Lesson 14: Dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù Gbo-wáɖá-wáɖá

[1]► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Máfíò 18:2-6, 10-14 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò. Náún-po-wùɖù ɓěɔ̀ nyɛ́ m̀ dyé ɖé vɔ́sì ɓěɛ̀ mú kɛ́? Xwɛ̌ m̀ ɓɛ́ìn ɖɛ-kpa-kpa ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyéà ɖé dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě múɛɛ mɛ dèɛ̀ nyuɛ kɛ́?

Ti ɖíɛ́ ɓě ní nyɔ ɓě cɛ̃ɛ kà ɓɛ́ dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ kpa ɖɛ, sepóɛɖé wa mu xwéɖé-dùɔ̀ nyɔ kɔ ɓó dyíɛɛ jǔùn, ké wa mɔ̀ nyɔ mu cɔ́cìɔ̀ dúí sèìn ɖé dyúa, mɔɔ wa mu nàìn-nyɔ̀ ɓě jǔùn ɖé dyúa jè. Ɖɛ séín ɓěa mɔ̀ jǎà, kɛɛ kĩ́ín-kĩ́ín nyɛɛ, dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ kpa ɖɛ sepóɛɖé wa mɔ̀ nyɔǔn-dyù ɓě jè. Ti ɖíɛ́ ɓě ní ɔ sɔ̀ nyɔ-vɛ̀nɛ̀ ɓě hwìɖǐi kà ɓɛ́ dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ mɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ɓéɖé sè-ná-sèɛ̀ zùù, ké wa ɓéɖé nyíí-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ nyɔǔn ɓě se dyí dyuòɛɛ ɖé wa mú kɛ.

Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyí ma Éézùɖùɛ̀-nyɔ̀ ɓě cĩ́ zɔ̃̌ɔ̀ kĩ́ín nyɛɛ dèè-wùɖù ɖò. Ɔ cɛ̃ɛ wa gbo kà ɓɛ́ ɔ mu ma wa mana kɔ̃ poùn, ɓɛ́ ɔ ké wa dyí gmɔ̀ kɛ. Ɔ nyí ma wa gma ɓě ɓɛ́ wa ké dyi kpɔ̃ kɛ.

Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ ɓɛ́ xwéɖé-dù séín ké ma dèè-wùɖù nìà kɛ kɔ̃in kpɔ̃. Ɔ cɛ̃ɛ ma wa gbo, ké ɔ ɖá, “Ké wuɖu ɓě ɓɛ́ ḿ cɛ̃à zɛ̃̌ɛ̀ ɓě gboɛɛ mɛ nì ɖé ɓě hwòɖǒ bũ̌, ké ɓě mɛ tɛ̀mɛ̀ìn gma ɓěɔ̀ ɓěɛ̀ dyú ɓěɔ̀ hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà” (Dìtɔ̀wáɖánámɛ̀ 6:6-7).

Dyú ɓě gmɛ̀ìn-gmɛ̀in ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ nyuɛɛ mɔ̀ ma ɖɛ kpa ɖɛ ɖò cá ɖé dèè-wùɖù nìà kɛ mú. Sepóɛɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ mana ɓěɔ̀ pàɖǎ dyììn ma ɖé ɔ nyɔ ɓěɔ̀ ɔ wuɖu nyu-nyu tee mú. Ɔ jǔ ké xwéɖé-dùɔ̀ nyɔ kɔ ma ɓó dyíɛɛ dyiɛ ma gbɔ po ɓɛ́ wa ké se ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ kíɖíí sí mɔɔ ɓɛ́ wa ké se ma ɔ kpéín dyéín, nìí, wa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma waà mana dyìàìn ɖé wa kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn múɛɛ xwáɖáún sè. Ɖɛ nìà kɛ xwíníín mɔ̀ wa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma waà dyú ɓěɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn nɔ̀mɔ̀ dyíin.

► M̀ poɛ̀n hwìɖǐiɛɛ, ɖɛ́ Éézùɖùɛ̀-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓɛ́ìn ma nyuɛ ɓɛ́ waà dyú ɓěɔ̀ kéɛ ma gbɔ po ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ kíɖíí sí kɛ́?

Gèɖèpɔ́ɔ̀ zàìn ma hwìè ɓě kɔ̃̀ mú wa ké waà dyú ɓěɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ wa da.

Ké ɓě mɛ tɛ̀mɛ̀ìn ɓěɛ̀ dyú ɓěɔ̀ gma ɓěɔ̀. Ɓě mɛ dèìn wa jè dɔ́ɔ́ múin, ti ɓě mu ɖé taún nììn nyɛ, kè ti ɓě mu hwìè xwíníín nàǔn nììn nyɛ, kè ti ɓě mu dyi pɛ̃́ìn nyɛ, ɔ kè ti ɓě mu dyí sɔ̀ùn wɛ̃. Ké ɓě mɛ céè gma ɓěɔ̀ ɓó ɓěɛ̀ gbǒ-wɔ̃̀ ɓěɔ̀ xwìɖì-tɛ̃́ín ɓěɔ̀ kè ɓěɛ̀ gmɔ-wɔ̃̀ ɓěɔ̀ kɔ̃ dyi (Dìtɔ̀wáɖánámɛ̀ 11:19-20).

Ɖɛ́ jɛ́ɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nì ma kà cɛ̃iń nyɛ́? Wa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma dyú ɓěɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn mà-kpɛ́ɛ́-kà kè kpɛ́-kpɛ́, ɔ kè ti séín. Wa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ gmaɔ̀ dɛ̀ ɓě nyɔǔn ɓɛ́ìn dyéɛ kɛɛ céè, ɓɛ́ ɔ ké nyɔǔn ɖɛ hwìɖǐi dyà. Wa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ dyé dà séín. Wa se ɓéɖé ɓɛ́ ɖɛ ɓě ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ cɛ̃ ma wa gboɛɛ ké ma wa hwìɖǐi sɔ̀ mɔɔ wa kéɛ ma ɖùǔ dyi zàìn.

Gmaɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn ti séínɔ̀ xwíníín mɔ̀, wa se ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma bɛ̃̀ìn-ɖɛ̀ ɓě bũ̌ po mɔɔ ɓɛ́ wa ké hwɔ pa mɔɔ wa ké ma kpeɖe ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyɛ́ múɛɛ ɖò nyu.

Ɔ jèɛɛ, vɔ́sì ɓě nìà kɛ nɛ́ìn jìì kɔ̃ kà ɓɛ́ wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ma waà dyú ɓěɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn kpɛ́-kpɛ́ ɔ kè ti séín, ɓɛ́ wa ké wa dyí gmɔ̀, ɓɛ́ wa ní kɔ̃̀ ɖà tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ kà kò ɖò ɓě kè ɔ nyɔ ɓěɛ̀ se hwɔìn nyɛɛ kíɖíí sí.

► Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyí ma ɔ gma ɓěɔ̀ wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀. Ɓó cɔ́cì-kũ̀àɔ̀ wáún wɛ̃ɛ ɖɛ́ à mɛ nyu ɖe kɛ́?

Kĩ́ín-kĩ́ín nyɛɛ, à dyuòɛ̀ kà ɓɛ́ dyú ɓěɔ̀ ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn mɔ̀ kũ̀à kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓéɖé wa ké nyu kɛ. Cɔ́cìɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kà wa ké waà dyú ɓěɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyuɛ. À mɛ ɓɔ́ɔ hwìɖǐi poɛ̀n kà ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ ɖòùn ɓɛ́ìn dyú ɓěɔ̀ náún poɛ ɖé zùǔn, sepóɛɖé waà wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn jèɛ.

Ɔ sɔ̃́ nììnɔ̀ mɔ̀, ɔ dyi xwa fɛ̃́ìn ní, cɔ́cìɔ̀ mɛ cɛ̃ dyú ɓěɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo, ɔ jǔ ké wa wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyiɛ náa mɔ́ ní. Kpá dyú ɓěɔ̀ gbo dyììn ɖé wa wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo-kpá-kpá mú. Ɔ jǔ ké cɔ́cìɔ̀ dyi bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíiɔ̀ dyi ɓeɛ̌n nìǐn, nìí, wa mɛ vɔ̃ ɓɛ́ wa ké gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě ɖé cɔ́cìɔ̀ mú dyà.

Dyú ɖíɛ́ ɓě kɔ̃̀ wóɖóìn-nyɔ̀ ɓě se Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɛɛ táà wa mìɔùn nììn nyɔ ɓěɔ̀ dyi ké wa sí Kɛ́ɖɛ́ì ɖeín. Ɖɛa dyi ná kpáín, nìí, cɔ́cìɔ̀ mɛ vɔ̃ ɓɛ́ wa ké gbǒ-xwiníín-nyɔ̀ ɓěɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo cɛ̃. Ɔ jǔ ké wóɖóìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ se Kɛ́ɖɛ́ì dyi kpɔ̃ɔ mɔ́ ní, nìí, cɔ́cìɔ̀ mɛ jǔ zùǔn-gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě ɓó dyú ɓěɔ̀ bìì. Nyɔ ɓě nì cɔ́cìɔ̀ múɛɛ nì kà gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě nìà kɛ, ɓɛ́ wa ké dyú ɓěɔ̀ jè gbo kɔ̃̀ ɖé zùǔn.

► Xwɛ̌ m̀ ɓɛ́ìn dyí dyuòɛ̀ nyuɛ kà ɓɛ́ dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo-wáɖá-wáɖá nì ɖé cɔ́cì jɛ́ɛ́ ɖò múɛɛ ɖu pṹá kɛɛ́?

Dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo-wáɖá-wáɖá nì ɖé nì cɔ́cìɔ̀ múɛɛ, ɖɛ ɓě céèà dà ɓíɖíɛɛ ɖé nì-nì seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ ké dúi ku...

• Kɛbì nì ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ ɓɛ́ìn kpé mìɔ kɛ.

• Dyú ɓěɔ̀ kè waà ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ nì kɔ̃ kpáuń wɛ̃.

• Dyú ɓěɔ̀ mɛ nì ɖɛ ɓě Báɓòɔ̀ cɛ̃ɛ cɛ̃́iń nyɛ.

• Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ nì cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ kpa ɖɛ ɓě tɛ̀mɛ̀ìn nyɛ.

• Dyú ɓěɔ̀ mɛ kpáìn ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ múàǔn dyiɛ.

Ɔ jǔ ké dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn nì ɖé cɔ́cì ɖò múɛɛ dyi dúi ku ní, nìí, ɖɛ ɓěa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ɖé nì. Ɔ jǔ ké cɔ́cì ɖò se wa ɓéɖé ní, nìí, fũ̀à-fṹá nì ɖé. Kɛɛ wɛ̃́ɛ́ kɛɛ, ɔ fɛ̃́ìn xwa ɓɛ́ cɔ́cì ɖò ké ɖɛ kpa ɖɛ ɓěa séín ɓéɖé, ɓɛ́ wa ké se mú zaǐn nì kánáá kɛ.

Nì dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìnɔ̀ ɓɛ́ìn dúi kuɛ ɔ jǔ ké...

• Dyú ɓěɔ̀ dyi gbo zĩàìn, ké wa dyi pó-póɔ̀ hwòɖǒ kɔ̃ dè ní.

• Dyú ɓěɔ̀ dyi ɖɛ hwɛ̀ǐn nì mɛ́nɛ́-mɛ́nɛ́ ɖé zùǔn ní.

• Kà dyú ɓěɔ̀ mu ɓúáuń nììn nyɛɛ, wa dyi kpeɖe ɓě ɓá Kɛ́ɖɛ́ì dyíɛɛ nyuɛń nì ní.

Nì dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìnɔ̀ se dúi kuɛ́ mu ɔ jǔ ké dyú nì kàà dyi ɖé nì ní...

• Dyú ɓɛ́ ɔ se Kɛ́ɖɛ́ìn-ɖeín-nà-nyɔ̀ kɛ.

• Dyú ɓɛ́ ɔ sí ɓóɖó-kpàà nyɔ ɓěɔ̀ nììn kpeɖe kíɖíí kɛ.

• Dyú ɓɛ́ kà ɔ nì ɓúáuń wɛ̃ɛ, kǎà ɔ nì ɔ mìɔùn múàǔn-po-ɖɛ̀ ɓě kè ɓǎto kúɖú ɓě dyí poɛ̌n nyɛ.

• Dyú ɓɛ́ ɔ ɓɔ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓó ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ jè, ké ɔ sí ɔ mìɔùn nììn hwòɖǒɛ̀ mɔ́ɔ́ ɖɛ̀ ɓě kíɖíí kɛ.

Fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ ɔ kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ jǎàɔ̀ wɛ̃ìn dyíɛɛ cĩ́-cĩ́ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ m̀ ké nyɔ ɖò ɖeín-nà-nyɔ̀ mú nyu. Ɔ mɔ̀ ɓɛ́ m̀ kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔɔ̀ ké ɖɛ hwɛ̀ ɖé Jízɛ̀ ɖeín-nà-nà mú. Nyɔ ɖò dyi gbo zĩàìn nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ ní, ɔ seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ jǎàɔ̀ dyí dyuò gàná cá. Ɔ seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ ɓě kè ɔ kpeɖe kè ɔ hwòɖǒ-xwíníín-hwòɖò-dyùà ɔ kè ɔ cĩ́-cĩ́ ké gbo zĩàìn wàɖà cá. Ɓɛ́ m̀ ké jǎà nìà ɓóɛɛ nyɔ ɖò jǔɛɛ, ɔ mu ti wè dyí ɖúùn hwɛ̀. Ɔ mɔ̀ kũ̀à jɛ́ɛ́ m̀ ɓéɖé m̀ ké nyu hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ ké nyɔ ɖò ɖeín-nà-nyɔ̀ mú nyu kɛ.

► M̀ poɛ̀n hwìɖǐiɛɛ, ɖɛ́ mɔ̀ ɖɛ kĩ́ín-kĩ́ín m̀ mɔ́ ɖé dyú ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo-wáɖá-wáɖá mú kɛ́?

Nyɔ vɛ̀nɛ̀ ɓě ɓɛ́ìn ɖé dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ nììn cɔ́cìɔ̀ mú muɛ ɖekè, ɓɛ́ wa kè wa ké ɖé nì. Dyí-poìn-poìn nìà kɛ mɛ ɓéɖé nàìn-nyɔ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓě. Wa mɛ mɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa kpɔ̃ wa mìɔùn dyí, ké wa nyɛ́nɛ́ín-nyɛ̀nɛ̀ nì cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè nyɔ ɓě nì ɖé píéɛɛ wĩín, ké wa ku hwòɖǒ ɓó nyɔǔn nàìn jè kɛ, ḿ seé kɔ̃̀ kɛbì wa mɛ se kũ̀à vɛ̀nɛ̀ ɓě ɓéɖé ɖé cɔ́cìɔ̀ mú kɛ. Ɖé nyɔ vɛ̀nɛ̀ ɓěɔ̀ kè dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ hwìɛ̀ kɛɛ, nàìn-nyɔ̀ kpa ɖɛ ɓě mɛ nì ɖé.

Ɖɛ kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ cɔ́cì ɖò mɔɔ dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn ké mú zaìn wàɖà kɛɛ mɔ̀ ɔ jǔ ké Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě dyi dyí vò ɖé gbɛ̌ɛ̀ kɔ̃̀ mɔ́ cɔ́cìɔ̀ nìà kɛ, ké wa dyiɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ dɛ̀ wa nìà kɛɛ mɔ̀ zùǔn-dà ɖòɛɛ ní. Gbɛ̌ɛ̀ nì náa múɛɛ, m̀ ɓɛ́ìn ɖé Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa séè ɓúá ke ɖé zùǔn wɛ̃ɛ gbo kpáa ɓɛ́ wa ké ɓúá ɖé ɖɛ-múin-wɔ̃́-wɔ̃́ mú kè ɖé kpé mú kè ɖé zùǔn ɔ kè ɖé kpeɖe mú.

Ɔ xwíníín mɔ̀ nyɔ vɛ̀nɛ̀ ɓěɔ̀ mɛ mɔ̀ zùǔn-ɖɛ̀ nyu-nyuɛ̀ dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě. M̀ se nyɔ ɓě ɓɛ́ wa se jǎà-po-nyɔ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓěɛɛ, dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ cɔ́cìɔ̀ nyɔ vɛ̀nɛ̀ mú nyuɛ ɓɛ́ìn. Ké ɖeɛɛ, m̀ mɛ ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ dyú ɓě ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ dyú tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké se nì tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ gbo ɖùǔ tòɛɛ ké ɖé nì.

Nì dyú-mɛ́nɛ́ɛ́ ɓěɔ̀ cɔ́cìɔ̀ mu wáɖáùn ɔ jǔ ké...

• Nyɔ vɛ̀nɛ̀ ɓě ɓɛ́ wa nì gbo-kpá-kpá tòɛ̌n ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ dyi ɖé nì ɓó ɖɛ kà kò ɖò jè mɔɔ ɓó xwíníín jɛ́ɛ́ ɖò jè, kɛɛ wa se nàìn-nyɔ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓě ɖé zùǔn ní.

• Dyú ɓě ɓɛ́ wa se zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ jè múàǔn dyi kpáìn nyɛɛ, wuɖu dyi ɖɛ séín ɓě mu cɛ̃ìn nyɛɛ dyí zi ní, hwɛ̀ ḿ po níiń, ɖɛ ɓě se zùǔn-ɖɛ̀ kɛ.

• Nyɔ vɛ̀nɛ̀ ɓěɔ̀ ɖòùn dyi zùǔn-ɖɛ̀ séín ɓěɔ̀ nàìn-nyɔ̀ jǔ, ké wa ní wɔ̃́ ɓɛ́ dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ mɔ̀ùn ké ɖé pá goun dyí ɖú ní.

• Dyú ɓěɔ̀ nyɔ gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ dyi zùǔn-ɖɛ̀ ɓě nyuɛ mɔ́, ké wa mǔè ɓěɔ̀ pàɖǎ se wa jè múàǔn dyi kpáìn ní.

Gmɔ̀ dyú-gbɔ́ɔ́ kúɖúú ɓěɔ̀ dya ɓɛ́ m̀ ké m̀ mìɔùn ɖɛ ɓěɛ̀ dyi diè. Ɔ jǔ ké gàa-dyù gbɔ́ɔ́ ɖò dyiɔ́ má à cɔ́cìɛ̀ mú dyi ɖie ní, nìí, dyú ɓě nìà kɛɛ, waà nyɛ́ kɔ̃̀ kpeɖe ɔ mu kíɖíí síìn nyɛ́? Ké ɔ jǔ ké màa-dyù ɖò dyiɔ́ dyi ɖie ní, nìí, nyɛ́ kɔ̃̀ kpeɖe ɔ mu kíɖíí síìn nyɛ́? Nyɔ ɓě wa muà kíɖíí síìn nyɛɛ kpeɖe nɔ̀mɔ̀ dyíinǹ, mɔɔ wa ɓéɖé kpeɖe gbàà?

Ɖɛ kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ cɔ́cì ɖò mɔɔ dyú-gbɔ́ɔ́-cɔ̀cì ɖò ké mú zaìn wàɖà kɛɛ mɔ̀ ɔ jǔ ké Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě dyi dyí vò ɖé gbɛ̌ɛ̀ kɔ̃̀ mɔ́ cɔ́cìɔ̀ nìà kɛɛ ní. Dyú-gbɔ́ɔ́-cɔ̀cìɔ̀ mɛ dè gbɔ dyììn ɖé hwìè nìà kɛ mú. Ɔ jǔ ké dyú-gbɔ́ɔ́-cɔ̀cì ɖò ɖǎ ɖɛ nìà kɛ xwáɖáún sè ní, nìí, ɔ mɛ dè ɖɛ gbɔ ɖe ɖie, ɔ se ná nìǐn, nìí, wa se xwíníín kɔ̃̀ jè wa dèà cɔ́cìɔ̀ dyiɛɛ dyéɛ mu.

À dyuò Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyí dyììn ɖé à kèɔ̀ kè gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn mú.

Gèɖèpɔ́ɔ̀ zà ma ɔ mìɔùn da ti ɔ wùɖù ma Jékɔ̀ gboɛ. Ɔ seɛ ma cɛ̃, ɓɛ́ ɔ ké níiń, “ Mɔ̄ mɔ̀à Ɓóɖó-kpàɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛ̀,” mɔɔ “Mɔ̄ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ̀ nyɔ mɛà ɓóɖó-kpàɔ̀ kɛ̀;” Wuɖu ɓěa séín ɖò ɓɛ́ìn ma jǎà jǔɛ dyɛo, kɛɛ, ɔ ɖá, “Mɔ̄ mɔ̀ Bounɓo mɔ̀à m̀ ɓǎ Ééɓòɖòhɛ̃́ɛ̀ kè Áázèɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛ̀.” (Jɛ́nɛ́sì 28:13) Gèɖèpɔ́ɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn ɔ mìɔùn nyɔǔn ɓě dyí.

Ééɓòɖòhɛ̃́ɛ̀ ɓéɖé ma hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa, ké nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě taɓa ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwìɖǐǐ ti ɓɛ́ wa dyé ma ɔ nììn hwìɖǐǐ-taɓa-taɓaɔ̀ kɛ. Ɔ gbo-nì-nyɔ̀ Ɛ̀ɖìɛ́zɛ̀ ɓaà ma ɔ gbo-nì-ɓǎ Ééɓòɖòhɛ̃́ɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ (Jɛ́nɛ́sì 24:12).

Nyɔǔn ɓě mɛ dyuò Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyí nɔ̀mɔ̀ dyíin, sepóɛɖé ɔ mɔ̀ nììn Gèɖèpɔ́ɔ̀ jè.

Ti ɖíɛ́ ɓě ní à poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ à dyi nyɔ ɓě Kɛ́ɖɛ́ì gbo dyàà mɔ́ ní, nìí, à nì ɖɛ ɓě wa ɓéɖé wa ké dyí dyuòɛ kè ɖɛ ɓě wa ɓéɖé wa ké nyuɛɛ jè wa gbo cɛ̃iń pūɛ. Ɔ se ná nì. Kĩ́ín-kĩ́ín nyɛɛ, m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ wa mɔ́à cĩ́ɛ dyiɛɛ jè wa dyí tɛ̀mɛ̀ìn. Ɔ jǔ ké wa dyi fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ mɔ̀ùn cĩ́à kɛɛ cĩ́ɛ mɔ́ ní, nìí, wa mu m̀ gbo ɖùǔ tòùn ɓɛ́ wa ké kà wa kéɛ cĩ́ɛ nyuɛɛ jè múin wɔ̃́.

Ɓɛ́ nyɔ ɖò ké ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛɛ, m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké ɔ ɖɛ ɓá cĩ́-cĩ́ dyíɛɛ jè gbo cɛ̃. Cĩ́í-fɛ̀ɛ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin kè kpeɖe nɔ̀mɔ̀ dyíin ɔ kè jǎà-po-po mɔ̀ ɖɛ ɓě ɓɛ́ wa sɔ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖò gbo ké wa mu ɖò mɔ̀ùn gbo kɛ.

Jǎà-ɖɛ̀ ɓá cĩ́-cĩ́ ɓɛ́ ɔ sɔ̀ìn nyɔ ɖò gbo ké ɔ mu nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɖò gboɛ dyíɛɛ ɖá, ɔ jǔ ké ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ ɖò dyi ɖɛ ɔ ɖǎ cɛ̃́ɛ nyɔ ɖò mɔ̀ùn tɛ̀mɛ̀ìn, ké nyɔɔ̀ dyi kpeɖe séín kè hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ séín ɔ kè kà cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ nyu nìɛ̀ jɛ́ɛ́ kɛɛ dyí dyuò ní, nìí, ɔ ɖǎ nyɔɔ̀ ɖeìn-nà-nyɔ̀ mú nyu.

Júù-nyɔ̀ ɓěɔ̀ nàìn-nyɔ̀ ɓě cĩ́ zɔ̃̌ɔ̀ ɖé zɔ̃ hɔ̃dɛ̀ɖɛ̀ kĩ́ín-kĩ́ín nììnɔ̀ múɛɛ wɔ̃́ɔ ma múin kà ɓɛ́ ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔ-jǔ mɔ̀ ma fɛ̀ɛ̀ gbo-zĩàìn-zĩàìn nyɛ. Ɔ jǔ ké gàa-dyù gmɔ̀ ɖò dyi ma nàìn-nyɔ̀ ɖòɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ mɔ́ ní, nìí, ɔ diè ma nàìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi ɓɛ́ ɔ ké ɔ dyi kpɔ̃. Ɔ jǔ ké nàìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi ɔ dyi kpɔ̃ ní, nìí, ɔ sí fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ nàìn-nyɔ̀ɔ̀ cĩ́ɛɛ kíɖíí. Ɔ ɖǎ ná nìǐn, nìí, ɔ gã̀ ma ɓó ɔ gbo-nì-ɓǎɔ̀ gboi tee, ké ɔ cɛ̃́ ɔ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀. Ɔ seɛ ɖòùn, kɛɛ ɔ cɛ̃́ ɖɛ ɓě ɓɛ́ ɔ gbo-nì-ɓǎɔ̀ nyu xwai ɖé ɔ fɛ̀ɛ̀ múɛɛ ɖekè.

Jízɛ̀ mɔ̀ùn kò ma fɔɔ ɓó kpeɖeɔ̀ nyɔ nìà kɛ gbo, sepóɛɖé ɔ mɔ̀ nyɔ gã ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀, ké wa se ma ɔ dyi diè ɓɛ́ wa ké ɔ kíɖíí sí. Waà kpeɖeɔ̀ nyɔ ɓɛ́ Jízɛ̀ sí ma kíɖííɛɛ mɔ̀, ɔ tɛ̀mɛ̀ìn ma fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ ɔ cĩ́ ma kɛɛ ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀, ɓɛ́ wa kpeɖe ké ma gbo zĩàìn.

Ti Jízɛ̀ mɛ́ ma kɛɛ, wa kpɔ̃ ma ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖíɛ́ ɓě, ké wa kpa ma wa kótì-gbò dyúáɖò kpɔ̃̀ìn ma kà ɔ zaa kɛɛ mú. Júù-nyɔ̀ ɓěɔ̀ Kótì-gbò vɛ̀nɛ̀ɔ̀ poɛ̀n ma hwìɖǐi kà ɓɛ́ Jízɛ̀ ɖǎ ma mɛ́ jèɛɛ, fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ séín ɓěɔ̀ ɖǎ ma wa bũ̌in zi kɛ. Ɔ jèɛɛ, wa mɔ̀ùn ɖáìn ɔ jǔ ké wa dyi ma Jízɛ̀ɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kànàǎ-ɖɛ̀ ɓě bũ̌ nyu kpàǐ ɖúín, nìí, ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ wa ké ma ɓɔ́í kpá. Wa po ma ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ sɔ̃ kɔ̃ún dyi tee, ké wa dyéɛ kà ɓɛ́ wa se ma céè-ɖɛ̀ dyuò cá kà nyɔ ɓě nyu ma kà ɖé kótì-gbòɔ̀ mú kũ̀à kɛɛ nì ma kà kɛ. Kɛɛ kótì-gbòɔ̀ nyɔ ɓěɔ̀ dyuòɛ̀ ma dyí kà ɓɛ́ wa nì ma ɓó Jízɛ̀ gbo kɛ (Àpɔ́sò 4:13). Ké Jízɛ̀ po ma fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ ɔ cĩ́ ma kɛɛ wa mú.

Ɖɛ́ wa dyé ma ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mú ɓá Jízɛ̀ dyí kɛ́? Ɔ mɔ̀ kà ɔ nyu ma ɖɛ ɓě xwai nyuɛ kɛɛ̀, mɔɔ kà ɔ nyu ma wùɖùɛ̀ kɛɛ̀? Ɔ ɓɛ́ìn dyɛ̀ ná nìɛ̀, kɛɛ wa cɛ̃́ ma ɖɛ pàɖǎ Jízɛ̀ gbo mìɔ. Wa dyé ma kpé ɓɛ́ ɔ sɔ̀ìn Gèɖèpɔ́ɔ̀ gboɛɛ ɖé wa mú. Wa dyé ma jǎà ɓɛ́ ɔ se dyi túòɛ̀ ɓɛ́ìn nyɛɛ ɖé wa mú ɖé ɖɛ séín mú. Wa dyéɛ kà ɓɛ́ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyé ma kpé ɓě nì ma wa kɔ̃in nyɛɛ kpéín dyɛo, kɛɛ wa nyɛ́ ma nyɔ-hwòɖǒǔn-gbo-zĩ̀ìn-zĩ̀ìn kè dyéɖéi-nyu-nyu mú kɛ. Jǎà jɛ́ɛ́, ti ɓɛ́ gɔ̌mànà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè Gèɖèpɔ́ɔ̀-ɓiè-nyɔ̀ ɓě mɔ̀ ma kà dyéɖéi-nyu-nyɔ̀ ɓěɛɛ dyéɛ ma kà ɓɛ́ Jízɛ̀ ɖá ma mɛ́ dyɛo, kɛɛ dyɛ̀ɛ̌ waà fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ nìǎ ma gbɔ dèɛ̌n nyɛɛ, púɛɛ, ɔ túò ma wa hwòɖǒ dyi cá. Jízɛ̀ nyùìn ma ɔ kpéɔ̀ kũ̀à mú ɖé ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mú kánáá pū.

Dátɛ̀ɖɛ̀-gàà ɖò mɔ̀ Pɔ́ɔ̀ Bánáà kɛɛ nì ma nyɔ gmɔ̀ ɓě ɓɛ́ ɔ nì ma kũùn jè tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ ɖíɛ́ ɓě dyéɖé nàǐn ti ɓɛ́ wa nì ma nyɔǔn ɓě dyɔɔ̀ múin gmɔǐn, ké wa nì ma waà wɛ́ ɓěɔ̀ dyí dyuòɛ̌n ɖé Índĩ̀à-ɓòɖòɔ̀ kɔ̃ kɛ. Ti ɔ dyéɛ ké ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖò nì ma wɛ́-nyɔ̀ ɖò jè gbo gmɔ̀ǔn wɛ̃ɛ, ɔ fɔ̀nɔ̀ìn ma ɔ wɔ̃ cá kà ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ɔ̀ dyúa-kpàɔ̀ nyu ma nìɛ̀ kɛ. Ɔ dyúa-kpàɔ̀ nì ma kà Dátɛ̀ɖɛ̀ Pícɛ̀ɛ̀ dyúa-kpàɔ̀ nì ma kɛ. Dátɛ̀ɖɛ̀ Pícɛ̀ mɔ̀ ma nyɔ-kũ̀à-gbo-nyu-dàtɛ̀ɖɛ̀ ɓɛ́ ɔ tɛ̀mɛ̀ìn ma Dátɛ̀ɖɛ̀ Bánáà mɔ̀ùn ɖɛ ɖé Ɖépò-xwì-bíɖí kɛ. Dátɛ̀ɖɛ̀ Bánáà zaìn ma ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ɔ̀ gbo kɔ̃in kà ɓɛ́ ɔ nyu ma nyɔ-wɔ̃-fɔ̀nɔ̀ìn-ɖɛ̀ ɖò cá kɛ, sepóɛɖé ɔ dyuòɛ̀ kà ɓɛ́ Dátɛ̀ɖɛ̀ Pícɛ̀ séè ma ɖé Índĩ̀à-ɓòɖòɔ̀ kɔ̃ mu ɖò kɛ, ké ɔ kpèìn ɔ hwìɖǐi kà ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ɔ̀ nyuà kũ̀à nyuɛ kà Dátɛ̀ɖɛ̀ Pícɛ̀ nyuà kũ̀à nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ kɛ. Ɖéé mánáín nyɛɛ, ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖò ɖá, “À se Dátɛ̀ɖɛ̀ Pícɛ̀ ɖò dyí dyuò. Nyɔ à dyuò dyíɛɛ mɔ̀ Dátɛ̀ɖɛ̀ Bánáà, ké ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ kɔ̃̀ jè m̀ nìà cɛ̃iń nyɛɛ nyu kũ̀àɔ̀ kà m̀ nyuà kɛ.”[1]

Ɖɛ ɓɛ́ m̀ tɛ̀mɛ̀ìn ti m̀ se ɖɛ tɛ̀mɛ̀ǐn nìɛɛ mɔ̀ nyɔ mɔ̀ ɖɛ kpa ɖɛɔ̀ mìɔ. M̀ tɛ̀mɛ̀ìn ɖɛ pàɖǎ ti ɓɛ́ m̀ se ɖɛ ɖò tɛ̀mɛ̀ìn mɔ́ kɛ. Nyɔ ɖò cɛ̃ɛ, ké ɔ ɖá, “M̀ tɛ̀mɛ̀ìn ɖɛ wè pū dyììn ɖé ɖɛ m̀ cɛ̃ɛ mú, ké m̀ tɛ̀mɛ̀ìn ɖɛ goun wè ɖé ɖɛ m̀ nyuɛɛ mú, ké m̀ tɛ̀mɛ̀ìn ɖɛ ɓáún-ɓáún ɖé nyɔ m̀ jǔɛɛ mú.”

Kpé ɓɛ́ nyɔ m̀ jǔɛ ɓéɖé kɛɛ jè mɛ nì m̀ hwìɖǐi. Nì tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn ɖɛ tee. Nì nyu nyɔǔn ɓě ɖeín-nà-nyɔ̀ mú dyììn ɖé fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ m̀ cĩ́ɛɛ mú mìɔ.

Nì tɛ̀mɛ̀ìn ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě dyí kà wa ké waà fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ ɓě jè gbo dyéɛ nyuɛ, kà dyúáɖò kà mɔ̀ùn dyéà nììn fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ ɓě jè gboɛ.

M̀ mɛ nɔ̀mɔ̀ kpeɖeín, ɓɛ́ m̀ ké mà-kpɛ́ɛ́-nyɔ̀ jǔ, ɓɛ́ m̀ ké hwòɖǒ ku. Ɖɛ ɓě nìà kɛ mɔ̀ ɖɛ kpa ɖɛ mìɔ ɓó dyú ɓěɔ̀ bìì, ké ɔ ɓɛ́ìn wa gbo kpáa mìɔ. Nyɔ ɖíɛ́ ɓěɛ̀ kpeɖe nɔ̀mɔ̀ dyíin, ké wa mɔ̀ mà-kpɛ́ɛ́-nyɔ̀, ké wa kùìn dyú-gbɔ́ɔ́ ɓěɛ̀ kpeɖe hwòɖǒ ké ɔ zi nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě dyí.

M̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyí kà ɔ jǔ ké m̀ dyi wa gbo ɖùǔ tò ní, nìí, ɔ xwíníín mɔ̀ m̀ dyé wa kpéín nyɛ. Ké m̀ dyi nyɔ nì náa gbo wùɖùɛ̌n nìǐn, ɓɔ́ cɛ-cɛ nyuɛ. Kà m̀ mu nì kpóɖó-dyùàɔ̀ dyi túòɛ̀ nyuùn wɛ̃ɛ mɛ wùɖù nyɔɔ̀ gbo. Ɔ hwɔìn kà ɔ jǔ ké m̀ dyi xwa cáɖáuń nì, mɔɔ ké m̀ dyi kũ̀à ɖo nyuɛ mɔ́, mɔɔ ké m̀ dyi kũ̀à ɖò nyuɛń nì ti ɔ nìà wùɖùɛ̌n nyɛɛ ní, mɔɔ ɔ jǔ ké m̀ dyi nyɔ kà kò ɖò gbo wùɖùɛ̌n nì ní.

Cɛ̃́ɛ kà m̀ ké nyɔ ɖò gbo ɖùǔ tòɛ̀ nyu nɔ̀mɔ̀ dyíin nyɛ. M̀ kè nyɔ ɖò dyi dɔ́ɔ́ dèɛ̌n nìǐn, ɓɛ́ ɔ kéɛ dyuò kà m̀ nì ɔ gbo ɖùǔ tòɛ̌n nyɛɛ, m̀ mɛ nì ɔ dyéɖéín gmɔ̀ǔn, ké nì hwòɖǒ mɛ nì ɖé ɔ gbo cá. Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ ɖɛ ɖò ké nì fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒɔ̀ hwìǐ zàìn, ké nyɔɔ̀ dyi dyɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɖò da zàǐn, m̀ kèɔ̀ kè mɛ kéɛ̀, ké ɔ dyi wìǐn kpáín, mɔ̀ùn mɛ kò wìì-ɓò ɖekè.

Ɔ jǔ ké m̀ dyi fṹà-ɖɛ̀ ɖò gbo nàǔn nì, ké m̀ se dyi kòɛ̀ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɓě ké dɔ́ɔ́ dè ní, nìí, m̀ ɓɛ́ìn náa ɔ gbo cɛ̃ɛ. Ɖɛ nyɔɔ̀ mɔ́ɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ ɔ ké m̀ ɖùǔ gbo tò jèɛɛ, ɔ se dyoɖoún kpáa mu. Kɛɛ ɔ jǔ ké m̀ dyiɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ kũ̀à sã m̀ mìɔ ké m̀ se ɖɛ ɓě nìà kɛ ɖò nyuɛ ɓɛ́ìn nyɛɛ ní, nìí, m̀ mɛ nyu nì kũ̀àɔ̀ pū, ké m̀ mɛ ɓɔ́ ɔ gbo dyiɛ.

► Xwɛ̌ dyú ɓě nyu ɖɛ kpaa ɖé nì fɛ̀ɛ̀ mú kɛ́? Ɖɛ́ mɔ̀ hwìè ɖíɛ́ ɓě kɔ̃̀ mú nì tɛ̀mɛ̀ìn wa dyí kà wa mɔ̀ nyɔ kpa ɖɛ ɓě kɛɛ́? M̀ ɓéɖé kpeɖe ɖíɛ́ ɓě ɓɛ́ m̀ ɓéɖé m̀ ké gbo zĩàìn nyɛɛ̀?

[2]Ɓɛ́ à ké ɓó Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyúa nìɛɛ, ɔ kpa ɖɛ ké ɔ zi ɖɛ ɓě à mɔ́ nyuɛ dyiɛɛ dyí. Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ ɓɛ́ à ké ɓó ɔ gbo nì mìɔ ké ɔ zi à mìɔùn nììn kũ̀à ɓě nyu-nyu dyí. Gèɖèpɔ́ɔ̀ mu ɖɛ ɓě m̀ ɓéɖé m̀ ké nyuɛɛ m̀ nyíìn ɓó ɖáa ɓɛ́ ɔ ɖáà m̀ wɛ̃ɛ jè.

Nyɔ-gmɔ̀ ɓě dyeìn waà nyuu-ɖɛ̀ ɓě múin ɖé ɖɛ ɓáún-ɓáún mú. Wa ɓɛ́ìn kpeɖe gbo zĩàìn wé séín xwíníín. Ti ɖíɛ́ ɓě ní, wa táà zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ jè dyi ké wa ɖú nàìn-nyɔ̀ ɓě gbo vɔ̃ kpàǐ mɔɔ wa se wa mǔè ɖò péé gbo dyàà mɔ́, ké wa cɛ̃ wa mìɔùn kpáún, mɔɔ wa táà nyɔ-goun-kpèɖè dyi ké wa nyu dyú-gbɔ́ɔ́-kpèɖè. Kɛɛ kpeɖe ɓě nìà kɛ xwíníín se mɔ̀ ɓɛ́ wa ké kpeɖeín nyìnììn, mɔɔ ɓɛ́ wa ké dyéɖéi-nyu-nyɔ̀ ɓě jǔ kɛ. Wa nì ɓúáuń ke, ké waà hwòɖǒ po ɖɛ kúɖúú ɓě gbɔ pū.

Nyɔ-gmɔ̀ ɓě dyeìn waà nyuu-ɖɛ̀ ɓě múin dyɛo, kɛɛ wa mɔ́ ɓɛ́ mɔ̀ùn ké mà-kpɛ́ɛ́-nyɔ̀ jǔ ɖé ɖɛ m̀ mɔ́ ɓɛ́ wa ké nyuɛɛ mú. Ɔ jǔ ké wa dyi kpeɖe gbà ɓěɛ̀ nyuɛń nì jè m̀ dyiɛ wa gbo cɛ̃ kà ɓɛ́ mɔ́nɔ́ ɖò se wa gbo wóɖóɛ muɛɛ ní, nìí, m̀ nìɛ̀ nyuɛń ɓɛ́ wa ké wa mìɔùn dyé kà nyɔ se ɖɛ kpa ɓě nìà kɛ. Wa se nyɔ wa ké jǔɛ mu ɖé dyúa kɛɛ dyí dyuò, ké wuɖu m̀ cɛ̃à wa gboɛɛ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ wa ké nyɔ wa mu jǔùn wɛ̃ɛ dyí dyuò nɔ̀ɔ̀.

Cɛ̃ ɖɛ jɛ́ɛ́ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ gbɔ po ɓá wa fɛ̀ɛ̀ ɓěɔ̀ jè dyíɛɛ wa gbo. Cɛ̃ɛ wa gbo kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ wa ɖò-ɖò séín kpé nyí ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɖò nyu kɛ. Cɛ̃ hwòɖǒ-dyi-dè-dè nì ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ nyu-nyu múɛɛ jè wa gbo.

Nyɔ-gmɔ̀ ɖò ɓɛ́ìn nyɔ-nàìn-kpè ɓéɖɛ́ɛ ɓɛ́ ɔ ké fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ pàɖǎ ɓéɖé, kɛɛ ɔ se dyɛ̀ ɖɛ gbà nììn fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ɓěɔ̀ dyi táà mɔ́. Ɔ jǔ ké m̀ ɖǎ ɖɛ hwɛ̀ ní, nìí, m̀ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ m̀ ké fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓě kèɛ̀ gbà ɓěɛ̀ zaìn gboi dyí dyuò. Kpá ɔ gbo ɓɛ́ ɔ ké fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ cɛ̃́, kɛɛ ɓɔ́ ɔ dú hwìǐ zàìn ɖé fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ cɛ̃́-cɛ̃́ mú.

Ɖé ɖɛ séín ɓěɛ̀ kɔ̃in nyɛɛ, ɔ mɛ nì m̀ hwìɖǐi kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓéɖé gbɔ-po-ɖɛ̀ hwɛ̀ìn gbɔɔ̀ ɓó nyɔ séín bìì, ké ɔ nìɛ̀ kũ̀à kɔ̃ nyuɛń ɓɛ́ ɔ ké kpá ɖé nyɔɔ̀ fɛ̀ɛ̀ mú kɛ. Ɓó kɔ̃in ɖeɛɛ, ɔ mɛ nì m̀ hwìɖǐi kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ̀ ɖɛ-gbɔ-po-nyɔ̀ hwɛ̀ìn gbɔɔ̀ ɓó nyɔ séín bìì, ké ɔ nìɛ̀ nyuɛń ɓɛ́ ɔ ké kpá ɓó ɔ dyú ɓěɔ̀ bìì kɛ. Ɓaà ɓɛ́ nì hwòɖǒ ké wáɖáá nì, ɓɛ́ m̀ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ gbɔ-po-ɖɛ̀ mɔ̀à mú-zaìn-zaìn nyɛɛ kũ̀à kɔ̃ nyu ɓó dyú m̀ nìà ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ bìì. Ɓaà ɓɛ́ ɖɛín-ɖɛ̀ ké nì ɖé ɖɛ-cɛ̃́-dyùɔ̀ fɛ̀ɛ̀ mú, ɓɛ́ ɔ kéɛ nyu ɓɛ́ ɔ kpeɖe ké dyíin nɔ̀mɔ̀.

► Ɖɛ́ mɔ̀ ɖɛ kpa ɖɛ ɖíɛ́ ɓě ɓá ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn nɔ̀mɔ̀ dyíin dyí kɛ́? M̀ dyi nyɔ ɖò ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn dyéín, xwɛ̌ m̀ ɓɛ́ìn dyí dyuòɛ̀ nyuɛ kɛbì ɔ mɔ̀ ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin níɛ́?

Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ mɛ ɓéɖé hwìè kɔ̃̀ mú ɔ nìà ɖɛɔ̀ tɛ̀mɛ̀ǐn nyɛɛ kpé kɔ̃in gàná cá. Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-hwìè pàɖǎ nì ɓó ké ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké wa páún po hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-kà.

(1) Kà ɔ ké ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖɛ wa ké nyuɛɛ wa gbo cɛ̃ɛ nyuɛ

Nyɔǔn ɓě nì kà mɛ-dyàà ɓéɖé bùnù nɛ́ɛ́-nɛ́ɛ́ ɓɛ́ nyɔ ɓá ɓáá-ɖɛ̀ múɛɛ nìà kɛ. Ɔ jǔ ké m̀ dyi cɛ-cɛ nyuɛń nì mìɔ ɓó ɓáá-ɖɛ̀ɔ̀ ɖé po jè ní, nìí, wa ɖíɛ́ ɓě se ɖé kpáa mu. Kà dyúáɖòɔ̀, kǎà m̀ dyi nyɔǔn ɖɛ tɛ̀mɛ̀ǐn nì, ké m̀ dyi cɛ-cɛ nyu mìɔ ní, nìí, ɔ seɛ cɛ̃́ɛ mu. Kà nyɔɔ̀ nì ɖɛ ɖìè ɓě cɛ̃́iń nyɛɛ, kǎà ɔ nìɛ̀ ɔ nyɔ ɓě ɔ ɖǎ dyuò kĩ́ín nyɛɛ kɔ̃ poɛń. Ɔ muɛ hwìɖǐi poìn ɖekè ɖɛ ɓɛ́ ɖɛɔ̀ nyɔ ɔ nìà cɛ̃́iń nyɛɛ mu nyuùn ɖé ɔ fɛ̀ɛ̀ mú kɛ. Ɔ jèɛɛ, m̀ dyi nyɔ ɖò ɖɛ tɛ̀mɛ̀ǐn nìǐn, m̀ mɛ ma mú, sepóɛɖé nyɔ séín ní wɔ̃́ ɖɛ múin wɔɖɔɔ cá.

Ɔ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ dyúáɖò ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn wa hwìɖǐi sèɛ̀ kɛɛ wa tɛ̀mɛ̀ìn ké ɔ zi ɓɛ́ m̀ ké wa ɖɛ kúɖúú ɓě mu wa hwìɖǐi sɔ̀ùn wɛ̃ɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ dyí. Ɔ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓɛ́ wa ké ɖɛ kpa ɖɛ dyúáɖò cɛ̃́, ɓɛ́ wa kéɛ xwai nyu, ké ɔ zi ɓɛ́ wa ké ɖɛ kúɖúú ɓě ɓɛ́ wa se fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ɖò mú dyéɛ ɓɛ́ìn nyɛɛ cɛ̃́ɛ dyí.

(2) Nyɔ ɓě nì kpoo múɛɛ dɔ́ɔ́-dè-dè

Nyɔ ɓáún-ɓáún dyi ɖɛ cɛ̃́iń nìǐn, wa mɔ́ dɔ́ɔ́-dè-wùɖù ɖíɛ́ ɓě sɔ̀ìn ɖé nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo. Wa mɔ́ ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě dyi diè kè ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě wa mu cɛ̃́iń nììn nyɛɛ kɔ̃in kpaá nì sɔ̀ìn ɖé wa mìɔùn wĩín. Ɔ jǔ ké ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ ɖò kè ɔ ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ní dèìn cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ jè dɔ́ɔ́ kɔ̃in ní, nìí, wa se ɖɛ cɛ̃́ɛ ɓɛ́ìn nɔ̀mɔ̀ dyíin.

M̀ ɓɛ́ìn wa hìɖì-kpà ɖò da zàìn dyììn ɖé wa dyi-diè-diè mú, ɓɛ́ m̀ ké níiń, “Ɖɛ́ kɔ̃̀ jè ɔ kpa ɖɛ ɓɛ́ nyɔ kéà ɖɛ nì kàà... nyuɛ́?” mɔɔ “Ɖɛ́ mɔ̀ ɖɛ kpa ɖɛ mìɔ ɓɛ́ m̀ dyuò dyí ɓá ɖɛ nì kàà ...jè dyíɛ́?” Ɓɔ́ ti pàɖǎ dyí ɖúɛ ɖé dɔ́ɔ́-dè-dè nìà kɛ mú, kɛɛ m̀ mɛ nyuɛ ɓɛ́ wa kéɛ múàǔn dyi kpáìn.

Ɔ jǔ ké m̀ ɖǎ wa ɖɛ ɖò gbo cɛ̃ ɓɛ́ wa kéɛ nyu ní, nìí, m̀ ɓɛ́ìn wa dyi dièɛ̀ ɓɛ́ wa kéɛ jè kɔ̃in zaìn kà wa mìɔùn ɓɛ́ìn kɔ̃in zaìn nyɛ. Ɔ hwɔìn kà, “Nyɔ nìà ɖé nɔ́ɔ́ nìà kɛ múɛɛ, ɖɛ́ mɔ̀ ɖɛ-xwa-bĩ-bĩ ɓɛ́ ɔ nyu ɖé nɔ́ɔ́ɔ̀ mú kɛ́...?” mɔɔ “Ɖɛ́ kɔ̃̀ jè ɔ kpaà ɖɛ ɓɛ́ à kéà ɖɛ nìà kɛ... nyu kɛ́?” Ɖiè dyi-diè-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ wa ɓɛ́ìn gɔ̃̌ jǔɛ dyììn ɖé ɖɛ-kɔ̃in-zaìn-zaìn múɛɛ wa dyi, ké ɔ mɛ ɓɔ́ ìndyeo kè gbàoɛ̀ dyi-diè-ɖɛ̀ ɓě jǔɛ pū. Dyi-diè-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ mɛ fɛ̃́ìn xwa ɓɛ́ dyú ɓěɔ̀ ké wa gɔ̃̌ jǔ nɔ̀mɔ̀ dyíin. Wa hwòɖǒ mu ɖé ɖei kpáùn ɔ jǔ ké wa gɔ̃̌-jǔ-wùɖù ɓěɔ̀ pàɖǎ se dyí sɛ́ɖɛ́ìn ní.

• Ɓɔ́ dyú ɖò kɔ̃ nɛ́ɛ ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ ɓá ɔ mìɔùn jè dyí, mɔɔ ɖɛ se ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ dyí ɓáa jè kɔ̃in zaìn. Ɖɛ m̀ ɓɛ́ìn nyuɛ kɛɛ mɔ̀, mɔ́ hwìè ɖò dyi, ɓɛ́ ɔ jǔ ké ɔ dyi ɖɛ ɓá ɔ mìɔùn dyíɛɛ kɔ̃in zaìn mɔ́ ní, ɔ kéɛ nyu ɖé hwòɖǒ-wɔ̃́-wɔ̃́ mú.

• Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ wa ɖíɛ́ ɓě ɖòùn ké wùɖù-wùɖù séínɔ̀ nyu. M̀ ɓɛ́ìn nyɔ ɓɛ́ ɔ nì gìɖìǐɛɛ dyi dièɛ̀, ɓɛ́ m̀ ké níiń, “Ɖɛ́ kpá kɛ́, Caá?” M̀ mɛ diè nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ dyi ɓɛ́ wa mɔ̀ùn ké wùɖù ɖekè. M̀ mɛ ɖá, “Ɖɛ́ ɓě mɔ̀ùn poìn hwìɖǐiɛ́?”

• Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɖíɛ́ ɓě nì ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ múɛɛ ké wa mìɔùn nììn dɔ́ɔ́ dèɛ̌n nì ɖé wáká ɖò kɔ̃, ɓɛ́ wa ké nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ wuɖu ɖùǔ dyi zàǐn nì.

• Ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké kuɖu-kuɖu nyu ɔ jǔ ké nyɔ ɖò mɔ̀ùn dyi wùɖùɛ̌n nìǐn, ḿ seé kɔ̃̀ kɛbì nyɔ nìà wùɖùɛ̌n nyɛɛ mɛ mɔ̀ dyú-gbɔ́ɔ́ kɛ.

• Wuɖu séín nyɔ ɖò mu cɛ̃ìn nyɛɛ, tòɛ̀ gbo ɖùǔ nɔ̀mɔ̀ dyíin hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ kéɛ cɛ́i cɛ̃. Ɔ jǔ ké ɔ dyi dyí-sɛ́ɖɛ́ìn-sɛ́ɖɛ́ìn mɔ́ín, nìí, cɛ̃̀ìn ɓó ɖɛ ɖò hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ kéɛ dyí sɛ́ɖɛ́ìn.

(3) Ɖɛ-kpa-kpa

Diè m̀ mìɔùn ɖɛ nìà kɛ dyi tee, “Ɖɛ́ kɔ̃̀ jè tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ nìà kɛ nɔ̀mɔ̀à dyíin ɓó tɛ̀mɛ̀ìn jè kɛ́?” Ɔ jǔ ké m̀ seɛ dyí dyuò ní, nìí, ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ seɛ dyí dyuòɛ̌ mu dyɛ mɔ̀ùn. Ɖɛ́ mɔ̀ gbo-zĩàìn-zĩàìn ɖò ɔ ɓɛ́ìn nyuɛ ɖé wa mú kɛ́? Ɔ ɓɛ́ìn ɖɛ ɖò nyuɛ ɖé wa fɛ̀ɛ̀ múù? Ɔ jǔ ké m̀ se ɖɛ ɓěɛ̀ ɖò hwìɖǐi poɛ̀n ɓɛ́ìn ní, nìí, wa mɔ̀ùn seɛ dyɛ̀ dyí dyuòɛ̀ ɓɛ́ǐn mu ɖekè.

Ɔ jǔ ké wa dyiɛ dyé kà ɓɛ́ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ kpa ɖɛ ɖé wa gboɛɛ ní, nìí, wa mu ɖùǔ tòùn nɔ̀mɔ̀ dyíin. M̀ dyi mɔ́ ɓɛ́ m̀ ké nyɔ ɓěɔ̀ kpé kɔ̃in ɓéɖéín nìí, nyuɛ ɓɛ́ wa ké tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ mú ɖɛ̀ɓɛ̀, ké mɔ̀ǔn ɖá ɓɛ́ m̀ ké wa kpeɖe-zà-zà jìì kɔ̃ nɛ́ìn mìɔ.

(4) Xwíníín

Jǎà-ɖɛ̀ ɓɛ́ m̀ nìà tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ, tɛ̀mɛ̀ìn ɖɛ ɓě mɔ̀ ɔ gbo-wóɖó-ɖɛ̀ kɛɛ nyɔ ɓěɔ̀ dyí. Ɖɛ́ mu kpáùn ɔ jǔ ké nyɔǔn ɓě dyiɛ dyí dyuò ké wa dyiɛ kíɖíí sí níɛ́? Ké ɖɛ́ mu kpáùn ɔ jǔ ké nyɔǔn ɓě dyi jǎà-ɖɛ̀ nìà kɛ ɓɔ́ níɛ́?

Nyí wa hìɖì-kpà kui-kui ɓě. Ɓɔ́ ti pàɖǎ mú gbɔɔ̀ ɓó ɖɛ ɓě se ná ɖɛ kpa mìɔ kɛɛ cɛ̃ jè. Po wa nɔ́ɔ́ ɓě gbo ɓá nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa ɖǎ jǎà ɓɛ́ m̀ nìà tɛ̀mɛ̀ìn nyɛɛ kɔ̃ún cĩ́ ɖòɛɛ jè dyí. Wa se nì tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ sɔ̀-naín ɓěɔ̀ jè hwìɖǐi pɛ̃́ǐn mu, kɛɛ nì nɔ́ɔ́ ɓěɔ̀ jè mu wa hwìɖǐi sèìn.

Cɛ̃ wa nyɔ ɓě ɖǎ ɖɛ vɛ̀nɛ̀-vɛ̀nɛ̀ ɓě nyu ɖòɛɛ jè gbo. Wa nì nyɔ ɓě kɔ̃̀ jè wa ké hwìɖǐi poìn, ɓɛ́ wa ké wa ɓo-bɛ̃̀ kíɖíí síɛɛ dyi mɔ́uń. Cɛ̃ wa nyɔ ɓě ɖǎ ɖɛ vɛ̀nɛ̀-vɛ̀nɛ̀ ɓě nyu ɖé hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa múɛɛ jè gbo. Ɔ se nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ɖǎ zɛ̃̀ìn-ɖɛ̀ vɛ̀nɛ̀-vɛ̀nɛ̀ ɓě dyé pūɛ, kɛɛ ɔ mɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ɖǎ ɖɛ vɛ̀nɛ̀-vɛ̀nɛ̀ ɓě nyu dyììn ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ kpéɔ̀ mú kɛ. Kpá wa gbo ɓɛ́ wa kéɛ dyé kà ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ kũ̀à mɔ̀à bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi-ɓeìn-ɓeìn kè nyɔǔn ɓě Kɛ́ɖɛ́ì ɖeín-nà-nyɔ̀ mú-nyu-nyuɛɛ mɔ̀ kũ̀à ɓɛ́ ɔ zi ɖɛ kpauń mìɔ, ké ɔ mɛ nyuɛ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kũ̀ɔ̀ ké jǎà kpá dà ɓóɖó-kpàà kɔ̃ kɛ.

(5) Ɖɛ ɓě dyé-dyé

Ɔ dyi xwa fɛ̃́ìn ní, m̀ mɛ nyu mɛɛ-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ m̀ ké wa dyéɖé kò-kò ɓě tã́ ti nì mu nɔ́ɔ́ ɓě poɛń nììn nyɛ. M̀ dyi fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ɓě tɛ̀mɛ̀ǐn nìǐn, céè wuɖu-kpò kpa ɖɛ ɓěɔ̀ kè wuɖu-dɔ̃̀ǐn kpa ɖɛ ɓěɔ̀ ɓó kɔ̃-céè-ɖɛ̀ vɛ̀nɛ̀ ɖò kɔ̃. Ɔ jǔ ké wa dyi wa dyé ké wa dyi wa jè wɔ̃́ ní, nìí, ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ ɔ jè ké wa hwìɖǐi sè.

(6) Nyuu-ɖɛ̀

Nyɔǔn ɓě cɛ̃́ ɖɛ dyììn ɖé ɖɛ ɓěɔ̀ xwai-nyu-nyu mú. Dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě cɛ̃́ ɖɛ dyììn ɖé ɖɛ ɓě mɛ-mɛ mú mɔɔ dyììn ɖé nɔ́ɔ́ ɓě xwai-nyu-nyu mú. Waà ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi nɔ́ɔ́ ɖò sɔ̀ ɖé Báɓòɔ̀ múɛɛ po ní, ɔ ɓɛ́ìn wa gbo cɛ̃ɛ ɓɛ́ wa kéɛ xwai nyu. Ɖɛ nìà kɛ ɖú ti dyí, ɔ jèɛɛ, m̀ se dyɛ̀ xwai-nyu-ɖɛ̀ ɓě ɓá nɔ́ɔ́ gànáɔ̀ dyíɛɛ ɓéɖéɛ mu ti séín, kɛɛ m̀ mɛ mɔ́ hwìè ɖò dyi ɓɛ́ m̀ ké ɖé xwai-nyu-ɖɛ̀ ɖíɛ́ ɓě po ti séín.

► Nyɔ ɓě nìà m̀ gbo ɖùǔ tòɛ̌n nyɛɛ ɖíɛ́ ɓě ɓɛ́ìn tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ wa ɖǎ tɛ̀mɛ̀ìn nyɛ mɔɔ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù ɓě ɓɛ́ wa ɖǎ wáɖáá jè cɛ̃ɛ, ɓɛ́ wa kéɛ mɛ dè kà wa nyu hwìè kò-kò ɓě ɓá ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn jè dyí nìà kɛ kũ̀à mú nyùɛ̀n nɔ̀mɔ̀ dyíin nyɛ. Wa ɖíɛ́ ɓě ɓɛ́ìn ɖɛ wa nì nyuɛń nɔ̀ɔ̀ ɓɛ́ wa ké hwìè ɓě nìà kɛ kũ̀à mú nyùìn nyɛɛ mɛ dèɛ̀.

Céè-ɖɛ̀-kpò se wuɖu ɓéɖéɔ̀ mí ɖò-ɖò séín ɓéɖé dyéɖé kò-kò ɓě, ké ɔ tò bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ wáká ɖò jìì.

Cuò-wùɖù ɓɛ́ ɔ nì céè-ɖɛ̀ɔ̀ mí ɖò-ɖò séín kɔ̃ɛɛ, à poɛ dú dà ɓíɖíi. M̀ dyi céè-ɖɛ̀-kpò se wuɖu ɓéɖéɔ̀ kũ̀à mú nyùɛ̌n nìǐn, m̀ mɛ zaìn ɖɛ pàɖǎ kɔ̃in ɓáa jè dyí, ké nyuɛ ɓɛ́ dyúɔ̀ mɔ̀ùn ké wùɖù, ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ ɓě dyi diè.[1]

Gmɔ̀ nɔ̄: nyɔ ɖíɛ́ ɓě nyu céè-ɖɛ̀-kpòɔ̀ míɔ̀ nyɔ ɓéɖéà góò-dyèɖè kɛɛ mí kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ mú, ké kpìǐ kɔ ɓó dyí, hwɛ̀ ké wa po ɓó dyéɖé tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ kà wa nyuɛ mɔ́ɔ kɛ.

Kpìǐ: Dyéɖé mɔ̀à kpìǐ kɛɛ dyà nyɔ nàmàǔn jè hwìɖǐi. Ɔ mɔ̀ ɖɛ gbà ɓě ɓɛ́ à ɖǎ nyu kɛ. Báɓòɔ̀ ɖá nyɔ séín ɖǎ nàmàǔn nyu. Nàmàǔn nyuɛ ké à nì fũ̀à-fṹá mú ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ gbo. (Dà nìà kɛɛ, m̀ mɛ diè dyú-gbɔ́ɔ́ɔ̀ dyi ɓɛ́ ɔ kéɛ mú wɔ̃́ìn kà ɔ mɔ̀ nàmàǔn-nyɔ̀ kɛ.)

Zĩzã: Bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ mɔ̀ Jízɛ̀ mɔ̀à Gèɖèpɔ́ɔ̀ Dyú-gààɔ̀ kɛɛ mɛ́ ma ɓó à bìì, ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké à nàmàǔn ɓěɔ̀ kɔ̃in zĩ̀ìn. Dyéɖé mɔ̀à zĩzã kɛɛ tò Jízɛ̀ɛ̀ nyɔmɔɔ̀ jìì. Jízɛ̀ mɛ́ ma ní, kɛɛ ɔ sɔ̀ ma gĩɔ, ké ɔ nì dyɔún ti dyéɛ̌n ɓó à bìì.

Púú: Ɔ jǔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyi à nàmàǔn ɓěɔ̀ kɔ̃in zĩ̀ìn ní, ɔ nyuɛ ké à hwɛ̀ mú ɖé à hwòɖǒ-dyùà ɓěɔ̀ mú. Ɔ gbaà nàmàǔn séín ɓě ɓɛ́ à ɖǎ nyuɛɛ dyi. M̀ ɓɛ́ìn ɓaà ɓɛ́ m̀ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyi diè ɓɛ́ ɔ ké m̀ kɔ̃in zĩ̀ìn. Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ ti dyé ɓɛ́ ɔ ké m̀ kɔ̃in zĩ̀ìn, ɔ jǔ ké m̀ dyi wìǐn kpá ɓó nì nàmàǔn ɓěɔ̀ jè ní.

Góò-dyèɖè: Dyéɖé mɔ̀à góò kɛɛ tò dyɔún jìì. Ɔ mɔ̀ pá ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nìà ti dyéɛ̌n ɓó à bìì kɛ. Ɔ jǔ ké fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ à nìà cĩ́ɛń dà ɓóɖó-kpàà kɔ̃ɛɛ ɖǎ mánáín hwɛ̀ ní, nìí, à kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ mu ɖé dyɔún cĩ́ìn, dɛ̀ ɓɛ́ wìǐn-kpá-kpá kè ɖɛ nyɔ puà-puà ɔ kè ɖɛ gbà ɖò seà nì kɛ.

Hwúe-dyèɖè: Ɔ jǔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ m̀ kɔ̃in zĩ̀ìn ní, nìí, m̀ mɔ̀ǎ ɔ dyú. Ké nì mu ɓúáùn ɖé m̀ kèɔ̀ kè gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìnɔ̀ mú. Hwúe-dyèɖè tò ɓúá-ɓúá jìì. Nì mu ɖɛ pàɖǎ cɛ̃́ìn ɓá Gèɖèpɔ́ɔ̀ jè dyí, ké nì mu kà ɔ mɔ́ ɓɛ́ m̀ ké cĩ́ɛ nyuɛɛ cɛ̃́ìn ɖekè. M̀ mɛ zà nì Báɓòɔ̀ wuɖuún ɓɛ́ m̀ ké ɓaà ti séín, ɓɛ́ m̀ ké nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa dyuò Gèɖèpɔ́ɔ̀ bũ̌in-xwɛ̃́ìn-fɛ̀ɛ̀ cĩ́ɛ kɛɛ gbo ɖùǔ tò.

(1) Gmɔ̀ ɖɛ ɓě nìà cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ mú ɖé kɔ̃in-wùɖùìn-ɖɛ̀ mɔ̀à “Gbo-wuɖuìn-wuɖuìn ɓɛ́ ɔ nyí nyɔǔn fɛ̀ɛ̀ kɛ” dya ɖe dɔ̃̌ùn. M̀ mɛ dyuò kà m̀ ké dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě kpɔ̃ɔ nyu kɛ. Ɔ se ɖé wa ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn mú ɖòùn, kɛɛ ti séín ɓɛ́ m̀ kè wa mu dyéìn nyɛ. Ɖɛ́ m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké gbo zĩàìn nyɛ́? M̀ kè nyɔ ɓɛ́ ɔ dyuò m̀ dyí nɔ̀mɔ̀ dyíin nyɛɛ mɛ dè dɔ́ɔ́. Tɛ̀mɛ̀ìn ɔ cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ɔ̀ dyí ɓɛ́ m̀ ké kà ɔ nyu ɖɛ kpaa ɖé m̀ gboɛɛ jè ɔ gbo cɛ̃. Ké m̀ mɛ diè ɔ dyi ɓó ɖɛ mɔ̀ ɔ nììn hwòɖǒ-kpàìn-ɖɛ̀ kɛ. M̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ kéɛ cɛ̃ kà mɔ̀ mɔ̀ nyɔ nyu taún-kũ̀à nìà kɛɛ, kɛɛ m̀ ɓéìn gãa ɓɛ́ m̀ kéɛ cɛ̃ mɔɔ m̀ ké seɛ cɛ̃ kà kũ̀àɔ̀ nyu ɖɛ kpaa ɖé m̀ gbo kɛ.

(2) Po cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ ɖò mɔɔ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù ɖò páún ɓó dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě bìì. Nyuɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin cá ɓɛ́ m̀ ké ɖé ɓo-bɛ̃̀ mɛ̀nɛ̌ìn-ɖò ɓěɔ̀ kũ̀à mú nyùìn. M̀ mɛ dyé ti ɓɛ́ m̀ kéɛ kɔ̃in zaìn kà m̀ nyuɛ nyuɛ kɛ.

(3) Mɔ́ hwìè ɖò dyi ɓɛ́ m̀ ké céè-ɖɛ̀-kpò se wuɖu ɓéɖéɔ̀ dɔ̃ mɔɔ m̀ ké ɖò nyu. Cɛ̃́ɛ kà m̀ ké céè-ɖɛ̀-kpòɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn nyuɛ, ɓɛ́ m̀ kéɛ nyɔ-kpò tã mɔɔ nyɔ pàɖǎ tɛ̀mɛ̀ìn. Céè wuɖu-dɔ̃̀ǐn gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ m̀ dyé ɖé ɖɛ m̀ tɛ̀mɛ̀ìn kà kɛ múɛɛ mɛ dè.