Lesson 15: Ɖɛ ɓě nyuɛ ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ dyi dyíin nɔ̀mɔ̀ kɛ

Gàa ɖò mɔ̀ Jóɛ̀ kɛɛ ɖɛ̀ɓɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké zɔ̃ ɓě kɔ̃̀ mú ɔ dè ɔ cɔ́cìɔ̀ dyiɛɛ jè cɛ̃. “À dèìn ma cɔ́cì nyɛ gbɔ ɖé dà wáɖáá ɖò ɓɛ́ nyɔǔn ɓě dyi ma teeɛ, ké à ɖá ma nyɔ séín ɓɛ́ à dyé ma kɛ, ɓɛ́ à kè wa ké cɔ́cì nyu. Ɔ jǔ ké sɔ̃̀ɔ̀ dyi ma à nyuɛń nìǐn, nìí, à poìn dyí ɖé bɔ́ɔ̀ gbà ɖò mú. À se ma dèɖèìn-gbò ɖò ɓéɖé dyɛ mɔ̀ùn. Sɔ̀ìn ɓóɛ gboɛɛ, à ɖú dyí poìn kpàǐ ɖé sùkúù-gbò ɖò mú, hwɛ̀ ké à kpɔ̃ ma cɔ́cì-gbò gbà ɖò dyi, ké à nìɛ̀ ma jè pɛ́ɛ̀ǐn.”

Jóɛ̀ɛ̀ cɔ́cìɔ̀ ɖú ma ɓúá kpàǐ cá ɖé zɔ̃ ɓěa xwíníín. Nyɔ ɓě ku ma dúún ɓó cɔ́cìɔ̀ mú mu jèɛɛ se ma ɖé mu ɓó cɔ́cì-gbòɔ̀ dyíin nɔ̀mɔ̀ jè. Nyɔ ɓěɔ̀ mu ma cɔ́cìɔ̀ mú, sepóɛɖé wa dyé ma ɖé nyɔ kúɖúú ɓěɔ̀ jè.

Ɖé cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ múɛɛ, à dyi cɔ́cìɔ̀ dyíin nɔ̀mɔ̀ jè cɛ̃iń nì, nìí, ɔ se cɔ́cì-gbòɔ̀ dyíin nɔ̀mɔ̀ jè à kéà cɛ̃iń nìɛ̀. Cɔ́cì vɛ̀nɛ̀-vɛ̀nɛ̀ ɓě cɛ̃ɛ tee kà ɓɛ́ ɖé wa gbɔ-dè-dè múɛɛ wa zĩ̀ìn, fũ̀à-fṹá-ɖɛ̀ kúɖúú ɓě mú kɛ.

Cɔ́cì ɖíɛ́ ɓě ɖá waà cɔ́cì-gbòɔ̀ se nyɔǔn dyéɖéín cɛ̃ jèɛɛ, nyɔ pàɖǎ ní dyià wa gboɛ̀. Ɖɛ mɔ̀ jǎà kɛɛ mɔ̀, ɖɛ ɓɛ́ ɔ kpa ɖɛ vɛ̃in ké ɔ zi cɔ́cì-gbòɔ̀ dyíɛɛ se ɖé wa mú nì.

Jǎà-po-nyɔ̀ ɓě nì dà séín nyɛɛ ɖá nyɔǔn ɓě ɓɛ́ wa ké wa cɔ́cì ɓěɔ̀ gboi té. Wa dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ ɖéè ɓěɔ̀ mu cɔ́cìɔ̀ mú ɖɛ̀ɓɛ̀ìn, ké wa mu mɔ́ùn ɓɛ́ wa ké ɖé dyi tee kɛ. Wa dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ ɖéè ɓěɔ̀ mu bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ mú ɖɛ̀ɓɛ̀ìn nyɛ.

► M̀ dyi nyɔ ɖò ɖá ɖé nì cɔ́cìɔ̀ múín, ɖɛ́ mɔ̀ ɖá-ɖá nìà ɓóɛɛ xwíníín nyɛ́? Ɖɛ́ m̀ nìà ɓó ɔ nyíɛń nyɛ́?

À se wa dyi dièɛ̌ nì ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě ɓá ɓiè-ɓiè dyíɛɛ ɖò xwai nyu, ɓɛ́ wa ní kɔ̃̀ɔ̀ ɖà hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ à nì wa gbɛ̌ ɖò dú dèɛ̌n nyɛ. À seɛ jǎà po kà ɓɛ́ ɖɛ ɓě ɓá ɓiè-ɓiè dyíɛɛ xwai-nyu-nyu mɔ̀ ɓó nyɔ ɓě se hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa ɓéɖéɛɛ bìì kɛ.

Kà ɓɛ́ wa séèà gbo zĩàìn keɛɛ, à seɛ jǎà po kà ɓɛ́ wa wɔ̃́ ɖɛ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓiè-ɓiè kɛɛ jè múin nyɛ.

Kɛɛ à dèɛ̀ hwòɖǒ kɔ̃ kà ɓɛ́ wa mu wa kè cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓǎto-jǔ-jǔɔ̀ jè múàǔn dyi kpáìn, ɓɛ́ wa ké cɔ́cìɔ̀ mú dyiɛ mɔ́ ɖeɛ.

Ké à poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ wa mu bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ ɖùǔ gbo tòùn wɛ̃.

Cɔ́cì ɖíɛ́ ɓě nyuɛ ɓɛ́ nyɔ ɓě se zùǔn-ɖɛ̀ ɖò jè múàǔn dyi kpáìn nyɛɛ, ké wa gbo dyi. Wa poɛ̀n hwìɖǐi kà ɔ jǔ ké nyɔ ɓěɔ̀ dyi waà xwai-nyu-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ múàǔn dyi kpáìn ní, nìí, wa mu cɔ́cìɔ̀ mú dyiìn teeɛ. Ké ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ nyɔ kúɖúú ɓě ɓɛ́ wa se cɔ́cìɔ̀ mú dyi ɓó xwíníín jɛ́ɛ́ ɓěɔ̀ jèɛɛ ké ɖé dyi mìɔ. Ké cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè nyɔ ɓě ɓɛ́ wa seà Gèɖèpɔ́ɔ̀ ti ɓéɖé, kɛɛ wa kpáìn ɖɛ ɓě wa nyí wa ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ jè múàǔn dyiɛɛ muá xwai caìn. Ɖé hwìè nìà kɛ múɛɛ, ɓiè-ɓiè-nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè ɓeɖe-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɔ̀ǎ ɖɛ xwai-nyu-nyɔ̀ ɓě pū, ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké wa dyi dyé jè. Ɔ ɖǎ ná nìǐn, nìí, wa nyu nyɔ ɓě se Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓiè-ɓiè múàǔn dyi kpáìn nyɛɛ nàìn-nyɔ̀ ɓě mú. Ɔ ɖǎ ná nìǐn, nìí, ɓiè-ɓièɔ̀ ɖǎ ɓí wáún nì.

► Poìn dyi-diè-ɖɛ̀ nìà kɛ jè hwìɖǐi ɖe. M̀ dyi nyɔ ɖò ɖá ɓɛ́ ɔ ké m̀ gboi té ɖé nì cɔ́cìɔ̀ múín, ɖɛ́ m̀ nìà ɓó ɔ nyíɛń nyɛ́? Ké ɖɛ́ jɛ́ɛ́ m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ kéà ɔ nyíɛ́?

Poìn gbo-zĩàìn-zĩàìn vɛ̀nɛ̀ kpáà ɖó nyɔ ɖòɛ̀ fɛ̀ɛ̀ mú ti ɓɛ́ ɔ zĩàìn gboɛɛ jè hwìɖǐi. Ɔ pòìn ɔ ɓiè-ɖɛ̀ sùàɔ̀ kɔ̃ín, ké ɖɛ nìà kɛ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ ɔ kè ɔ gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě kè ɔ ɓǎto ɓě ké gbo zaìn. Ɔ táà nàmàǔn dyi. Ɔ xwíníín mɔ̀ ɔ táà dyɛ̀ ɖɛ ɓé po ma ɔ múàǔn wɛ̃ɛ pàɖǎ dyi. Ɔ zàìn ɔ fɛ̀ɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ xwáɖáún ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ̀ nyɔ kéá ɔ nàìn.

Ɓɛ́ m̀ ké gbo zĩàìn nyɛɛ mɔ̀ ɖɛ dĩ́ín-dĩ̀ìn ɖò cá ɖé nì fɛ̀ɛ̀ mú, ɔ jèɛɛ, ɔ jǔ ké nyɔ ɖò se dɛ̀ ɔ nìà sɔ̀ǔn wɛ̃ kè dɛ̀ ɔ nìà muɛń nyɛɛ jè hwìɖǐi poìn nɔ̀mɔ̀ dyíin ní, nìí, ɔ se wɔ̃́ɔ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ ké gbo zĩàìn. Ɔ jǔ ké jǎà-po-nyɔ̀ ɖò dyi nyɔ ɖò dyé ké ɔ dyi mɔ́ ɓɛ́ nyɔɔ̀ ké ɔ bũ̌in xwɛ̃́ìn ní, nìí, nyɔɔ̀ mu mɔ́ùn ɓɛ́ ɔ ké jǎà-po-kpòòɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ nì múɛɛ dyé kĩ́ín. Ɔ mu mɔ́ùn ɓɛ́ ɔ ké kà jǎà-po-po nìà ɓóɛɛ nyu páún nìɛ̀ kɛɛ dyé. Ɔ muɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù ɔ nìà wɔ̃́uń wɛ̃ɛ ɖǎ ɔ bìì cɔ́cì ɖò naɓaà, ɓɛ́ ɔ jǔ ké ɔ dyi Kɛ́ɖɛ́ì dyi kpɔ̃ ní, ɔ ké ɖé kpá kɛ. Ɔ nì pū kà ɔ nìɔ̌ kà ɖɛi dièɛ̌ nyɛ, “Dɛ̌ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa taɓa cuò-wùɖù nìà kɛ hwìɖǐǐ, ké wa kpɔ̃ɔ dyiɛɛ ɓɛ̀ɖɛ̀ìn dyíɛ́? Xwɛ̌ ɔ mu nìɛ̀ nyuùn ɔ jǔ ké ḿ dyi ɖé nyɔ ɓěa hwìɛ̀ nìǐn nyɛ́?”

Jízɛ̀ cɛ̃ ma bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ kpɛ́-kpɛ́ ɓá Gèɖèpɔ́ɔ̀ kã́á-ɓòɖòɔ̀ jè dyí. Ké ɔ cɛ̃ɛ ma nyɔ ɓěɔ̀ gbo kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kã́á-ɓòɖòɔ̀ ɖǎ wa bũ̌in xwɛ̃́ìn nyɛ (Ɖúù 10:9). Nyɔ ɓě dyá ma ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ kã́á-ɓòɖòɔ̀ múɛɛ wɔ̃́ ɓɛ́ ɔ ké ma wa nàìn, ké wa kpɔ̃ ma gma ɓěɔ̀ dyi, ké wa séín kpɔ̃ìn ma gbo. Waà Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwìɖǐǐ-taɓa-taɓaɔ̀ nyuɛ ké wa séín kpɔ̃ ma jǎà-po-ɖɛ̀ dyúáɖòɔ̀ jè dyi.

[1]Nyɔǔn ɓě ɓéɖé ɓɛ́ wa ké Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyé kà nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ɓéɖé hwòɖǒ dyúáɖò dyììn ɖé bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ mú kɛ. Ɔ jèɛɛ, bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kpa se ɓɛ́ nyɔ ɖò ké mu, ɓɛ́ ɔ ké nyɔ ɖò mɔ̀ùn gbo wùɖù ɖòùn pūɛ. Ɔ xwíníín mɔ̀ cɔ́cìɔ̀ jè à nìà cɛ̃iń nyɛ̀. Cɔ́cìɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké wa gbo dyi, ɓɛ́ wa séín ké jǎà-po-ɖɛ̀ dyúáɖòɔ̀ mú peɖeìn.

► Ɖɛ́ nyɔ ɖò mu mɔ́ùn ɓɛ́ ɔ ké dyé hwɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké ɓó cɔ́cìɔ̀ gboi kpɔ̃ kɛ́?

Ɖɛ ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ jǔà kɛɛ nì ɖé ɔ mú, ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ̀ nyɔ poɛ páún, ké ɔ ɓéɖé kũ̀à ɔ kéɛ nyu, ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ̀ nyɔ tò kũ̀àɔ̀. Cɔ́cì séín mɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɖé hwìè séín mú kà Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyuɛ páún poɛ kɛ. À se ɓéɖé ɓɛ́ à ké cɔ́cìɔ̀ ɖɛ kà kò ɖò mú nyu, ɓɛ́ ɔ ké nyɔǔn dyéɖéín cɛ̃ jè. À se ɓéɖé ɓɛ́ ké cɔ́cìɔ̀ nyɔǔn dyí tɛ̀mɛ̀ìn, ɓɛ́ ɔ ké nì kà ɖɛ kà kò ɖò ɓɛ́ ɔ se jǔɛɛ nìà kɛ.

Ɔ jǔ ké cɔ́cì ɖò dyi xwíníín kɔ̃̀ jè Gèɖèpɔ́ɔ̀ tòà cɔ́cìɔ̀ kɛɛ kíɖíí sí ní, nìí, nyɔ ɓě sɛ́ɖɛ́ìn dyíɛɛ mu ɖé dyiìn, ké wa mu ɓúáùn ɖé gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn mú.

(1) Cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyí kà ɓɛ́ gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn nì ɓó wa kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ pṹa jɛ́ɛ́ cá, ké ɔ dè wa hwìɖǐiɛ. Nyɔ se Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyí dyuòɛɛ, gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn ɖò se ɓó ɔ kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ pṹa nì. Ɔ jǔ ké ɔ dyi kà fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ nyɔ cĩ́ ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ múɛɛ nyu nìɛ̀ kɛ dyé ní, nìí, ɔ muɛ mú ɖɛ̀ɓɛ̀ìn. Cɔ́cì-nyɔ̀ ɖíɛ́ ɓě tɛ̀mɛ̀ìn ɖɛ nìà kɛ nyɔǔn dyí dyììn ɖéɛ mú-wɔ̃́in-wɔ̃́ìn mú kà ɓɛ́ múà nì ɖá Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyí-dyuò-dyuò kè ɔ wuɖu-nyu-nyu mú kɛ. Ɔ jǔ ké cɔ́cì-nyɔ̀ ɖò dyi nàmàǔn mú cĩ́ɛń nì kánáá pū, ti ɓɛ́ ɔ dè cɔ́cìɔ̀ sɔ̃ín nyɛɛ ní, nìí, ɔ hwòɖǒ se Gèɖèpɔ́ɔ̀ múin dèìn.

(2) Cɔ́cìɔ̀ mɛ nyuɛ ɓɛ́ à ké ɔ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ dyé kà ɓɛ́ wa mɔ̀ jǎà, ké wa nyuɛ ké à dyuò Gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn nìà ɓó à kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ pṹa kɛɛ dyí kɛ. À tɛ̀mɛ̀ìn cɔ́cìɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ sepóɛɖé wa mɔ̀ jǎà jè, kɛɛ ɔ se ɖɛ ɓɛ́ ɔ ké jǎà jǔ ɖòùn jèɛ. Tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ mɔ̀ ɖɛ ɓɛ́ à ɓéɖé à ké dyí dyuò, sepóɛɖé à mɔ́ ɓɛ́ à kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké dà dyúáɖò cĩ́ jèɛ. Kà dyi-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn ɓéɖéà nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɓě kɛɛ, kà dyúáɖòɔ̀, kǎà gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn nìà ɓó à kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ pṹa kɛɛ ɓéɖé nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɓě ɓó à bìì, ɔ jǔ ké à dyi dúún ku ní. Tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ sɔ̀ ɖé Báɓòɔ̀ múɛɛ zaìn kɔ̃in kà à ké cĩ́ɛ nyu ɖé gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn nìà kɛ múɛ.

(3) Cɔ́cìɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn à nììn múà nìà ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓiè-ɓiè múɛɛ dyí. Múà nì ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓiè-ɓiè múɛɛ ɓúá kpéín ké ɔ zi múà tɔ̀ɔ̀ séín dyí. Nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ní ɓiè jǎà Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ se múà nì ɖé ɔ ɓiè-ɓiè múɛɛ dyí dyuò. Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɛ à ɓɛ́ à ké ɔ ɓiè. Ɔ jèɛɛ, nyɔ ɓɛ́ ɔ se jǎà-po-nyɔ̀ kɛɛ dyiɛ dyé ké nyɔǔn ɓě dyi múàǔn nì, ké wa dyi Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓièɛ̌n nìǐn, nìí, ɓiè tò nyu ɔ ní.

(4) Cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyí xwíníín kɔ̃̀ jè à nìà cĩ́ɛń nyɛ, ɔ kè ɖɛ mɔ̀ sè-ná-sèɛ̀ fɛ̀ɛ̀ xwíníín nyɛ. Kɛ́ɖɛ́ì ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě se ɓéɖé ɓɛ́ wa kéɛ hwìɖǐi poìn kɛbì waà fɛ̀ɛ̀ɔ̀ kpa ɖɛ níɛ. Wa ɓéɖé hwòɖǒ-dyi-dè-dè kè hwòɖǒ-po-naín, ɔ jǔ ké ti kàmaǔn-kàmàǔn ɓě dyi ɖé wa fɛ̀ɛ̀ mú dyi ní. Ɔ kàmà mú ɓó nyɔ ɓě se Kɛ́ɖɛ́ì dyí dyuòɛɛ bìì ɓɛ́ wa ké hwòɖǒ-dyi-dè fɛ̀ɛ̀ cĩ́, ké wa se dyuò kà wa ké gĩɔ kè sè-ná-sèɛ̀ fɛ̀ɛ̀ wɔ̃ muɛ nyu kɛ.

(5) Cɔ́cìɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn à nììn dyí kà ɓɛ́ gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɓó à pṹa nì, kɛɛ ɔ se nyɔ mìɔùn mú-ɖɛ̀ɓɛ̀-ɖɛ̀ɓɛ̀ ɖòùn wɛ̃. Cɔ́cìɔ̀ se nyɔǔn ɓě kɔ̃in té, mɔɔ ké ɔ se nyɔǔn ɓě vɔ̀ hwɛ̀ ɓɛ́ wa ké cɔ́cìɔ̀ po. Ɓóɖó-kpàà nyɔ ɓěɔ̀ nɔ́ɔ̀ ɓɛ́ wa ké gbo kpɔ̃ìn mɔɔ wa tè gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn mú ɓɛ́ wa ké waà hwòɖǒɛ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě nyu.

(6) Cuò-wùɖù ɓá cɔ́cìɔ̀ dyíɛɛ mɛ dè nyɔ hwòɖǒ dyi dyììn ɖé zùǔn-ɖɛ̀ jɛ́ɛ́ ɓě mú. Nyɔ ɓě seà póɛ muɛɛ, mɔ́ ɖò nì wa nyuɛń ɖé zùǔn, ké ɓóɖó-kpàà se ɖɛ ké wa dyí ɖoɓoɛɛ wa nyíɛ ɓɛ́ìn. Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù-wáɖá-wáɖá kè ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn ɔ kè nyɔǔn hwòɖǒ-dyi-dè-dè mɛ mɔ̀ ɖɛ ɓě ɓɛ́ nyɔǔn ɓě mɔ́ jɛ́ɛ́ kɛ.

(7) Cɔ́cìɔ̀ mɛ mɔ̀ gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa ɓéɖé hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa, ké wa kɔ̃̀ ɖé waà cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ jè gbo kɛ. Kpoo tɔ̀ɔ̀ séín ɓɛ́ìn waà nyɔ ɓěɔ̀ gbo kpáa ɖé hwìè ɖíɛ́ ɓě mú, kɛɛ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ jɛ́ɛ́ ɓě ɖòùn ɓɛ́ìn wa mǔè ɓě ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn jɛ́ɛ́ dyí tɛ̀mɛ̀ìn.

► Ɖɛ́ mɔ̀ hwìè jɛ́ɛ́ ɖò kɔ̃̀ mú cɔ́cì ɖò ɓɛ́ìn kpeɖe nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓěɛ̀ nyɔǔn dyí tɛ̀mɛ̀ìn nyɛ́? Ɖɛ́ mɔ̀ ɖɛ ɖíɛ́ ɓě cɔ́cì ɖò mɛ dè nyuɛ gbɔ, ɓɛ́ wa kéɛ nyɔǔn dyí tɛ̀mɛ̀ìn kà ɓɛ́ wa nì ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓě nyuɛń nyɛɛ kɛ́?

Ɖɛ séín ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ mu nyuùn wɛ̃ɛ, wa mɛ nyuɛ ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ kũ̀à mɔ̀à bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi-ɓeìn-ɓeìn kè nyɔǔn Kɛ́ɖɛ́ìn gbo-dyà-dyà kɛɛ ké mú dyí. Ɖɛ séín ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ mu nyuùn wɛ̃ɛ, wa mɛ nyuɛ ɖéɛ hwìè nìà ɓóɛɛ mú.

Ɖéè ɓě hwìǐ-kpɔ̃-kpɔ̃

Cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ dyé ti ɓɛ́ wa ké ɖéè ɓě hwìǐ kpɔ̃, ɓɛ́ wa ké waà hwòɖǒ dyi dè. Cɔ́cì-kpèɖè se nyɔ ɖíɛ́ ɓě hwòɖǒǔn dyi dyuòìn. Wa dyi cɔ́cì ɖò gboi té ní, nìí, wa se kpeɖe wa ké wa bũ̌ nyuɛ́ muɛɛ dyí dyuò. Ké wa se ɖɛ wa mɔ̀ùn ké nyuɛɛ dyí dyuò. Wa dyi cɔ́cì-gbò ɖò mú dyá nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ ní, ɖɛ wa mu hwìɖǐi poìn nyɛɛ mɔ̀, ɔ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓɛ́ wa ké ɖé mu mɔɔ ɔ se xwíníín ɖò kɔ̃̀ ɓɛ́ wa kéɔ́ ɖé mu. Ɔ jèɛɛ, cɔ́cìɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔ ɓě ɖɛ ɓɛ́ wa ké ɖéè-hwìǐ-kpɔ̃-nyɔ̀ ɓě jǔ.

Cɔ́cìɔ̀ mɛ ɓɔ́ nyɔǔn ɓě sɔ̃ dyí dèɛ̀, sepóɛɖé wa mɔ̀ gǎ-dyé-nyɔ̀ ɓě jè. Nyɔ séín mɛ po ɖɔún kà cɔ́cìɔ̀ mɔ́ wa ké ɖɔún poɛ nyuɛ, hwɛ̀ ḿ po níiń, gǎ-dyé-nyɔ̀ ɓěɔ̀.

Cɔ́cìɔ̀ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ wa ké dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě ɓɛ́ wa kè wa wóɖóìn-nyɔ̀ ɓě se cɔ́cì dyi, kɛɛ wa ɖòùn dyiɛɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo cɛ̃. Wa mɛ gã nyɔ ɓě, ɓɛ́ wa ké wa ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn, ɓɛ́ wa ké dyú-gbɔ́ɔ́ ɓě dyi cɔ́cìɛɛ jè gbo gmɔ̀.

Ɔ jǔ ké ɖéè ɖò dyi cɔ́cìɔ̀ gboi téɛń dyiín, wa mɛ kpa ɔ dà ɖò, ɓɛ́ wa ké ɔ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn, ɓɛ́ ɔ mɔ̀ùn ké ɖɛ ɓě dyi diè ɖekè.

Nyɔ ɓě se cɔ́cìɔ̀ mú nìɛɛ gbo-mu-mu

Ɖɛ kĩ́ín-kĩ́ín cɔ́cìɔ̀ ɓéɖé ɔ ké nyuɛɛ mɔ̀, ɓɛ́ wa ké cɔ́cì-nyɔ̀ ɓě kuà dúún, ké wa kpɔ̃à ɓó cɔ́cìɔ̀ gboiɛɛ jè gbo gmɔ. Kɛɛ wɛ̃́ɛ́ kɛɛ, cɔ́cìɔ̀ mɛ ɓɔ́ saa ɓó nyɔ ɓě nìà waà gbɛ̌ɛ̀ɔ̀ múɛɛ gboi té jè. Cɔ́cìɔ̀ mɛ nyuɛ ɓɛ́ nyɔ ɓě nì ɖé píéɛɛ ké kũ̀à ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ nì nyuɛń nyɛɛ bɔ̃̌ wɔ̃́ɔ nì kè ɓɛ́ wa ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓá Kɛ́ɖɛ́ì dyíɛɛ wɔ̃́ɔ nì ɖekè. Cɔ́cìɔ̀ ɓɛ́ìn ɖɛ ɓěɛ̀ ɖíɛ́ ɓě nyuɛ pū, ké wa se ɓéɖé ɓɛ́ wa ké wa jè naɓaà wɛ̃́ɛ́ hwɛ̀. Nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ɖɛ tɔ̀ɔ̀ ɓě wa ké nyuɛɛ jè páún po ɖekè. Wa mɛ ɖá cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ìn kpéɛ, ɓɛ́ wa ké wa ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn ɓó kũ̀à ɓě nìà kɛ nyu jè.

Cɔ́cìɔ̀ mɛ mɔ́ hwìè dyi ɓɛ́ wa ké nyɔ ɓě nì ɖé gbɛ̀ɛ̌ɔ̀ múɛɛ gbo-kpá-kpá nyí. Wa mɛ vɔ̃ ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐnɔ̀ kè ɔ jǎà-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ jè nyɔǔn dyí tɛ̀mɛ̀ìn.

Nyɔ gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù gbo-cɛ̃-cɛ̃

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò ɖǎ pó ní, nìí, ɔ se ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké cɔ́cì mu ɖòùn pū, kɛɛ ɓě mɛ tò ɔ dà ɖò, dɛ̀ wa ɓɛ́ìn ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ mú nyuɛ wàɖà kɛɛ kĩ́ín. Ɔ ɓɛ́ìn ɖɛ nìà kɛ gbɔ dèɛ̀ dyììn ɖé pásɔ̀ɖɔ̀ ɖò gbo-mu-mu mú. Ké ɔ ɓɛ́ìn kpoo tííwè ɖò ɓɛ́ wa poìn dyí ɓó wíkì séín xwíníín nyɛɛ mú muɛ ɖekè.

Cɔ́cì ɓɛ́ ɔ wóɖó múɛɛ ɓéɖé kpoo tííwè ɖò, dɛ̀ ɓɛ́ wa tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn ɓě zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɛɛ kánáá pū. Kpoo ɓě nìà kɛ ɓɛ́ìn gbǒ-gbo-cɔ̀cì mɔɔ Sɔ̃́ɖe-sùkúù mɔɔ kpoo tɔ̀ɔ̀ séín ɖò jǔɛ. Kpoo mɛ́mɛ́-mɛ́nɛ́ ɓěɛ̀ mɔ̀ nyɔ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn zùǔn-ɖɛ̀ ɓě kè ɖɛ ɓě ɓɛ́ìn nyɔ fɛ̀ɛ̀ gbo zĩàìn nyɛɛ jè kánáá pūɛ. Cɔ́cìɔ̀ nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ dyéɛ jè gbo ɓɛ́ kpoo mɛ́nɛ́-mɛ́nɛ́ ɓě ké ɖé cɔ́cìɔ̀ mú nì, ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɓě nìà kɛ jè gbo dyé. Ɔ jǔ ké nàìn-nyɔ̀ ɓě nìà ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ se zùǔn-fɛ̀ɛ̀ɔ̀ jè jìì kɔ̃ nɛ́ǐn nìǐn, nìí, wa mɛ zĩàìn wa gbo.

Cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyí-dyuò-dyuò

Nyɔ ɓě mɔ́ ɓɛ́ wa ké dúún ku ɓɛ́ wa ké ɓó cɔ́cìɔ̀ jè gboi kpɔ̃ɛɛ mɛ dyuò ɖɛ mɔ̀ dúún-ku-ku xwíníín jɛ́ɛ́ cáa dyí. Cɔ́cì ɖíɛ́ ɓě ɖá wa se waà cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ séín dyí dyuòɛ̀ hwɔ̀ɔ ɓɛ́ìn, kɛɛ cɔ́cì séín ɓéɖé hwìè ɖò kɔ̃̀ mú wa ɓɛ́ìn waà cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ séín dyí dyuòɛ̀ kɛ. Nyɔ séín ɓéɖé ɓɛ́ wa ké nyɔ ɓě nì ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ dyí dyuò.

Hwɛ̀ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké cɔ́cìɔ̀ nyɔ jǔɛɛ, ɔ mɛ ku dúún ɖé hwìè ɓě kɔ̃̀ mú nyɔǔn ɓɛ́ìn dyéɛ kà ɓɛ́ ɔ ku dúún wɛ̃. Nyɔ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké jǔ mɔɔ ɖɛ ɓě ɔ ɓéɖé ɔ ké nyu hwɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké cɔ́cìɔ̀ nyɔ jǔɛɛ, wa mɛ céèɛ̀ ɖífèɖè ɖò kɔ̃.

Nyɔ ɓɛ́ ɔ ɖǎ gbo zĩàìn, ké ɔ ɖǎ ti dyé ɓɛ́ ɔ ké ɓó cɔ́cìɔ̀ gboi kpɔ̃ɛɛ mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ ɔ ké cɔ́cìɔ̀ gbo kpá wàɖà cá. Ɔ seɛ xwíníín mɔ̀ ɓɛ́ wa ké ɔ kũ̀à nyí mɔɔ wa ké ɔ nyɔ-nàìn-kpè nyí kɛ. Ɔ zi ɖɛ kpauń mìɔ ɓɛ́ ɔ kéɛ dyuò kà ɓɛ́ ɔ mɔ̀ cɔ́cìɔ̀ nyɔ ɖò kɛ.

Nyɔ ɓɛ́ ɔ zĩàìn gbo ɖieɛɛ gbo-kpá-kpá wàɖà-wàɖà

Ti ɓɛ́ nyɔ ɖò zĩàìn gbo nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ kɛ ní, nìí, ɔ dè ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔ-jǔ gbɔ cá. Nyɔ ɓɛ́ ɔ zĩàìn gbo ɖieɛɛ mɔ́ zùǔn-ɖɛ̀ kúɖúú ɓě ɖé ɔ fɛ̀ɛ̀ mú wàɖà-wàɖà cá. Ɓɛ́ ɔ ké gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn nìà ɓó ɔ kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ pṹa, ɓɛ́ ɔ dèà gbɔ ɖieɛɛ dyúa kpaa, ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɓaà dyuò kè ɓɛ́ ɔ ké Báɓòɔ̀ wuɖuún zàà dyuò. Ké ɖeɛɛ, kɔ̃̀ ɓɛ́ ɔ ké ɓǎto ɓě ɓéɖé, sepóɛɖé ɔ ɓǎto sùà ɓěɔ̀ pàɖǎ mu ɔ dyi táàùn. Ɔ mɔ́ dyí-zĩ̀ìn-zĩ̀ìn ɖé ɖɛ ɓáún-ɓáún mú.

Nyɔ ɓɛ́ ɔ zĩàìn gbo ɖieɛɛ, cɔ́cìɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ɔ ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn gbɔ dè wàɖà, kà ɓɛ́ ɔ mɔ̀ǎ kà ɖeín-nà-nyɔ̀ kɛ. Ɔ gbɔ-dè-dè wàɖà-wàɖàɔ̀ seɛ xwíníín mɔ̀ ɓɛ́ ɔ kéɛ gbɔ dè Sɔ̃́ɖèɔ̀ nyɔ kɔ ɓó dyíɛ. Ɔ xwíníín mɔ̀ ti ɓɛ́ ɔ hwɔ ɓaà, ké ɔ zà dú hwuɖu, ɓɛ́ ɔ ké pó kɛ. Nyɔ ɖò mɛ tò ɔ mìɔùn wé séín xwíníín ɓɛ́ ɔ ké jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɔ̀ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn ɓó wíkì dyúáɖò xwíníín. Ɔ mɛ mu jǎà-po-nyɔ̀ tɔ̀ɔ̀ kúɖúú ɓě nì ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ gbo ɖekè. Wa mɛ nyí ɔ ti ɓɛ́ ɔ ké gbo-zĩàìn-zĩàìn ɓě nì ɔ gbo kpáuń wɛ̃ɛ jè cɛ̃ kè ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ ɓě dyi dièɛ̌n nì ɖekè.

Cɔ́cìɔ̀ mɛ nyuɛ ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɔ̀ ké kpoo dyùwè ɖò mú kpá, dɛ̀ ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn ɖɛ ɓě dyi diè, ɓɛ́ wa ké ɔ dyi kùìn nyɛ. Ɔ dyi xwa fɛ̃́ìn ní, ɓě mɛ zàìn ɔ nyɔ ɓě nì ɖé kpooɔ̀ múɛɛ pàɖǎ da, hwɛ̀ ɓɛ́ wéɔ̀ nyɔ kɔ ɓó dyíɛɛ, ɔ kè wa ké dyí poɛ̀n ɓɛ́ìn ɓó ti kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀. Ɔ mǔè ɓěɔ̀ pàɖǎ ɓɛ́ìn ɔ fṹùn kɔ̃ ɖáa, ɓɛ́ wa ké ɖé ɔ gboi wɔ̃́ kè ɓɛ́ wa ké ɔ hwìǐ kpɔ̃ ɖé kpooɔ̀ mú, hwɛ̀ ti ɓɛ́ kpooɔ̀ poìn kà dyíɛɛ ké ɓó nyini. Ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ ɔ hwòɖǒ kéɛ dyuò cá kà ɔ nì kpoo ɖò mú kɛ.

Nyɔ mɔ̀ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɛɛ mɛ kpá kpoo nìà kɛ mú ɓó waà dyí-poìn-tìɔ̀ nyɔ mu ɓó dyí kɔùn wɛ̃. Wa mɛ kpa tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ kɔ̃in, ɓɛ́ nyɔ ɖìè ɖò dyi wa gbo dyi ti séín ní, ɔ mɔ̀ùn ké ɖɛ dyúáɖò ɓěɔ̀ cɛ̃́ ɖekè. Ɖé hwìè nìà kɛ múɛɛ, nyɔ mɔ̀ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɛɛ mu gbo-kpá-kpá dyéìn wàɖà ɖé kpooɔ̀ mú. Nyɔ ɓɛ́ ɔ hwɔ ɔ nììn tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ gbɔ kɛɛ, wa mɛ cɛ̃ɛ ɔ gbo kà ɔ ɖǎ hwɛ̀ kɛ.

Mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě jè gbo-kɔ̃̀-kɔ̃̀

Cɔ́cìɔ̀ mɛ kɔ̃̀ ɖé nyɔ ɓě wa ɓéɖé wa ké wíɖí gbo kpáìn ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ jè gbo. Nyɔ ɓě wa mɛ kpá gbo jɛ́ɛ́ kɛɛ mɔ̀ nyɔ ɓě nì wa mìɔùn gbo kpáìn kpàìn, ké cɔ́cì-nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ sɔ̃ se ɖé nì kɛ. Ɔ jǔ ké cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ pàɖǎ se nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo kpáa mɔ́ ní, nìí, wa séè cɔ́cì hwɛ̀ ɖɛ kɛɛ ɓéɖé kɛ. .

Cɔ́cìɔ̀ mɛ ɓéɖé díkɔ̃̀ ɓě ɓɛ́ wa ké nyɔ ɓěɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ dyí dyuòɛ̀ ɓɛ́ìn dyììn ɖé díkɔ̃̀ ɓěɔ̀ mú. Ɖé Àpɔ́sò-cèè-ɖɛ̀ɔ̀ múɛɛ, cɔ́cìɔ̀ gã ma díkɔ̃̀ kĩ́ín-kĩ́ín ɓěɔ̀ ɓó xwíníín nìà kɛ jè.

Nyɔ ɓěɛ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě jè gbo-kɔ̃̀-kɔ̃̀ zi ɖɛ kpauń mìɔ ɖé kũ̀à mɔ̀à bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kpa kɛɛ mú. Nyɔ ɓě mɛ ɓɛ́ìn kpé ɓɛ́ wa kéɛ dyé kà ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ mɔ̀ gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě ɓɛ́ wa ɓéɖé hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa, ké wa kɔ̃ìn kɔ̃̀ìn jè gbo kɛ.

Poɛ̀n hwìɖǐi hwìè kɔ̃̀ mú cɔ́cì ɖò ɓɛ́ìn ɖɛ séín ɓě ɓɛ́ cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ dèà mɛɛ nyuɛ kɛ. Poìn nyɔ ɖò ɓɛ́ ɔ mɔ̀ ɖéè ké ɔ dyi cɔ́cìɔ̀ gbo, ké ɔ kpɔ̃ ɖé Kɛ́ɖɛ́ì jè dyi, hwɛ̀ ké ɔ kpá cɔ́cìɔ̀ múɛɛ jè hwìɖǐi, ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ ɖò céè ɓá ɔ jè dyí. Dè kà ɖɛ séínɔ̀ nyu kpáa kɛɛ mɛ.