nyu ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ mú. Ɔ ɖǎ ná nìǐn, nyɔ ɓě ɔ tɛ̀mɛ̀ìn kà ɖɛɔ̀ kɛɛ ɖò-ɖò mɛ cɛ̃́ɛ kà ɔ ké cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ ɖò mɔɔ wa ɖíɛ́ ɓě tɛ̀mɛ̀ìn nyu kɛ. Ɔ jǔ ké kpooɔ̀ ɖǎa dyé kà nyɔ ɖò nyu ɖɛɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ ní, nìí, wa ɓɛ́ìn wa mìɔùn kpoo-dyù ɓě mú geɛ, ɓɛ́ nyɔ ɓáún-ɓáún ké nyɔ nàìn-nàìn cɛ̃́ ɓó ti dyúáɖòɔ̀ mú. Ɖé kpoo ɓɛ́ ɔ ɓéɖé nyɔ hĩinyɛ kɛɛ múɛɛ, nyɔ dyúáɖò mɛ tɛ̀mɛ̀ìn cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɖò, ɓɛ́ ɔ ɖǎ ná nìǐn, ɔ ké nyɔ tã tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ dya gmɔ̀ ɓɛ́ ɔ kéɛ dyé kà wa mɔ̀ùn mu cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɖò tɛ̀mɛ̀ìn nyuùn ɖekèɛ.

Ɓaà-wùɖù ɓě ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ nyu ma kà jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě bììɛɛ cɛ̃ɛ à gbo ɖɛ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖìè gbo kpá kɛ. Ɓaà-wùɖù ɓě nìà kɛ kpá à gbo ɓɛ́ à ké jǎà-po-nyɔ̀ séè ɖɛ hwɛ̀ keɛɛ bìì ɓaà, sepóeɛɖé à ɓéɖé ɓɛ́ à ké ɖɛ dyúáɖò ɓě kɔ̃̀ jè Pɔ́ɔ̀ ɓaà ma kà kɛɛ jè ɓaà. Ɓaà-wùɖù ɓě nìà kɛ kpá à cɔ́cì ɓěɔ̀ gbo ɖekè, ké à mɛ kpá múàǔn ɓó ɖɛ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nì wa bìì nyuɛń nyɛɛ jè.

À mɛ gmɔ̀ Pɔ́ɔ̀ɛ̀ ɓaà-wùɖù ɓěɔ̀ dya ɓó kpoo-dù kò-kò tã ɓě bìì.

Tɛ̀sàɖònákà-nyɔ̀ ɓěɔ̀

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà 1 Tɛ̀sàɖónìà 5:23-24 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Céè-ɖɛ̀ kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ céè ma Tɛ̀sàɖònákà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gboɛɛ cɛ̃ mú hwɛ̀ jè. Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ jǎà-po-nyɔ̀ séín ɖá ɓɛ́ wa ké cĩ́ ɖé to-ɖu-ɖu kè mú-hwɛ̀-hwɛ̀ mú, ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖáìn à nyɛ́nɛ́ín kà ɓɛ́ à dyi hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa ɓéɖéín, ɔ mu ná nììn ɓó à bìì kɛ. À mɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn ɖɛ ɓɛ́ à ké wa ɓìì ɓaà, ɓɛ́ wa ké to-ɖu-nyɔ̀ ɓě kè mú-hwɛ̀-nyɔ̀ ɓě jǔ.

Féɖópà-nyɔ̀ ɓěɔ̀

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Fèɖópĩ̀ɔ̀ 1:9-11 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Vɔ́sì ɓě nìà kɛ cɛ̃ ɖɛ ɓě ké dyúa muɛ́ nì kánáá pū ɖé jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ fɛ̀ɛ̀ múɛɛ jè. Ɔ ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀bɛ̀ǐnɔ̀ mɛ nì kɔ̃ kpáuń kánáá pū. Ɔ dyi ná nìǐn, nìí, dyí-sɛ́ɖɛ́ìn-ɖɛ̀ ɓě nyu-nyu mu kɔ̃ kpáùn ɖé ɔ mú. Ɔ jǔ ké ɔ dyi ɖɛ ɓě nìà kɛ nyuín, nìí, ɔ cĩ́-cĩ́ gànáɔ̀ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn mìɔ. Ɖɛ ɓě nìà kɛ mu ɔ gbo kpáùn ɓɛ́ bɛ̃̌ kè kɛɛ ɖò ké se ɔ bũ̌ nì.

Nyɔ ɓě ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ céèà gbo ɖé vɔ́sì ɓě nìà kɛ múɛɛ ɖǎ ma jǎà-po-nyɔ̀ ɓě jǔ ɓó ti wè xwíníín. Kɛɛ wɛ̃́ɛ́ kɛɛ, Pɔ́ɔ̀ nì ma wa bìì ɓaàǔn ɓɛ́ waà Gèɖèpɔ́ɔ̀ mú-ɖɛ̀ɓɛ̀-ɖɛ̀ɓɛ̀ɔ̀ ké ma kɔ̃ kpáuń nì kánáá pū, ɓɛ́ dyììn ɖé ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn nìà kɛ múɛɛ, wa ké ɖɛ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓó wa bììɛɛ dyí dyuò nɔ̀mɔ̀ dyíin.

Dyi-diè-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě mɛ gmɔ̀ dya kɛɛ ɖíɛ́ ɓě kɛà kɛ̀:

• Gèɖèpɔ́ɔ̀ cɛ̃ɛ ma ḿ gbo kà ɓɛ́ kpeɖe ɖò kè mú-nì-ɖɛ̀ ɖò mɔɔ xwai-nyu-ɖɛ̀ ɖò se ma dyí sɛ́ɖɛ́ìn ɖé ní fɛ̀ɛ̀ mú kɛ. Kà ɔ nìà náa, nìí, ɖɛ́ mɔ̀ gbo-zĩàìn-zĩàìn ɓɛ́ ḿ nyu ma kà ɖé ní fɛ̀ɛ̀ɔ̀ múɛɛ dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ kɛ́?

• Ɖɛ ɖò nì ɖé ní fɛ̀ɛ̀ mú ké ní hwòɖǒ-dyùà se dyí pɛ́ɛ̀ ɓóɛ jèè?

• Ḿ ɖǎ ti dyé ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké gbo-zĩà-zĩàìn ɓě ḿ ɓéɖé ɓɛ́ ḿ ké nyuɛɛ jè ḿ dyí tɛ̀mɛ̀ìnǹ?

Kɔ̀ɖɔ́sì-nyɔ̀ ɓěɔ̀

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Kɔ̀ɖɔ́sĩ̀à 1:9-12 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Pɔ́ɔ̀ ɓaà ma ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké wa ɔ hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-fɔ̀nɔ̀ nyí ɓá ɖɛ ɔ mɔ́ɛɛ jè dyí, ɓɛ́ ɔ ké wa múin dyíìn ɖé hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-fɔ̀nɔ̀ kè ɖɛ-múin-wɔ̃́-wɔ̃́ mú. Nyɔ ɓɛ́ ɔ mɔ̀ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɛɛ séè Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ séín dyí dyuò ke ɓá fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké cĩ́ɛɛ jè dyí. Ɔ muɛ dyéìn mɛ́nɛ́-mɛ́nɛ́ kà ɓɛ́ kpeɖe ɖíɛ́ ɓě kè wuɖu ɖíɛ́ ɓě ɔ kè xwai-nyu-ɖɛ̀ ɖíɛ́ ɓě nì ɖé ɔ fɛ̀ɛ̀ múɛɛ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké gbo zĩàìn nyɛ. Kà ɓɛ́ ɔ ɖɛ̀ɓɛ̀à Gèɖèpɔ́ɔ̀ múɛɛ, ɔ mu vɔ̃ùn jɛ́ɛ́ cá ɓɛ́ ɔ ké cĩ́ kà Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ kɛ. Ɖeín-nà-nyɔ̀ɔ̀ mɛ nì jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě bìì ɓaàǔn, ɓɛ́ ɔ ké wa ɖɛ tɛ̀mɛ̀ǐn nì nɔ̀mɔ̀ dyíin, ɓɛ́ wa ké ɖɛ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓó wa bììɛɛ dyí dyuò.

Àpɔ́sò Pɔ́ɔ̀ ɖá ɔ jǔ ké wa ɖǎ ɖɛ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ kɛɛ múin wɔ̃́ nɔ̀mɔ̀ dyíin ní, ké waà ɖɛ-múin-wɔ̃́-wɔ̃́ɔ̀ ɖǎ kɔ̃ kpá ní, nìí, wa mu kpé ɓɛ́ìn ɓɛ́ wa ké cĩ́ kà Bounɓoɔ̀ mɔ́ɔ kɛ. Ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ mu wa ɓàìn ɖé ɖɛ séín mú. Ké nyɔǔn muɛ dyí dyuòùn kà ɓɛ́ wa ɖǎ gbo zĩàìn dyììn ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ mú kɛ. Ɔ mɛ nì ɖeín-nà-nyɔ̀ɔ̀ hwìɖǐi kà ti ɔ muà jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ǐn nììn ɖé ɖɛ ɓě nìà kɛ múɛɛ ní, nìí, ɖɛ kĩà dyí ɖíɛ́ ɓě mu píé wóɖóɛń nììn ɖé Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖìèɔ̀ fɛ̀ɛ̀ mú kɛ.

Hwìè ɖíɛ́ ɓě kɔ̃̀ mú nyɔǔn muɛ dyí dyuòùn kà m̀ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ m̀ ké cĩ́ kà Bounɓoɔ̀ mɔ́ɔ kɛɛ mɔ̀, “nì mu ɓo tòɖòùn ɖé kũ̀à nɔ̀mɔ̀ dyíin séín mú.” Ɔ mɛ ɓɔ́ à hwìɖǐi kpèɛ̀n ɔ jǔ ké Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖìè ɖò séè ɓo nɔ̀mɔ̀ kɔ̃in tòɖò ke ɖé kũ̀à nɔ̀mɔ̀ dyíin séín mú ní.

Vɔ́sì ɓěɔ̀ cɛ̃ɛ ɖekè kà ɓɛ́ Bounɓoɔ̀ muɛ nyuùn ɓɛ́ gana ɓɛ́ ɔ sɔ̀àìn ɖé ɔ kpé dĩ́ín-dĩ̀ìnɔ̀ múɛɛ ké à dyi kùìn, ɓɛ́ à ké hwòɖǒ-ku-ku ɓéɖé, ɓɛ́ à ké ɖɛ séín hwòɖǒ kùìn ɖé múà mú kɛ. Nyɔ ɓɛ́ ɔ ɓéɖéà múà ɖé Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nà mú, ké ɔ ɓièà Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖé hwòɖǒ-ku-ku múɛɛ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ ɖǎ ɖɛ hwɛ̀ ɖé zùǔn wɛ̃.

Pɔ́ɔ̀ɛ̀ ɓaà-wùɖù ɓěɔ̀ dúí-jaɖa-jaɖa

Pɔ́ɔ̀ɛ̀ ɓaà-wùɖù ɓě ɓá jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě jè dyíɛɛ cɛ̃ à ɖɛ pàɖǎ gbo ɓá kũ̀à ɓɛ́ ɖeín-nà-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké nyuɛɛ jè dyí. À ɓéɖé ɓɛ́ à ké ɖɛ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě mɔ́ ɓɛ́ wa ké ɓúá kɛɛ dyí dyuò. À mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ à ké ɖɛ ɓě ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ wa ké mú zaìn nyɛɛ dyí dyuò. À ní ɖá ɓɛ́ à ké dyi giniìn ɔ jǔ ké à dyiɛ dyé ké jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɖò dyi ɖɛ kĩà dyí ɓě nyuɛń nì, ké nyɔ ní wɔ̃́ ɔ sɔ̃ún-kpa-ɖɛ̀ ɓě míin, ké ɔ dyi cĩ́ɛń nì fùɖù-fùɖù-kà ní. À mɛ ɓɔ́ɔ hwòɖǒ kɔ̃ dèɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ séín ɓě ɓɛ́ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi nyuín, ɔ nyu ɔ nyɔ kpa ɖɛ múɛɛ nyu wàɖà cáa.

Ɔ mɛ nì à hwìɖǐi kà ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ se ma nyɔ ɓěɔ̀ cɔ́cì-kũ̀à cɛ̃́ jè mɔɔ waà cɔ́cì-kũ̀à ɓěɔ̀ mú zaìn jè cɛ̃ɛ́ nì cáa. Ɖɛ kpɔ̃ ma ɔ hwòɖǒ mìɔ kɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ waà hwìɖǐǐ-taɓa-taɓaɔ̀ ké ma dyi ku ɖé Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-ɖeín-nà-nà mú kè ɓɛ́ waà kpeɖe ké ma dyíin nɔ̀mɔ̀. Nyɔ ɖíɛ́ ɓě nì ɓó ké wa ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ wa ké cɔ́cì nàìn, kɛɛ waà kpeɖe se nì kà Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ɛ̀ kpeɖe kéɔ́ nìɛ. Nyɔ ɓě nì náá jè ní ɖá ɔ ké à múàǔn po.

Ɖɛ nyuɛ ɓɛ́ ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi ɖɛ kpaa mɔ̀ sepóɛɖé ɔ mɔ̀ dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɖé nyɔ ɓěɔ̀ gbo, ké ɔ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ kpa ɖɛ jè. Pɔ́ɔ̀ nɛ́ìn ɖɛ cɛ̃́ jè jìì kɔ̃ ɖé ɓaà-wùɖù ɓě nìà ɖé dyiíɛɛ sɔ̃́ mú. Ɖɛ-dyuò-dyuò kpa ɖɛ ɖé zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ nyu-nyu mú. Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé dya-dè-dè mìɔ ɖé ɔ jǎàɔ̀ kũ̀à-mú-nyùìn-nyùìn mú.

À mɛ nyu Pɔ́ɔ̀ɛ̀ ɓaà-wùɖù ɓěɔ̀ ɓó Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖìè ɓě ɓɛ́ wa nìà à xwíɖíiɛɛ bìì. À mɛ diè Zùù Hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐnɔ̀ dyi ɓɛ́ ɔ kéɛ nyu ɓɛ́ ɖɛ ɓě nìà kɛ ké nì ɖé waà fɛ̀ɛ̀ mú.

Ɓaà-wùɖù nìà dà ɓíɖíiɛɛ mɔ̀ ɓaà-wùɖù ɓě ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ nyu ma ɓó jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě bììɛɛ ɖò.

À Ɓǎ, mɔ̀ nìà ɖé dyɔún wɛ̃,

Ḿ nì ɓaàǔn ɓó ___________bìì ɓɛ́ m̀ ké ɔ mú hwɔ gàná cá. Ḿ nì ɓaàǔn ɓɛ́ m̀ kéɛ nyu ɓɛ́ ɔ ké se kɛɛ ɖò ɓéɖé ɖé ɔ nyuu-ɖɛ̀ ɓě kè ɔ kpeɖe ɓě ɔ kè ɔ hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ ɓě mú.

Nyuɛ ɓɛ́ ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn ɓɛ́ ɔ ɓéɖé m̀ bììɛɛ ké kpéín ɓúáuń nì kánáá pū, ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ mɔ̀ nì mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ jɛ́ɛ́ ɓó ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ bììɛɛ jè múin wɔ̃́ gàná cá. Kpá ɔ gbo ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ mɔ̀ ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓó ɔ bììɛɛ dyí dyuò, ɓɛ́ ɔ kéɛ nyu tee, ɓɛ́ dyììn ɖéɛ múɛɛ, ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ ké ɓo tòɖò ɓó nì dĩ́ín-dĩ̀ìnɔ̀ jè.

Kpá ɔ gbo ɓɛ́ ɔ ké cĩ́ kà Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ nyu cĩ́ɛ kɛ wé séín xwíníín, ɓɛ́ ɔ ké nì hwòɖǒ dyi dè ɖé ɖɛ séín mú, ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ pàɖǎ cɛ̃́ ɓá ɖɛ ɓě mɔ̀ nì mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ kɛɛ jè dyí. Nyí ɔ gana sɔ̀ìn ɖé m̀ gboɛ, ɓɛ́ ɔ ké cĩ́ ɖé to-ɖu-ɖu mú, ɓɛ́ ɔ ké gana sɔ̀ìn ɖé m̀ gboɛɛ ɓéɖé, ɓɛ́ ɔ ké cĩ́ ɖé to-ɖu-ɖu mú, ɓɛ́ ɔ ké múà ɓéɖé ɖé mú-dɔ̃̌-dɔ̃̌ séín mú. Ɔ mɛ po m̀ zùo ɖé ɖɛ séín mú tee ɓó jĩ́ájà ɓɛ́ m̀ nyuà ɔ dyíɛɛ jè.

Ḿ ɓaà ɖé Jízɛ̀ɛ̀ nyɛ́nɛ́ɔ̀ mú, Kǎà ɔ mɛ nì.