Lesson 18: Nyɔ ɓě nì kpoo dyù múɛɛ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀

Wa se cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ páún ké ɔ mɔ̀ùn kò ɓó cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ gbo. M̀ ɓɛ́ìn cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn, ké kɔ̃in-wùɖùìn-ɖɛ̀ pàɖǎ nì ɖé ɓó dɔ́ɔ́ kɔ̃in dèìn jè. Ɔ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓɛ́ m̀ ké cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ tɛ̀mɛ̀ǐn kpa sɔ̃́ mɔɔ kpa pàɖǎ.

Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ ɖú ti ɖò dyí ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě wa mu nyuùn ɖé dyúa kɛɛ jè kɔ̃in zaìn. Wa séín mɛ poìn dyí ɓɛ́ wa kéɛ gbɔ po kà wa ké waà cɔ́cì ɓěɔ̀ gbo kpáa nyu ɖé kũ̀à ɓě mɔ̀à bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin kpa-kpa kè ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi-mɔ́-mɔ́ kɛɛ mú.

Kũ̀à ɓɛ́ kpoo-dyù ɓěɔ̀ ké nyuɛɛ ɓéɖé hwìè kò-kò ɓě ɓóɖó-kpàà dà séín. Wa ɓéɖé kpoo-dyù kò-kò pàɖǎ ɓě, ké wa po wa páún ɓó xwíníín kò-kò ɓě jè. Kpoo-dyù ɓě ɓɛ́ìn gmɔ̌ìn ɓɛ́ wa ké ɖɛ cɛ̃́ mɔɔ ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ wa bìì nyuɛɛ jè gbo cɛ̃ìn cɛ̃̀ìn mɔɔ ɓɛ́ wa ké cɔ́cì nyu mɔɔ ɓɛ́ wa ké ɓaà mɔɔ ɓɛ́ wa ké kũ̀à kpa ɖɛ tɔ̀ɔ̀ ɓě nyu.

Cɔ́cì ɖíɛ́ ɓě ge wa mìɔùn mú kpoo ɖò-ɖò ɓě, ké wa poìn dyí ɖé wa mǔè ɓěɛ̀ taà ɓě mú. Kpoo ɓěɔ̀ nyu kũ̀à kà cɔ́cì-dyù ɓě nìà kɛ. Cɔ́cì ɓě kɔ̃̀ jè Dèè-wùɖù Ɖìèɔ̀ cɛ̃à kɛɛ ɓɛ́ìn ma dyɛ̀ kũ̀à nyuɛ ɖé hwìè nìà kɛ mú.

Cɔ́cì ɓě ɓɛ́ wa mɔ́ mú zaìn dyiɛɛ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ɖɛ kpoo-dyù ɓě nì náa dyi dè.

Ɖé cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ múɛɛ, à mu kà kpoo-dyù ɓě ké dyi kuɛ nyu, ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛɛ jè cɛ̃ìn.

Jɔ̃́ɔ́ Wɛ́sèɖè se ma nyɔ kĩ́ín-kĩ́ín ké ma kpoo-dyù ɓě dyi dè ɖé (Béɖétè-ɓòɖò kɔ̃, ɖé zɔ̃ hɔ̃dɛ̀ɖɛ̀ ɓaɖa-bùè sè mɛ̀nɛ̌ìn-tã nììnɔ̀ xwíníín) nyɛ, kɛɛ ɔ nyùìn ma ɔ nììnɔ̀ ɖé hwìè kà kò ɖò mú, ké ɔ ku ma dúi mìɔ.

Wɛ́sèɖè dè kpoo ɓě kɔ̃̀ mú wa ké ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě dyi mɔ́ɛɛ dyi. Ɖé kpoo kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ múɛɛ, nyɔ pàɖǎ nì ma ɖé mìɔ, ké wa kũ̀à mɔ̀ ɓɛ́ wa ké ma nyɔ ɓěɔ̀ waà tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn. Ɖé kpoo sɔ̃́ nììnɔ̀ múɛɛ, wa ɓɛ́ìn ma nyɔ-kpò ɓaɖa-bùè sè sɔ̃́ jǔɛ, ké wa cɛ̃́ ma ɖɛ ɓě kéɛ nyu ɓɛ́ wa ké mú hwɛ̀ kè ɓɛ́ wa ké zùǔn-ɖɛ̀ ɓě nyuɛ. Ké ɖé kpoo tã nììnɔ̀ múɛɛ, gàa saá-saá mɔɔ màa saá-saá nì ma wa ɖòùn nì kpoo mú, ké wa se ma ɖé dyí vò.[1] Ti Wɛ́sèɖè ɖúà ɔ nììn kpoo-dyù dyi-dè-dèɔ̀ dyíɛɛ, ɔ se ma mú zaìn wàɖà cá ɖéɛ gbɔ-dè-dè mú, kɛɛ ɔ ɓúá ma mɛ́nɛ́-mɛ́nɛ́ tee, ké ɔ ku ma dyi. Nyɔ ɓě ɓɛ́ Wɛ́sèɖè dyà ma kà Kɛ́ɖɛ́ì gboɛɛ pàɖǎ diè ma ɔ dyi ɓɛ́ ɔ ké wa hwòɖǒǔn kùìn kè ɓɛ́ ɔ ké wa náún po ɔ kè ɓɛ́ ɔ ké wa bìì ɓaà. Sepóɛɖé wa vò ma dyí mìɔ jèɛɛ, ɔ cɛ̃ɛ ma wa gbo ɓɛ́ wa ké dyí poìn ɓó Tɔ́ɔ́dè-ɓàɖà ti séín.

Ti séín ɓɛ́ Wɛ́sèɖè kè ɔ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù-wáɖá-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kpa ma bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dà ɖòɛɛ ní, nìí, wa po ma nyɔ ɓě kpɔ̃ Kɛ́ɖɛ́ì dyiɛɛ kpoo ɖò-ɖò ɓě mú, ké wa poìn ma dyí ti séín. Nyɔ ɓěɔ̀ vò ma dyí mìɔ jèɛɛ, wa ɖíɛ́ ɓě se ma kpé ɓɛ́ìn ɓɛ́ wa ké wa nììn zùǔn-mɔ̀ɔ̌-ɖɛ̀ ɓě jè cɛ̃, ké nyɔ ɖò se ma ná wa ɖùǔ gbo tòɛ̌ nì dyɛ mɔ̀ùn. Wa dè ma kpoo-dyù ɓě nìà kɛ dyi, ké waà nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɔ̀ ma pásɔ̀ɖɔ̀ ɓě, ɓɛ́ wa ké nyɔ ɓěɔ̀ hwòɖǒǔn kùìn kè ɓɛ́ wa ké wa ɓá ɓo ɖeín taɓa kɛ. Ɔ jǔ ké wa dyi ma cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖò gmɔ̀ǐn-gmɔ̀-nàmàǔn nyuɛ dyé, ké ɔ se mɔ́ ɓɛ́ ɔ ké gbo zĩàìn ní, nìí, wa po ɔ sí-naín dyi, ké ɔ se ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɖé dyí-poìn-poìnɔ̀ mú dyi.

Xwíníín kɔ̃̀ jè wa dè ma kà kpooɔ̀ ɖíɛ́ ɓě dyi ɖe ɓó kpoo kĩ́ín-kĩ́ín mɔ̀à tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn-kpòòɔ̀ kɛ wáún wɛ̃ɛ mɔ̀ ɓɛ́ nyɔ ɓěɔ̀ ké ma fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ ɓě ɖǎ wa gbo kpáa jè cɛ̃ɛ ɓɛ́ìn kè ɓɛ́ wa ké ma zùǔn-ɖɛ̀ tɔ̀ɔ̀ ɓě jè gbo cɛ̃ìn cɛ̃̀ìn ɓɛ́ìn ɖekè. Ɖé dyí-poìn-poìn ɓě nìà kɛ múɛɛ, ti ɖíɛ́ ɓě ní nàìn-nyɔ̀ɔ̀ dè ɖɛ nì ɔ gbo kpáuń ɖé zùǔn wɛ̃ɛ mɛ, nìí, ɔ diè nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě dyi ɓó ɖɛ ɓě nì wa gbo kpáuń ɖé zùǔn wɛ̃ kè nàmàǔn jè ɔ kè mú-dɔ̃̌-dɔ̃̌ ɓě jè dyi. Ɖé kpoo ɓě nìà kɛ múɛɛ, màa saá-saá nì ma kpoo ɖò mú, ké gàa saá-saá nì ma wa nììn kpoo ɖò mú.

Kà Wɛ́sèɖè nyu ma mú zaìn nyɛɛ nyuɛ ké gàa ɖò mɔ̀ Jɔ́ɔ́ Wéèfíì kɛɛ cɛ̃ ma wuɖu nìà kɛ. Ɔ ɖá, “Ḿ ɖíí-gàà Wɛ́sèɖè nyu hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-ɖɛ̀. Nyɔ ɓě ɓɛ́ ɔ sɔ̀ìn ma dyí ɖé ɔ cɔ́cìɔ̀ múɛɛ, ɔ po wa kpoo mú, ké ɔ ɖǎ ɓo ɓɛ́ kũ̀à ɔ nyu ma kɛɛ tòɖòɛɛ ɖi. Mɔ́ún ɓɔ́ ma fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ nìà kɛ ní, ké ɓó kàǔn wɛ̃ɛ, ní nyɔ ɓěɔ̀ ɖǎ nì kà ɓáɖáá ɓě se dyí-gmɔ̀-nyɔ̀ kɔ̃̀ɛɛ nìà kɛ.” Mɛ́fèɖè-cɔ̀cì nìà ɖé Mɛ́ɖékà-ɓòɖòɔ̀ kɔ̃ɛɛ kpa ma Wɛ́sèɖèɛ̀ fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ nìà kɛ dyúa tee ɖé zɔ̃ gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ xwíníín, kɛɛ Mɛ́fèɖè-cɔ̀cì nìà kàǔn wɛ̃ɛ mɔ̀ùn ɓɔ́ Wɛ́sèɖè nììn fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ kɔ̃̀ mú ɔ dyàà nyɔǔn ɓě Kɛ́ɖɛ́ì gboɛɛ kè ɔ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ ní.

Cɔ́cì-gbò kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ wa po zɔ̃̌ɔ̀ kɛɛ, wa ɓɛ́ìn ma dyɛ̀ poɛ ɖé zɔ̃ mɔ̀à A.D. 250 kɛɛ mú. Ɖé zɔ̃ hɔ̃dɛ̀ɖɛ̀ sɔ̃́ nììnɔ̀ múɛɛ, cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyé ma wa mìɔùn kà ɓɛ́ wa mɔ̀ nyɔ mɔ̀à cɔ́cìɔ̀ kɛ̀, ké ɔ se gbǒ ɖò mɔɔ kpoo ɖò dyɛ̀ mɔ̀ùn. Cɔ́cìɔ̀ mɔ̀ jǎà-po-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa po wa mìɔùn kpoún, ké wa ɓièìn dà dyúáɖò, ké wa cɛ̃ nyɔ ɓě bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ gbo, ké wa nyu ɖɛ ɓɛ́ Báɓòɔ̀ cɛ̃ɛ.

Kpoo-dyù ɓě ɓɛ́ wa dè dyi ɖé cɔ́cì ɖò múɛɛ, wa mɔ̀ poo-ɖɛ̀-pòìn-ɖɛ̀ ɓě, ɓɛ́ wa ké cɔ́cì wóɖóún-wóɖóún ɓě po ɖé dyúa kɛ. Kpoo-dyù ɖò ɓɛ́ wa dè dyi ɓó ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jèɛɛ, ɔ se kpoo ɖìè ɖò ɓɛ́ ti ɖòɛ̀ ɓaɖaín, ɔ ké dyi gbaà kɛ. Wa se hwìè ɖìè ɖò kpauń nì, ɓɛ́ dyììn ɖéɛ múɛɛ, kpooɔ̀ ké mú zaìn ɖé dà ɖíɛ́ ɓě, ɓɛ́ ɔ ké se mú zaìn ɓɛ́ìn ɖé dà tɔ̀ɔ̀ ɓě kɛ. Kpoo-dyù ɓě mɔ̀ poo-ɖɛ̀-pòìn-ɖɛ̀ ɓě ɓó cɔ́cìɔ̀ po jè. Cɔ́cì ɓɛ́ ɔ dè kpoo-dyù ɓě dyiɛɛ, wa nyuɛ náa ɖé hwìè kò-kò ɓě xwíníín, ɓɛ́ wa ké gbo-kpá-kpá tò ɖé dyí-gbǒ-ɖɛ̀ séín ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ mu dyí dyéìn nyɛɛ mú.

Cɔ́cì ɖò se xwíníín kɔ̃̀ jè wa dèà dyiɛɛ dyúa kpaa ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké wa se waà nyɔ ɓěɔ̀ dyi kùìn, ɓɛ́ wa ké wa ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn tee ɓó ɖɛ wa cɛ̃́à ɖé dyí-poìn-poìn gànáɔ̀ mú kè ɖé Sɔ̃́ɖè-sùkúù ɓě múɛɛ wáún ní.

Ɓɛ́ɖɛ́-kɔ̃-nì-nì

Kpoo-dyù ɖòɛ̀ zùǔn-kpèɖè nyu-nyu sɔ̀ìn ɖé nyɔ ɓě nìà kpooɔ̀ múɛɛ mú. Ɔ jǔ ké wa se ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě kɔ̃̀ hwòɖǒ-kpɔ̃-ɖɛ̀ mɔ̀ ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ dyi dè kè ɓɛ́ wa ké mú-hwɛ̀-fɛ̀ɛ̀ cĩ́ ɔ kè ɓɛ́ wa ké kũ̀à kɔ̃̀ nyu jè cɔ́cìɔ̀ dèà dyiɛɛ dyúa kpaa ní, nìí, kpooɔ̀ ɓɛ́ìn ɖɛ xwa bĩɛ ɖé hwìè pàɖǎ mú.

Ɖɛ ɓě ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ m̀ bìì nyuɛɛ jè cɛ̃-cɛ̃ xwíníín mɔ̀ m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ kè nyɔ ɖò mɔɔ kpoo ɖò ké gbo kpɔ̃ìn, ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ ɓě kpá m̀ gbo ɖé zùǔn wɛ̃ɛ wa gbo cɛ̃. Ɔ hwɔìn kà, kɛbì nì sɔ̃ún-kpa-ɖɛ̀ ɓě nì mú wóɖóɛń mɔɔ m̀ ɓéɖé dyí-gbǒ-ɖɛ̀ ɓě ní, ɔ kè kà m̀ ké dúún kuɛ nyu ɓɛ́ m̀ ké mú zaìn nyɛ. Ti séín nyɔ ɓě nìà kɛ dyéɛ kà ɓɛ́ m̀ nì ɖɛ se dyí sɛ́ɖɛ́ìn ɖò nyuɛń nyɛɛ, wa muɛ m̀ gbo cɛ̃ìn. M̀ mɛ cɛ̃ɛ wa gbo kà ɓɛ́ m̀ ku dúún ɓó gma ɓěɔ̀ dyi kpɔ̃ jè kɛ. Ké wa mu dièìn ti ɖòɛ̀ ɓaɖa kɛbì m̀ ku dúún ɓó gma ɓěɔ̀ dyi kpɔ̃ jè níɛ.

À ɖǎ ɖɛ ɓě kpá nyɔǔn gbo ɖé zùǔn ɖé cɔ́cì wóɖóún-wóɖóún ɓě múɛɛ jè cɛ̃-cɛ̃ kɔ̃in zaìn nìɛ̌-nìɛ̌ ɖé dyií. Ɔ jǔ ké à se ɖɛ ɓě kpá à gbo ɖé zùǔn wɛ̃ɛ jè nyɔ ɓě gbo cɛ̃ ní, nìí, à se ɖɛ séín ɓě ɓɛ́ Báɓòɔ̀ cɛ̃ à gboɛɛ nyuɛ́ mu, ké à mu hwìè ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎà naɓaà, kɔ̃̀ mú ɔ kéà à jĩ́ájè nyíɛɛ sɔ̃í dèìn.

Ɔ jèɛɛ, ɓě mɛ wɔ̃́ìn wɔ̃̀ìn ɓěɛ̀ nàmàǔn ɓěɔ̀ mú, ɓɛ́ ɓě ké bìì ɓaàìn ɓààìn, ɓɛ́ ɓě ké dyi káná. Dyí-sɛ́ɖɛ́ìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi ɓaà ní, ɖɛ ɓɛ́ ɔ ɓaà-wùɖùɔ̀ nyuɛɛ ɓéɖé kpé (Jĩ́ìn 5:16).

Nyɔ ɖò se ɖɛ gbà ɓě ɓɛ́ ɔ ɖǎ nyuɛɛ mú wɔ̃́ìn ɓɛ́ìn ɓó nyɔ nyɔǔn séín dyúa, ɔ sèìn ké ɔ hwòɖǒ pɛ́ɛ̀ dyɛ dyí ɓɛ́ ɔ kéɛ náa nyu hwɛ̀. Ɔ jǔ ké ɔ se ɔ ɖɛ gbà ɓěɔ̀ mú wɔ̃́ǐn nì ɓó nyɔ ɓɛ́ ɔ nì ɔ ɖɛ gbà ɓěɔ̀ jè ɓaàǔn wɛ̃ɛ gbo ní, nìí, ɔ nì Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ ɓɔ́uń.

Ɓě ɓéɖéìn ɓèɖèìn ɓě mǔè ɖòɛ̀ gbɛ̌. Kǎà ɓě mu kàà Kɛ́ɖɛ́ì gmaɔ̀ dyi kpɔ̃ɔ nyuùn (Gàɖézìà 6:2).

Ɔ jǔ ké à se nyɔ ɖò dyí dyuò mìɔ ní, nìí, à se fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ tĩ́ín-tĩ́ín ɓě ɓɛ́ ɔ ɓéɖéɛɛ dyí dyuòɛ̀ ɓɛ́ìn. À se Báɓòɔ̀ wuɖuɔ̀ nyɔ nìà kɛ mú dyíɛ̀n ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké à se dɛ̀ à dyi nì ní, ɔ ɓɛ́ìn xwa fɛ̃́ìn ɓó à bììɛɛ nì ní.

À mɛ kɔ̃̀ à mǔè tɔ̀ɔ̀ ɓě jè gbo, ɓɛ́ à ké gbo kpáìn kpàìn, ɓɛ́ à ké nyɔǔn mú ɖɛ̀ɓɛ̀, ɓɛ́ à ké nɔ̀mɔ̀ dyíin nyu (Híìbúɖúù 10:24).

À mɛ gbɔìn gmɔ̀ìn kpeɖe múin nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖé ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn mú, ɓɛ́ à kéɛ dyé nyɔ ɓɛ́ ɔ mɔ́ hwòɖǒǔn-kùìn-kùìn kè dyí-sɛ́ɖɛ́ìn-sɛ́ɖɛ́ìn ɖé ɔ ɖɛ-xwa-bĩ-bĩ mú kɛ. Kɛɛ ɔ jǔ ké gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn jɛ́ɛ́ ɖò se ɓó m̀ kè nyɔ ɖò pṹa nì ní, nìí, ɔ hwòɖǒǔn-kùìn-kùùn mu nììn pū kà nyɔ kpáà pìɔ̌ kíɖííɛ, ké ɔ se wɔ̃́ɔ mu ɓɛ́ m̀ ké ɔ dyí sɛ́ɖɛ́ìn.

Dyi-diè-ɖɛ̀ ɓě nìà dà ɓíɖíiɛɛ ɓɛ́ìn nyɔ ɖò gbo kpáa, ḿ seé kɔ̃̀ kɛbì ɔ mɛ cɛ̃ ɖɛ ɓě kpá ɔ gbo ɖé zùǔn wɛ̃ɛ nyɔ tɔɔ̀ gbo mɔɔ ɔ mɛ seɛ náa nyuɛ.

Gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìnɔ̀ nyɛ́ nì ḿ kè nyɔǔn ɓě pṹa ɓɛ́ ɔ kéɛ nyu:

• Ɓɛ́ nyɔ ɖò kéà ní gbɛ̌ ku xwa mìɔ kɛɛ ɓéɖéɛ́?

• Ɓɛ́ ḿ kéà ní ɖɛ gbà ɓěɔ̀ mú wɔ̃́ìn ɖé nyɔ ɖò gbo kɛ́?

• Ɓɛ́ ḿ kéà nyɔ ɖò nììn gbɛ̌ ɓéɖé ɓó ɔ bìì kɛ́?

• Ɓɛ́ nyɔ ɖò kéà ɖé ɖɛ nì ḿ gbo kpáuń kàǔn ɖé zùǔn wɛ̃ɛ jè gbo kɔ̃̀ kɛ́?

Ti ɓě nì ɓó:

• Ɓɛ́ ḿ ké se nyɔ ḿ ké hwòɖǒ kɔ̃ dèɛɛ ɖò dyéɛ ɓɛ́ìnǹ?

• Ɓɛ́ ḿ ké múàǔn kpá sepóɛɖé nyɔ ɖò se ɖɛ nì ḿ gbo kpáuń wɛ̃ɛ dyí dyuò jèè?

• Ɔ mu dɛ̃ nììn ɓó ḿ bìì ɓɛ́ ḿ ké ní ɓaà-tìɔ̀ kè ní Báɓò-cɛ̃́-tìɔ̀ jè nyɔ ɖò gbo cɛ̃ɛ̀?

Cɔ́cì ɓáún-ɓáún ní cɛ̃ ɖɛ ɓě nì wa gbo kpáuń ɖé zùǔn wɛ̃ɛ jè nyɔ ɓě gbo, ɔ sèìn ké wa poɛ dyɛ jè páún, ké wa dèɛ̀ dyi ɖé cɔ́cìɔ̀ mú hwɛ̀. Nyɔ ɓáún-ɓáún ɖáìn ɖɛ nìà kɛ kpoo-dyù dyi-dè-dè.

Jízɛ̀ tɛ̀mɛ̀ìn ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kà wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔɛ. Ti ɔ dè ma ɔ kũ̀àɔ̀ gbɔɛɛ, ɔ gã ma gàa gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ ɓɛ́ wa ɓɛ́ìn ma wa mìɔùn tòɛ̀ ɓɛ́ wa ké cɔ́cìɔ̀ dyí gmɔ̀ kɛ. Ɔ se ma ɔ tiɔ̀ séín dyí ɖú ɓɛ́ ɔ ké ma nyɔ táázĩ̀ìn ɓě sí ma kà ɔ kíɖííɛɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo wáɖáuń nì kánáá pu, kɛɛ ɔ ɖú ma ti dyí ké ɔ tɛ̀mɛ̀ìn ma àpɔ́sò ɓaɖa-bùè sè sɔ̃́ ɓěɔ̀ ɖɛ ɓɛ́ wa ké ma ɔ gbo kpá. Ɔ kpa ma ɔ kũ̀àɔ̀ dyúa dyììn ɖé nyɔ ɓě ɓɛ́ ɔ tɛ̀mɛ̀ìn ma kà ɖɛɛ mú.

Kà nyɔ ɓɛ́ ɔ mɔ́ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě Kɛ́ɖɛ́ì gbo dyàà dyiɛɛ ké nìɛ̀ nyuɛɛ nìà dà ɓíɖíi kɛ̀. Ɔ se dyɛ̀ ɖɛ hwɛ̀ɛ̌ mu ɖé ɖɛ séín ɓěɔ̀ mú, kɛɛ ɔ mɛ vɔ̃ ɓɛ́ ɔ ké wa séín ɖò nyu. Ɔ jǔ ké ɔ se wa séín nyu ní, nií, ɔ se dyi kuɛ́ mu mìɔ ɖé ɔ kũ̀àɔ̀ mú.

[1](1) Ɖɛ-hwɛ̀-hwɛ̀ ɖé zùǔn

Ɔ mɛ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ hwɛ̀ ɖɛ ɖé zùǔn wɛ̃, kà wa nyuà mɛ dèɛ̀ ɖé cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ wáká à ɖǎà dyíin ziɛɛ mú kɛ. Ɔ jǔ ké ɔ se ɖɛ hwɛ̀ ɖé zùǔn ní, nìí, ɔ se dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin jǔɛ mu, ké ɔ se ɖɛ ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké dyí dyuòɛɛ dyí dyuòɛ̌ mu.

(2) Ɔ mɛ tò ɔ mìɔùn

Ɔ jǔ ké ɔ nyuu-ɖɛ̀ dyi dyí vò, ké kũ̀à tɔ̀ɔ̀ ɓě dyi ɔ sã mìɔ ní, nìí, ɔ se ɖɛ kpa ɓɛ́ ɔ ké kpoo-dyù ɖò nàìn. Kũ̀àɔ̀ jè mɛ kpɔ̃ ɔ hwòɖǒ.

(3) Ɔ mɛ mɔ̀ hwòɖǒ-kɔ̃-dè-nyɔ̀

Ɔ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké ɓó kũ̀àɔ̀ gboi kpɔ̃. Ɔ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké dɛ̀ ɓě ɔ ɓéɖé ɔ ké muɛɛ mu. Nyɔ ɓě ɓɛ́ wa se dúún ku ɓó kũ̀à nyu jèɛɛ, ɔ mɛ kpɔ̃ wa dyi ɓóɛ jè.

(4) Ɔ mɛ dè ɔ mìɔùn hwòɖǒ kɔ̃

Ɔ mɛ dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké nyɔ kúɖúú ɓě nàìn nyɛ. Ɔ jǔ ké ɔ dyi kpé ɓɛ́ìn, kɛɛ ɔ seɛ náa jǎà po ní, nìí, kĩ́ín-kĩ́ín nyɛɛ, ɔ mɔ́ nyɔ ɓɛ́ìn ɔ hwòɖǒǔn kùɛ̀n, ɓɛ́ ɔ ké dyi ku gàná cáa dyi.

(5) Ɔ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké zà-ɖɛín dyi zĩ̀ìn

Ɔ jǔ ké wùɖù-wĩín-dyi dyi nyɔǔn ɓě pṹa kpá ní, ɔ mɛ poɛ wɔ̃ hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-kà. Ɔ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké zà-ɖɛín wɔ̃ po ɓó nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě pṹa.

(6) Ɔ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn

Nyɔ ɖò wɔ̃́ ɖɛ ɓě ɓɛ́ ɔ zaìn kɔ̃in nyɛɛ múinǹ? Nàìn-nyɔ̀ɔ̀ mɛ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ dyi wùɖùǐn, hwòɖǒ ké se nyɔǔn ɓě kɔ̃in kpèìn nyɛ.

(7) Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ tó mɛ nyu ɔ kà mɔ́ nyuà nyɔɛ.

Ɔ mɛ kpáìn Gèɖèpɔ́ɔ̀ Wuɖuɔ̀ múàǔn dyi, ɓɛ́ ɔ ké nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě ɖá, ɓɛ́ wa mɔ̀ùn kéɛ múàǔn dyi kpáìn ɖekè. Ɔ mɛ nyuɛ ɓɛ́ Báɓòɔ̀ ké ɖɛ kpa kà ɓɛ́ gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn nìà ɓó ɔ kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ pṹa kɛ.

(8) Ɔ mɛ dè Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ kɔ̃.

Ɔ mɛ nì ɔ hwìɖǐi kà ɖɛ séín ɓɛ́ m̀ nyùìn ɖé zùǔn wɛ̃ɛ gbo-wóɖó-ɖɛ̀ dyììn ɖé Zùù Hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐnɔ̀ mú kánáá pūɛ. Ɔ mɛ dyé ti ɓɛ́ Zùù Hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐnɔ̀ ké ɔ kũ̀à mú nyùìn. Ɔ mɛ dè kpé sɔ̀à ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ gboɛɛ hwòɖǒ kɔ̃. Ɔ mɛ ɓɔ́ɔ hwìɖǐi poɛ̀n kà ɓɛ́ ɖɛ ɓě ɓɛ́ ɔ cɛ̃à kɛɛ ɖòùn ɓɛ́ìn ɔ gbo kpáa ɖé nyɔ ɓěɔ̀ nàìn-nàìn mú kɛ.

(9) Ɔ mɛ dyé ti ɓɛ́ ɔ ké kũ̀à nyu

Ɔ mɛ dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ ɔ dyi nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě bìì kũ̀à nyuɛń nìǐn, nìí, ɔ nì ɖɛ kpa ɖɛ ɖò nyuɛń nyɛ. Ɔ mɛ ɓɔ́ nyɔ mɔ́ ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě ké ɔ bìì kũ̀à nyuɛɛ jǔɛ. Ɔ mɛ ɓɔ́ cɔ́cì ɖò kɔ̃̀ mú ɔ ké ɔ mìɔùn ɓóɖó dyí tɛ̀mɛ̀ìn ɓó ɖɛ ɔ ɓɛ́ìn nyuɛɛ nyu jèɛɛ dyi mɔ́ɔ. Ɔ mɛ tò nyɔ ɓěɔ̀ gbo ɖùǔ ɓó ɖɛ ɓě wa mɔ́ɛɛ jè, ɓɛ́ ɔ ké ti dyé ɓɛ́ ɔ kéɛ wa bìì nyu.

(10) Ɔ mɛ nì zùǔn-kpè xwíɖíi.

Nyɔ ɖò mɛ ɓɛ́ìn ɔ hwòɖǒ kɔ̃ dèɛ̀ ɓó zùǔn-ɖɛ̀ ɓě nyu jè. Ɔ mɛ sí nàìn-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ Zùùɔ̀ nì nàǐn nyɛɛ ɓo-bɛ̃̀ kíɖíí.

(11) Ɔ mɛ kpɔ̃ ɓó cɔ́cìɔ̀ jè gboi kóɖó-kóɖó.

Nyɔ nìà nyɔ kúɖúú ɓě nàǐn nyɛɛ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɓó cɔ́cì ɖò jè gboi kpɔ̃ kóɖó-kóɖó cá. Kũ̀à ɓá ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi mɔ́ jè dyíɛɛ mɛ nyuɛ ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké cɔ́cìɔ̀ mú ɖɛ̀ɓɛ̀, ɓɛ́ wa ké ɓóɛ jè gboi kpɔ̃.

(12) Ɔ dyɔɔ̀ mɛ nyu cà-cà ɓó kũ̀àɔ̀ nyu jè

Ɔ jǔ ké ɔ dyɔɔ̀ dyi cà-cà nyu ɓó kũ̀àɔ̀ nyu jè ní, nìí, ɔ se saá mu wàɖà. Ké nyɔ ɓěɔ̀ kpeɖe mu ɔ hwòɖǒǔn dyi dyuòìn wàɖà. Ɔ mu wuɖu ɓě ké ɔ gbo kpá ɓɛ́ ɔ ké kũ̀à nɔ̀mɔ̀ dyíin nyuɛɛ nyɔǔn ɓě wĩín dyi mɔ́ùn. Ɔ jǔ ké fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ mɔɔ ɖɛín-ɖɛ̀ dyi dyi ní, ɔ muɛ hwòɖǒ gbèɖèɛ̀n ɓɛ́ìn. Kpé mu ɔ dyí kpáùn, ké ɔ mu kũ̀àɔ̀ mú ɖɛ̀ɓɛ̀ìn.

(13) Ɔ mɛ dyuò tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ sɔ̀ ɖé Báɓòɔ̀ múɛ.

Ɔ mɛ ɓéɖé hìɖì-kpà nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖé Báɓòɔ̀ kè bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃-cɛ̃ mú.

(14) Ɔ mɛ cɛ̃́ɛ kà ɔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ bìì kũ̀à nyuɛ nyu kɛ.

Ɔ se dyíin nɔ̀mɔ̀ ɓɛ́ wa ké cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn ɖé sùkúù-gbò mú. Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn dè gbɔ dyììn ɖé ɖɛ ɓě dyéɖé-gboi-kpa-kpa mú, ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ kéɛ dyé kà wa nyu cɔ́cì-kũ̀àɔ̀ nyuɛ kɛ. Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn ku dúi dyììn ɖé ɖɛ m̀ muà tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ mú, sepóɛɖé m̀ dyuò ɖɛ m̀ ké nyuɛ, sepóɛɖé wa ɖǎa jè m̀ gbo cɛ̃ jè. Céè-ɖɛ̀-wuɖuún-zà-zà kè tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ nɔ̀mɔ̀ kɔ̃in ɓě cɛ̃́-cɛ̃́ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn mìɔ.

Hwìè nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖò kɔ̃̀ mú ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi-mɔ́-mɔ́ ɓɛ́ìn nìɛ̀ kɛɛ mɔ̀ dyììn ɖé cɔ́cì ɓě ɓɛ́ wa wɔ̃́ xwíníín kɔ̃̀ jè wa kéà ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi mɔ́ ɓó Kɛ́ɖɛ́ì bììɛɛ múin nyɛɛ mú. Ké wa mɛ dyuòɛ̀ kà wa kɔ̃̀ wa kéɛ nyu ɖé gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn mú kɛ.

Ɔ jèɛɛ, hwìè ɓě nìà kɛɛ, à céè wa ké à tò wa nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè cɔ́cì-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa ku dúún ɓó kũ̀à nyu jèɛɛ gbo.

Ɔ jǔ ké cɔ́cì ɖò dyi mɔ́ ɓɛ́ wa ké ɖɛ kpa ɖɛ nyu ɖé ɖɛín-nà-nyɔ̀ dyi-mɔ́-mɔ́ múin, nìí, kĩ́in nyɛɛ, wa mɛ cɛ̃́ vɔ́sì ɓě kè jìì-tò-ɖɛ̀ tɔ̀ɔ̀ ɓě nìà cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ mú ɓá ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì gbo dyà jè dyíɛ. Nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓɛ́ìn cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ nyíɛ. Cɔ́cìɔ̀ nyɔ séín ɓɛ́ wa ku dúún wɛ̃ɛ mɛ kpá ɖé, ɔ dyi xwa fɛ̃́ìn ní, ɓɛ́ wa kéɛ jè nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo cɛ̃.

Mú-zaìn-zaìn wáká sɔ̃́ nììnɔ̀ mɔ̀ ɓɛ́ m̀ kéɛ dyé ɖɛ ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ nì nyuɛń nɔ̀ɔ̀ kɛ. Cɔ́cì pàɖǎ ɓéɖé nyɔ ɓě ɓɛ́ wa nì kũ̀à nyuɛń nɔ̀ɔ̀, kɛbì wa mɛ séè kpoo-dyù ɖò nììn kũ̀à dyi dè keɛ. Ɔ hwɔìn kà ɓeɖee-kpòò ɖò ɓɛ́ìn ɖé cɔ́cìɔ̀ mú nìɛ̀ ɓɛ́ wa ké gmɔ̌ìn kpɛ́-kpɛ́. Wa ɓɛ́ìn dyɛ̀ dyí poɛ̀n ɓó wɛ́ɖɛ́ cɛ̃́ jè. Ké díkɔ̃̀ bóò ɖò mɔ̀ùn ɓɛ́ìn ɖé nìɛ̀. Wa ɓɛ́ìn dyɛ̀ ɖé Sɔ̃́ɖè-sùkúù ɓéɖéɛ, ké Sɔ̃́ɖè-sùkúùɔ̀ ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɔ̀ùn ɓɛ́ìn wa nììn kpoo dyi dèɛ̀ ɖekè. Nyɔ gmɔ̀ ɓě nì ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ ɓɛ́ìn gmɔ̌ìn kpɛ́-kpɛ́. Cɔ́cìɔ̀ ɓɛ́ìn dyɛ̀ nyɔ ɓě gãa ɓɛ́ wa ké kũ̀à kò-kò ɓěɔ̀ kɔ̃in nì. Wa ɓɛ́ìn nyɔ ɓě ɖò gãa cà-cà ɓɛ́ wa ké kũ̀àɔ̀ nyɔ wa mɔ́ nyuɛ dyiɛɛ jè páún po. Nyɔ ɖíɛ́ ɓě ɓɛ́ìn ɖé cɔ́cìɔ̀ mú nìɛ̀ ɓɛ́ wa ké dyí poìn ti ɖíɛ́ ɓě ɓó ɓiè jè. Wa ɓɛ́ìn dyɛ̀ Báɓò cɛ̃́-cɛ̃́ kè ɓaà-ɓaà dyi dèɛ̀ ɖé waà taà ɓěɔ̀ ɖò mú.

Wa se dyɛ̀ kpoo ɓě nìà kɛ dyi dè ɓó ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi mɔ́ jè mɔɔ zùǔn-ɖɛ̀ ɓě cɛ̃ jè dyɛo, kɛɛ, wa ɓɛ́ìn dyɛ̀ dyo-kpá-kpá tòɛ̀ ɓɛ́ kũ̀à ɓěa ké dyúa mu. Cɔ́cì séín ɓɛ́ ɔ ɓéɖé zùǔn-fɛ̀ɛ̀ kɛɛ ɓéɖé kpoo ɓě ɓɛ́ wa nì kũ̀à nyuɛń ɓɛ́ wa ké fɛ̀ɛ̀ nìà ɓóɛɛ ɓá ɓo ɖeín taɓa kɛ. Ɔ jǔ ké cɔ́cì ɖò dyi mɔ́ ɓɛ́ wa ké waà Ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì gbo-dyà-kũ̀àɔ̀ nyu ɓɛ́ ɔ ké dyai ɓúá ní, nìí, wa mɛ gmɔìn kpoo ɓě wa ɓéɖéà kɛɛ múin ɓɛ́ wa kéɛ dyé kà wa nì dyúa muɛń nyɛ, nìí, wa mɛ poɛ̀n hwìɖǐi kɛbì wa mu ɖɛ wa mɔ́à kɛɛ dyéìn nɔ̀mɔ̀ dyíin ní.

Wa mu dyɛ̀ kpoo ɖìè ɓě mɔ́ùn. Ti ɖíɛ́ ɓě ní wa mu kpoo-dù kò-kò ɓě mɔ́ùn. Kpooɔ̀ ɖíɛ́ ɓě ɓɛ́ìn ɓó nìà ɓɛ́ wa ké cɔ́cì-nàìn-nàìn tɛ̀mɛ̀ìn dyììn ɖéɛ xwai-nyu-nyu mú. Kpoo ɖíɛ́ ɓě mu dyɛ̀ ɓó nììn ɓɛ́ wa ké Báɓòɔ̀ wuɖuún zà mìɔ, ɓɛ́ wa ké ɓaà. Kpoo-dyù ɓě mu dyɛ̀ ɓó nììn ɓɛ́ wa kéɛ tɛ̀mɛ̀ìn kà m̀ ké nì zùǔn-ɖɛ̀ ɓě jè nyɔ ɖò gbo cɛ̃ɛ nyuɛ.

Xwíníín kɔ̃̀ jè kpoo ɖò dè dyiɛɛ muɛ nyuùn ɓɛ́ nyɔ ké nyɔ ɓě ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ɖé nìɛ kè ɖɛ ɓě wa ɓéɖé wa ké ɖé nyuɛɛ dyí dyuò. Ɔ hwɔìn kà, Kpooɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ nì zùǔn-ɖɛ̀ ɓě nyuɛń gàná cáa mɛ ɓéɖé nyɔ ɓě ɓɛ́ìn ɓaɖa-bùè jǔɛ nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ kɛ. Ɔ jǔ ké nyɔ ɓěɔ̀ dyi dyí vò mìɔ ní, nìí, fũ̀à-fṹá mu nyɔ ɖíɛ́ ɓě dyí dèìn, ké wa se dɔ́ɔ́ gbo deìn dèɛ̀n ɓɛ́ǐn mu, ké nàìn-nyɔ̀ɔ̀ se wa ɓɔ́í poɛ ɓɛ́ǐn mu, ké nyɔ pàɖǎ se dyiɛ mu ɖe, ké nyɔ ɓěɔ̀ mu kɔ̃ cɛ̃̀ìn mìɔ. Ɖɛ mɔ̀ùn dyuò dyíɛɛ m̀ mǔè ɖò sáná-kàìn-kàìn mu kɔ̃ cɛ̃̀ìn, ɔ jǔ ké màa ɓě kè gàa ɓě dyi ɖé nì ní.

Xwíníín kɔ̃̀ jè kpooɔ̀ dèà dyiɛɛ muɛ nyuùn ɓɛ́ nyɔ kéɛ dyí dyuò kɛbì wa nì nyɔ ɖìè ɓě mɔ́uń ke ní. Ɔ jǔ ké kpooɔ̀ dyi dyi dè ɓó zùǔn-ɖɛ̀ ɓě xwai nyu jè ní, nìí, wa mɛ ɓɔ́ nyɔ ɖìè ɓě dyi kpɔ̃ɔ́ nìɛ̀, sepóɛɖé nyɔ ɓě nìà ɖé kĩ́ín nyɛɛ mɔ̀ùn ɖǎ ɖɛ pàɖǎ cɛ̃́ kĩ́ín jè. Nyɔ ɓáún-ɓáún se ɖɛ ɓě nì wa gbo kpáuń ɖé zùǔn wɛ̃ɛ jè nyɔ ɖò gbo cɛ̃ɛ́ mu, ɔ sèìn ké wa dyéɛ kà ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě nìà ɖé kpooɔ̀ múɛɛ se wa bɔ̃̌ píé poɛ ɓɛ́ìn nyɛɛ hwɛ̀. Ɔ jǔ ké kpooɔ̀ dyi ɓéɖé ɓɛ́ wa ké tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ ɓě cɛ̃́ɛ hwɔ ní, nìí, ɔ se dyíin nɔ̀mɔ̀ ɓɛ́ wa ké nyɔ ɖìè ɓě dyi kpɔ̃ɔ́ nì kánáá pū.

Kpooɔ̀ ɖò mu ɓó nììn ɓó jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě bìì.[1] Ɔ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓó jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɔ̀ bìì ɓɛ́ ɔ ké se fòìn ɓɛ́ wíkì sɔ̃́ ké zi hwɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ-cɛ̃́-kpòò ɖò xwíɖíi kpá. Ɔ jèɛɛ, kpoo nì náa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké waà tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ kɔ̃in kpauń nì káná pū, ɓɛ́ nyɔ ɖìè ɓě ké ɖé kpáa ɓɛ́ìn ɓó ti séín. Nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ dyuòɛ̀ kà ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɖíɛ́ ɓě mu kpooɔ̀ dyi táàùn wɛ̃. Nyɔ ɖíɛ́ ɓě nììn ɖe-kɔ́ìn-kɔ́ìnɔ̀ seɛ xwíníín mɔ̀ ɓɛ́ kpooɔ̀ ké se kũ̀à nɔ̀mɔ̀ dyíin nyuɛ́ nìɛ. Nyɔ ɖíɛ́ ɓě mu saùn dyɛo, kɛɛ jǎà-po-nyɔ̀-ɖìɛ̀-ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-kpòòɔ̀ mɛ dyé ti ɓɛ́ ɔ ké nyɔ ɖìè ɓě dyi kpɔ̃.

Ɔ jǔ ké kpoo ɖò nììn kũ̀à dyi ɓɛ́ wa ké cɔ́cì nàìn jè mɔɔ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ kà kò ɖò ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ nyɔ ké ɓúá ɖé zùǔn wɛ̃ɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ ní, nìí, ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓě muà ɖé nììn nyɛɛ mɛ wɔ̃́ ɓɛ́ wa ké ɓúá ɖé zùǔn, ké wa mɛ dyé ti ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě kpooɔ̀ mɔ́ ɓɛ́ wa ké nyuɛɛ nyu. Ɔ jǔ ké kpé dyi nyɔ ɓě nìà kpooɔ̀ múɛɛ ɖíɛ́ ɓě dyí hwɛ̀ ɓó ɖɛ cɛ̃́ jè ní, nìí, kpooɔ̀ se ɖɛ wa mɔ́à nyuɛ dyiɛɛ nyuɛ́ mu hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà.

Ɓě mɛ wùɖù nyɔ ɖíɛ́ ɓě gbo ɓɛ́ wa mɔ̀ùn ké ɓě gbo dyi ɖekè. Ɓě ɓɔ́ fòɛ̀n ɓɛ́ wa ké ɓě dyi diè ɓó kpooɔ̀ mú kpá jè hwɛ̀.

Ɔ se nyɔ séín nì cɔ́cìɔ̀ múɛɛ kéà kpoo-dyù ɖòɛ̀ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ xwíɖíi kpá kɛ̀. Ɔ jǔ ké m̀ dyi nàìn-nyɔ̀ jǔ ɖé cɔ́cìɔ̀ múín, mɔ̀ǔn ɖá ɓɛ́ m̀ ké nyɔ ɓěɔ̀ kɔ̃ nɛ́ ɓó kpoo-dyù ɖò mú kpá jè. M̀ dyiɛ náa nyuín, nìí, nyɔ ɓěɔ̀ ɖíɛ́ ɓě mu ɖe kɔ́ìn. M̀ mɛ dè kpáná ɓě nì ɖé kpooɔ̀ múɛɛ mɛ, nìí, ɔ mu dúi kuùn.

Ɖé m̀ kè ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyí-poìn-poìn kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ múɛɛ, nyuɛ ɓɛ́ wa séín ké ɖɛ mɔ̀ kpooɔ̀ ɖɛ-kpa-kpa kɛɛ múin wɔ̃́. Zàìn wa Báɓòɔ̀ dà ɓě cɛ̃ ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì gbo dyà jèɛɛ da.

Ɓɛ́ nyɔ ɓě ké se wé dyi poɛɛ, kpooɔ̀ ɓɛ́ìn ti ɖò táí poɛ ɓɛ́ wa ké gmɔ̌ìn ɓó wíkì gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ xwíníín. Zaìn wa gbo kɔ̃in kà ɓɛ́ ɓě mu cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓě ɖò kpaùn tee, ɓɛ́ ɓě kéɛ dúí jaɖa kɛ, ké m̀ mɛ cɛ̃ɛ wa gbo ti cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɓě nìà ɓóɛɛ mu hwɛ̀ìn nyɛ. Ɔ dyi ná nìǐn, nìí, wa ɖò-ɖò mu ɖɛ ɔ ké nyuɛɛ dyí dyuòùn. Nɛ́ìn jìì kɔ̃ kà nyɔ ɖò se ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké wé dyi po kɛ. Ɔ jǔ ké cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ ɖǎ hwɛ̀, ké ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖíɛ́ ɓě dyi dyúa muɛ mɔ́ ke ní, nìí, wa ɓɛ́ìn ɖé sèɛ̀ ɓɛ́ kpooɔ̀ ké tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɖò gbɔ dè ɖe.

Ã́dòɖò ɖǎ jǎà-po-nyɔ̀ jǔ ɓó zɔ̃ ɓáún-ɓáún xwíníín. Ɔ nì cɔ́cì ɖò mú, ké ɔ kpá ɔ cɔ́cìɔ̀ gbo mìɔ. Kɛɛ cɔ́cìɔ̀ se ɖɛ ɖò nyuɛ́ nì ɓɛ́ wa ké ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi mɔ́ ɓó Kɛ́ɖɛ́ì bìì, ké ɖɛ nìà kɛ kpɔ̃ ɔ hwòɖǒ mìɔ. Ɔ poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ mɛ dè kpoo-dyù ɓě dyiɛ, kɛɛ nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ seɛ náa mɔ́.

► Ɖɛ́ Ã́dòɖò mɛ nyu kɛ́?

Ã́dòɖò mɛ wùɖù cɔ́cì-nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo ɓɛ́ ɔ ké wa dyi diè kà ɓɛ́ ɔ mɔ́ kpoo-dyù ɖò nàìn dyi kɛ. Ɔ ní ɖá ɓɛ́ ɔ kéɛ cɛ̃ ɓɛ́ wa kéɛ dyé kà ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ se ɖɛín-ɖɛ̀ ɖò nyuɛ́ nìɛ, kɛɛ ɔ mɛ dè kpáná ɓě kpoo-dyù dyi-dè-dè dyà ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ mɛ ɖé wa gbo. Ɔ jǔ ké kpooɔ̀ dyi mú zaìn ní, nìí, cɔ́cìɔ̀ mu kpáná ɓě ɓɛ́ ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn nìà kɛ ɓéɖéɛɛ dyéɛ gbɔ dèìn.

Kpoo dyi-dè-dè ɖé cɔ́cìɔ̀ mú po nyɔ múàǔn, ké nyɔ dè ɖɛ ɖò dyé jè hwòɖǒ kɔ̃. Cɔ́cì-nyɔ̀ pàɖǎ se ɖɛ kpooɔ̀ mu nyuùn wɛ̃ɛ dyí dyuò, kɛɛ wa dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ wa mu gbo-kpá-kpá dyéìn sɔ̀ìn ɖé kpooɔ̀ mú kɛ.

Hwìè ɓě kɔ̃̀ mú kpooɔ̀ ɓɛ́ìn dyi kuɛ ké ɔ ɓɛ́ìn xwíníín kɔ̃̀ jè ɔ dèà dyiɛɛ nyuɛ kɛɛ jè céè dà ɓíɖí. Kpoo-dyù ɖòɛ̀ dyúa-mu-mu ɓéɖé jǎà-ɖɛ̀ kpa ɖɛ ɖíɛ́ ɓě. Ɔ jǔ ké nàìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi nyɔ ɓěɔ̀ gbo kpá ɓɛ́ wa ké jǎà-ɖɛ̀ ɓě nìà kɛ kíɖíí sí ní, nìí, ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ ɔ hwòɖǒ ké se ɖé ɖei kpá mɔɔ ɓɛ́ fũ̀à-fṹá ké se ɔ dyí dè.

Dyí-poìn-poìn kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ ɓě mu nyuùn wɛ̃ɛ mu kòùn ɓó dyí-poìn-poìn tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ gbo, sepóɛɖé ɖéɛ̀ nyɔ ɓěɔ̀ muɛ múin wɔ̃́ùn ti kè ti wa mu gbɔ̌ǐn nììn nyɛ. Kɛɛ wɛ̃́ɛ́ kɛɛ, gmɔ̌ìn-gmɔ̌ìn kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ muɛ da zàùn kà gmɔ̌ìn-tì tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ mu nìɛ̀ nyuùn wɛ̃. Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò mɔ̀ùn se wùɖù ɖé dyí-poìn-poìn kĩ́íín-kĩ́ínɔ̀ múín, nìí, ɔ mǔè ɓěɔ̀ muɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ ɔ se wùɖùɛ̌ mu ɓó dyí-poìn-poìnɔ̀ nyɔ kɔ ɓó dyíɛɛ mú ɖeɛ. Ké ɔ jǔ ké nyɔ ɖò nììn wuɖu dyi dyí-poìn-poìn kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ dyí ziín, nìí, wa muɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ ɔ wuɖu mu dyí-poìn-poìnɔ̀ nyɔ ɓě nì ɖé dyúa kɛɛ dyí ziìn ɖeɛ. Ɔ jǔ ké dyí-poìn-poìnɔ̀ se dè ní, nìí, wa mu ɖɛ dyúáɖòɔ̀ hwìɖǐi dèìn ɖé ɔ nyɔ mu ɓó dyí kɔùn wɛ̃ɛ mú. Ɔ jǔ ké nyɔ pàɖǎ dyi gìɖìǐ nì ɖé dyí-poìn-poìnɔ̀ mú ní, nìí, wa mu ɖɛ dyúáɖòɔ̀ hwìɖǐi dèìn ɖé dyúa.

Dyí-poìn-tì gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ ziɛ nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ ní, nyɔ ɖíɛ́ ɓě se dyɛ̀ dyiɛ́ mu ɖe, sepóɛɖé kà wa nyuɔ́ má kpooɔ̀ hwòɖǒ kɔ̃ dèɛ̀ kɛɛ, ɔ se ná nì. Ɔ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓɛ́ m̀ ké dyí-poìn-poìnɔ̀ nàìn dyí-sɛ́ɖɛ́ìn-kà, sepóɛɖé nyɔ ɓěɔ̀ dè ɖɛín-ɖɛ̀ dyé jè hwòɖó kɔ̃ jèɛɛ, waà hwòɖǒ ní kɔ̃̀ ɖà ɖé ɖei kpá.

(1) Cɛ̃ɛ nyɔ ɓěɔ̀ gbo ɓɛ́ wa ké dyí poìn ɓó wíkì séín xwíníín, ɔ dyi xwa fɛ̃́ìn ní. Wa ɖíɛ́ ɓě mu dyɛ̀ gbo-kpá-kpá mɔ́ùn ɖé tiɔ̀ mú, sepóɛɖé wa nì dyú-dyí-gmɔ̀-kũ̀à ɓě nyuɛń jè.

(2) Kà m̀ mɛ dyu dyí-poìn-poìn ɓěɔ̀ páún poɛ kɛɛ mɔ̀ (1) ɖɛ-cɛ̃́-tì, nìí, (2) nyɔ ɖò-ɖò mɛ cɛ̃ ɔ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě jè, ɓɛ́ ɓě ké ɔ bìì ɓaà, nìí, (3) Ɓaà-ɓaà.

Ɔ jǔ ké kpoo ɖòɛ̀ hwòɖǒ-kpɔ̃-ɖɛ̀ tĩ́ín-tĩ́ín dyi ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn jǔ ní, nìí, ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìnɔ̀ ɓɛ́ìn ti tɔ̀mɔ̀ ɓoún dyí ɖúɛ, ɓɛ́ ɖɛ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ti xwã́ún-wã́ún dyí ɖú, kɛɛ ɖɛ tã ɓěɔ̀ mɛ nì ɖé. Ɔ jǔ ké kpooɔ̀ hwòɖǒ-kpɔ̃-ɖɛ̀ dyi zùǔn-ɖɛ̀ ɓě jǔ ní, nìí, ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tìɔ̀ ɓɛ́ìn ɓoún xwã́a, kɛɛ wa mɛ ɓéɖé ɖɛ wa nìà cɛ̃́iń nyɛɛ céè-ɖɛ̀ nììn.

Ɔ jǔ ké kpoo ɖò dyi ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo wùɖù pū, ké wa mìɔùn dyi ɖɛ ɓěɔ̀ dɔ́ɔ́ kɔ̃in dèìn, ké wa se céè-ɖɛ̀ kɔ̃̀ mú cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ sɔ̀à kɛɛ ɓéɖé ní, nìí, ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ hwòɖǒ ké wa kɔ̃in kpèìn. Nìí, ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ mu ɖɛ ɓɛ́ nyɔɔ̀ nìà tɛ̀mɛ̀ǐn nyɛɛ múin wɔ̃́ùn. Ɔ jǔ ké wa dyi cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ céè-ɖɛ̀ nììn xwa ɓéɖé ní, nìí, ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ wa séín ké jǎà-ɖɛ̀ ɓě nì ɖé ɖɛ nì wa hwòɖǒ bũ̌ɛ ɖeín nyɛɛ cɛ̃́.

(3) Ɓě mɛ dè dyí-poìn-poìnɔ̀ gbɔ ti kɔ̃ ɓɛ́ ɓě ké gbǎ ti kɔ̃.

Ɔ jǔ ké ɓě se dyí-poìn-poìnɔ̀ gbɔ dè ti kɔ̃, mɔɔ ké tiɔ̀ dyi zi hwɛ̀ ɓě dyi gbǎ ní, nìí, nyɔ ɖíɛ́ ɓě se dyiɛń fṹàǎ mu mɔɔ ké wa se dyɛ̀ dyiɛ́ mu ti séín.

(4) Po ti ɓɛ́ ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ mu hwɛ̀ìn nyɛɛ táí.

Nyɔ ɓěɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ti jĩ̀ kà kɔ̃̀ xwíníín wa muà wa mìɔùn tòùn wɛ̃ɛ dyí dyuò. Ɔ jǔ ké ɖɛ-cɛ̃́-tì gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ ɖǎ ziín, nìí, m̀ mɛ ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɖìè ɓě ké dyi ɖe, ɔ sèìn ké kpooɔ̀ nì dyɛ̀ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě kɔ̃in kpauń ɖe ɓó jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě bìì hwɛ̀. Ɔ jǔ ké tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɖò dyi dɔ̃̀ǐn mú nì ɓɛ́ nyɔ ɓěɔ̀ kéɛ cɛ̃́ ní, nìí, tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ mɛ ɓɛ́ìn wíkì ɓě kɔ̃̀ xwíníín wa muà dyí poìn ɓó ɖɛ cɛ̃́ jèɛɛ dyí nyɛ̀nɛ̀ɛ̀. Ɔ jǔ ké wa dyi dyí poɛ̌n nì ɓó zùǔn-ɖɛ̀ ɓě jè ní, nìí, wa ɓɛ́ìn nyuɛ ɓó dɛ̀nɛ̀ mɛ̀nɛ̌ìn-ɖò xwíníín. Tiɔ̀ ɖǎ ɖé hwɛ̀ǐn, wa ɓɛ́ìn ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ ɖò jè gbɔ poɛ ɖe. Tia ɓaɖaa, nyɔ ɓěɔ̀ ɖíɛ́ ɓě se dyɛ̀ dyiɛ́ mu ɖe, kɛɛ kpooɔ̀ ɓɛ́ìn gbɔ poɛ kɛbì wa mɛ kpɔ̃ nyɔ ɖìè ɓě dyi ní.

(5) Ɔ jǔ ké m̀ dyi ɖɛ cɛ̃́iń nìǐn, nìí, m̀ mɛ ɓɔ́ɔ cɛ̃́ɛ ɓó ɖɛ ɓɛ́ ɔ jǔɛɛ jè pū, kɛɛ m̀ mɛ dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ ɔ mu m̀ kpáná dyí nyuùn wɛ̃.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi ɖɛ ɓɛ́ ɔ nìà cɛ̃́iń nyɛɛ ɖɛ-kpa-kpa dyí dyuòɛ̀ mɔ́ ní, nìí, ɔ mɛ kpa cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ ɔ mìɔùn nììn fɛ̀ɛ̀ gboi.

(6) Nyɔ ɖò dyi ɖɛ ɖò cɛ̃ ní, dyéɛ jè gbo ɓɛ́ ɔ kéɛ nyu.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ ɖò jè cɛ̃, ké ɔ dyiɛ gbɔ po kà ɓɛ́ ɔ mu ɖɛ ɖò nyuùn ɓáa jè dyíɛɛ ní, nìí, m̀ mɛ diè ɔ dyi ɖé ɓěɛ̀ dyí-poìn-poìnɔ̀ nyɔ mu ɓó dyí kɔùn wɛ̃ɛ mú, kɛbì ɔ nyu ɖɛ ɔ ɖá ɔ mu ma kà nyuùn wɛ̃ɛ ní.

(7) Nàìn-nyɔ̀ɔ̀ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké ɔ nyɔ ɓěɔ̀ ɖò-ɖò dɔ́ɔ́ gbo dè, ɓɛ́ ɔ ké ɔ dyí zĩ̀ìn ɖé zùǔn.

Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖíɛ́ ɓě mu dyí poìn ɓó ti ɖíɛ́ ɓě ɓaɖa ɓɛ́ wa ké kpéí poìn pòìn.

(8) M̀ mɛ gã dà nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖò ɓɛ́ ɓě ké gmɔ̌ìn nyɛ.

Ɔ mɛ mɔ̀ dà ɖò ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ɖǎ dyí poìn ɖò kĩ́ín nyɛ, ɓɛ́ nyɔǔn séín ké ɖé mú ɖɛ̀ɓɛ̀. Kò-naín ɓěɔ̀ mɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin, ɓɛ́ nyɔ ɓěɔ̀ ké dyai gmɔǐn nì. Ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ nyɔ pàɖǎ ké ɖé mu. Ɔ mɛ mɔ̀ dɛ̀ ɓɛ́ kuɖu-kuɖu ɖò se nì, ké ɖɛ ɖò se nyɔ ɖòɛ̀ fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ hwìǐ zàìn ɓɛ́ìn nyɛ.

(9) Cɛ̃́ɛ kà m̀ ké ɖùǔ tòɛ̀ nyu nɔ̀mɔ̀ dyíin nyɛ.

Nyɔ ɖò ɖùǔ-gbo-tò-tò nɔ̀mɔ̀ dyíinɛ̀ dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě mɔ̀, ɔ jǔ ké m̀ kè nyɔɔ̀ dyi dyéɖéín gmɔǐn nì, ké m̀ dyi gìɖìǐ nì ké m̀ dyi ɔ gbo ɖùǔ tò, ké m̀ se wɔ̃́ ɓɛ́ ɖɛ ɖò ké m̀ hwìǐ zàǐn, ké m̀ dyi nyɔ nìà wùɖùɛ̌n nyɛɛ gɔ̃̌ jǔɛń nì nɔ̀mɔ̀ dyíin, kɛbì ɔ mɛ zà dyɔ́ɔ́-ɖɛ̀ da, mɔɔ ɔ mɛ po dyoɖo-wùɖùɛɛ ní.

(10) Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɓěɔ̀ ɖò ké gìɖìǐ nì kánáá pū.

Nyɔ ɓɛ́ ɔ ní wùɖù mìɔ kɛɛ, m̀ mɛ diè ɔ ɖɛ ɖò dyi, ɓɛ́ m̀ ké níiń, (“Ɖɛ́ m̀ poìn hwìɖǐi ɓá ɖɛ nìà kɛ jè dyíɛ́, Kéɖɛ́?”).

(11) Ɓɔ́ wa ɖò kɔ̃ nɛ́ɛ ɓɛ́ ɔ ní kɔ̃̀ ɖà ɖɛ kà kò ɖò kɔ̃in zaìn.

Ɖɛ m̀ mɛ nyuɛɛ mɔ̀, mɔ́ hwìè ɖò kɔ̃̀ mú ɔ ɓɛ́ìn wùɖùɛ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin, ɓɛ́ ɔ ké se fɛ̃̀ìn nyɛɛ dyi. Nyuɛ ɓɛ́ fã̀à ké wa ɖò-ɖò hwòɖǒǔn hwɛ̀ dyììn ɖé ɔ dya-gmɔ̀-gmɔ̀ kè ɖɛ ɓɛ́ ɔ cɛ̃ɛ jè ɔ ɓàìn-ɓàìn mú.

(12) Vɔ̃ ɓɛ́ m̀ ké wa ɖɛ ɓě seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ wa hwòɖǒ ké tɛɖɛɛ dyi diè.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi gɔ̃̌-jǔ-wùɖù se dyí sɛ́ɖɛ́ìn ɖò tò ní, m̀ mɛ vɔ̃ ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖò cɛ̃ ɓá ɔ gɔ̃̌-jǔ-wùɖùɔ̀ jè dyí hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ kéɛ jè múin ɖe.

(13) Vɔ̃ ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ séín wa cɛ̃ɛ ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖò kɔ̃ún cɛ̃ hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ kéɛ zùɛ̌ dyí zàìn.

(14) Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi wa hwìɛ̀ nì ké ɔ dyi wùɖù mìɔ, ké ɔ dyiɛ gbɔ po ɓɛ́ ɔ ké dyi-diè-ɖɛ̀ séín ɓěɔ̀ gɔ̃̌ jǔ ní, nìí, vɔ̃ ɓɛ́ m̀ ké ɔ ɓíɖíi dyà.

Hwìè ɖò kɔ̃̀ mú m̀ ɓɛ́ìn nyuɛ kɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ m̀ ké wa dyi diè ɖò-ɖò. Mɔɔ m̀ ɓɛ́ìn ɖɛi dièɛ̀, ɓɛ́ m̀ ké níiń, “Ɖɛ́ ɓě nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ poìn hwìɖǐi ɓá ɖɛ nìà kɛ jè dyíɛ́?” Ɓě dyi dɔ́ɔ́ dèɛ̌n nìǐn, m̀ ɓɛ́ìn níiń, “Ɓěà mɛ wɔ̃́ ɖé nyɔ ɓɛ́ ɔ séè ɖɛ nìà kɛ ɖò cɛ̃ keɛɛ mɔ̀ùn gboi.”

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi wùɖùɛ̌n nì ke mìɔ ní, nìí, nàìn-nyɔ̀ɔ̀ ɓɛ́ìn ɔ gbo wùɖùɛ̀ ɖé píé. Ɔ ɓɛ́ìn cɛ̃ɛ, ɓɛ́ ɔ ké níiń, “Kéɖɛ̀, ḿ dyuòɛ̀ kà m̀ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ poìn hwìɖǐi wàɖà, ké m̀ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ ɖò gɔ̃̌ jǔ wàɖà ɖé dɔ́ɔ́-dè-dè múɛ, kɛɛ ḿ poɛ̀n hwìɖǐi kà nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ɖò se wùɖùɛ̌ mu ɔ jǔ ké à dyi ɖɛ séínɔ̀ gɔ̃̌ jǔ wàɖà níɛ. M̀ ɓɛ́ìn ḿ gbo kpáa ɓɛ́ nyɔ séín ké dɔ́ɔ́-dè-dè ɓěɔ̀ mú pá dyí ɖúù?”

(15) Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ sɔ̃́ mɔɔ nyɔ tã ké wa ɖòùn nììn dɔ́ɔ́ dèɛ̌n nì, ɓɛ́ wa ké se nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ gbo ɖùǔ tòɛ̀ mɔ́.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi mɔ́ ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ ɖò jè dòǐn zàǔn nì kánáá ní, cɛ̃ɛ ɔ gbo kà ɓɛ́ dɔ́ɔ́-wùɖùɔ̀ mu jàɖàùn ɖé píé, ɔ jǔ ké wa ɖǎ sí níɛ.

(16) Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké ɔ mǔè ɖò wuɖu wĩín kpɔ̃̀ìn.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi ɔ mǔè ɖò wuɖu wĩín kpɔ̃̀ìn ní, nìí, m̀ mɛ tò sɔ̃ dyií, ɓɛ́ m̀ ké nyɔ nìà náa nyuɛń nyɛɛ ɓɔ́í po, ɓɛ́ nyɔ nìɔ̌ kà wùɖùɛ̌n kĩ́ín nyɛɛ ké wùɖùɛ̀ hwɔ hwɛ̀. Ɔ se ná nìǐn, nìí, nyɔ ɓě seà ná xwíníín dyi cɛ̃̀ mìɔ kɛɛ mu kuɖu-kuɖu nyuɛń nììn kánáá pū ɖé dɔ́ɔ́-dè-dè ɓě mú. Nìí, nyɔ ɓě kɔ̃̀ hwòɖǒ se dyi ku ɖé ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ múɛɛ hwòɖǒ mu ɖé ɖei kpáùn, ké wa se waà kũ̀à ɓěɔ̀ hwɔɔ́ mu.

(17) Tò zaa-dè-wùɖù gbo ɖùǔ.

Zaa-dè-wùɖù séín ɓéɖé fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ ɖò ɓó dyí sɛ́ɖɛ́ìn jè. Nyɔ ɖòɛ̀ hwòɖǒ dyi ɖé ɖei kpáín, ɓɔ́ɔ ɖùǔ dyi zàìn Ɔ jǔ ké nyɔ ɖòɛ̀ hwòɖǒ dyi ɖé ɖei kpá ɖé ɓěɛ̀ dyí-poìn-poìnɔ̀ mú ní, nìí, ɔ se xwíníín kɔ̃̀ jè ɔ nìà ɖéɛɛ múin wɔ̃́ɔ mu, mɔɔ ké ɔ mu nyɔ kà kò ɖò zaa dèìn.

(18) Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi ɔ mìɔùn dyí ɓúáǐn nì kánáá, ké ɔ dyi kuɖu-kuɖu nyuɛń nì mɔɔ ké ɔ dyiɛ hwìɖíi poìn kà nyɔ ɖò se ɔ ɖɛ ɖò bũ̌ nyuɛ ɓɛ́ìn nyɛɛ ní, nìí, ɔ se dyɛ̀ ɖɛ ɓě kɔ̃̀ jè ɔ nìà kpooɔ̀ múɛɛ dyi kpɔ̃ɔ́ mu.

Nìí kpooɔ̀ se dyɛ̀ ɖɛ ɔ mɔ̀ùn poìn hwìɖǐi ɓɛ́ gbooɔ̀ kéɔ́ jǔ kɛ. Wùɖù ɔ gbo ɖé gã gbo, ɓɛ́ ɔ ké xwíníín kɔ̃̀ jè ɔ nìà kpooɔ̀ múɛɛ dyí dyuò.

(19) Nàìn-nyɔ̀ɔ̀ se ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ séínɛ̀ gɔ̃̌-jǔ-wùɖù ɓéɖé.

Ɔ kũ̀àɔ̀ se ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ séínɛ̀ gɔ̃̌-jǔ-wùɖù ɓéɖéɛ, kɛɛ ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké kpooɔ̀ nàìn, ɓɛ́ nyɔ séín ké wa mǔè ɖòɛ̀ gbɛ̌ ɓéɖéìn ɓèɖèìn ɖé ɓaà-ɓaà mú.

(20) M̀ mɛ vɔ̃ ɓɛ́ ɓě ké ti kɔ̃ nì ti séín.

Ɔ mɛ nì m̀ hwìɖǐi kà ɖɛ ɓě à nyu ɖé à fɛ̀ɛ̀ múɛɛ mɔ̀ hwìè ɓě kɔ̃̀ mú Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké à mú zaìn nyɛɛ wáká ɖòɛ. Dyí-gbǒ-ɖɛ̀ ɖò dyi ɓó à dyúa dyiín, nìí, ɔ kaà hwìè ɖò dyí ɓɛ́ à kéɛ xwaún pó.

(21) Ɔ jǔ ké nyɔ ɓěɔ̀ ɖò dyi dyí-poìn-poìn gànáɔ̀ dyí ɖú ɓɛ́ ɔ ké ɔ mìɔùn nììn mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě jè cɛ̃ ní, nìí, m̀ mɛ ɖú ti kà kò ɖò dyí ɓɛ́ m̀ ké ɔ náún po.

Ɔ se ná nìǐn, nìí, nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ muɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ wa mɔ̀ùn se pá ɖò ɓéɖé ɖé dyí-poìn-poìnɔ̀ mú kɛ. Mɔ̀ǔn ɖá ɓɛ́ m̀ ké wɔ̃́ ɓɛ́ hwòɖǒ-kpàìn-ɖɛ̀ kɔ̃̀ jè nyɔ ɓěɔ̀ nìà kpooɔ̀ múɛɛ ké xwáɖáún sè, ɔ sèìn ké wa séín wɔ̃́ dyɛ ɓɛ́ wa ké hwòɖǒ-kpàìn-ɖɛ̀ɔ̀ gbo zĩàìn hwɛ̀.

(22) M̀ mɛ ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké dɔ́ɔ́-dè-dè ɓěɔ̀ dyéɖé zùǔn zàìn.

Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɓěɔ̀ ké à cɔ́cì ɓěɔ̀ kè nàìn-nyɔ̀ tɔ̀ɔ̀ ɓěɛ̀ nyɛ́nɛ́ gbà ɖá.

(23) Ɔ mɛ nì m̀ hwìɖǐi kà ɓɛ́ kpooɔ̀ ku dúi, sepóɛɖé ɓě dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kpéɔ̀ nì ɓě kũ̀à mú nyùɛ̌n nyɛɛ jè.

Kpooɔ̀ mɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ Zùùɔ̀ poìn dyí, ké ɔ nì wa kũ̀à mú nyùɛ̌n nyɛ.