Lesson 16: Ɖeín-nà-nyɔ̀ jɛ́ɛ́ ɓě

► Ɖɛ́ ɔ kpa ɓɛ́ m̀ ké Jízɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛɛ kɛ́?

Nyɔ ɖíɛ́ ɓě poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ nyɔ séín ɓɛ́ wa nɔ̀mɔ̀ kpeɖeín nyɛɛ mɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ kɛ. Ké ɖíɛ́ ɓě mɔ̀ùn poɛ̀n hwìɖǐi kà ɔ jǔ ké m̀ dyi ɖɛ ɖíɛ́ ɓě jǎà po ní, nìí, ɔ nyuɛ ké m̀ mɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ kɛ. Kɛɛ nyɔ ɓáún-ɓáún poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ kɛbì wa mɛ po ɖɛ ɓě jǎà mɔɔ wa mɛ se ɖɛ ɖò jǎà poɛɛ, ɔ se ɖɛ ɖò nyuɛ ɓɛ́ìn ɖé wa fɛ̀ɛ̀ mú kɛ.

Nyɔ ɖíɛ́ ɓě xwɛ̃́ìn jǎàɔ̀ bɔ̃̌in. Wa dyuòɛ̀ dyí kà ti ɖò nì ɓó ɓɛ́ nyɔ ké gbo zĩàìn nyɛ. Ɔ mɔ̀ ti ɓɛ́ nyɔɔ̀ jǔ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ kɛ. Wa poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ ɖɛ nìà kɛ kpá ná ti ɓɛ́ nyɔɔ̀ poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ ɔ kɔ̃in zĩ̀ìn nyɛ. Nyɔ ɓáún-ɓáún poɛ̀n hwìɖǐi kà ɔ jǔ ké nyɔ ɖò ɖǎ Kɛ́ɖɛ́ì dyi kpɔ̃ ní, nìí, ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ kéá dyɔún mu, ḿ seé kɔ̃̀ ɖɛ ɔ nyùìn ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ mú ɖe sɔ̀ìn ɓó ti ɔ zĩàìn kà gboɛɛ ké dyúa mu kɛ.

Ɔ mɔ̀ jǎà kà nyɔ ɓɛ́ ɔ zĩàìn gboɛɛ mɛ zĩàìn gbo ɖé hwòɖǒ wáɖáá múɛ. Ké ɖeɛɛ, ɔ mɔ̀ jǎà kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ zĩ̀ìn à kɔ̃in dyììn ɖé ɔ jĩ́ájèɔ̀ mú, ɔ jǔ ké à dyi hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa ɓéɖé níɛ. Ɖɛ mɔ̀ jǎà ɖeɛɛ mɔ̀, kà ɓɛ́ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu nyu kɛ. Kɛɛ ɖɛ ɓěa se xwíníín ɓě kɔ̃̀ jè m̀ mɔ̀à Jízɛ̀ɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ kɛɛ séín.

À dyé ɖɛ kpá nyɔ ɖò gbo, ɔ jǔ ké ɔ dyi hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa ɓéɖé, ké ɔ dyiɛ dyuò kà ɓɛ́ ɔ mɔ̀ hwìè ɖòùn kɔ̃̀ mú ɔ ɓɛ́ìn Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ kɛɛ níɛ. Ɖɛ nìà kɛ xwíníín mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ gma ɓěɔ̀ dyi-kpɔ̃-kpɔ̃ se Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖò póɛ̀n ɓɛ́ìn. Gèɖèpɔ́ɔ̀ pó-póɔ̀ mɔ̀ ɓó pídyi dyììn ɖé hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa mú, kɛɛ nyɔ ɖíɛ́ ɓě ɖúɛ dyí ɓɛ́ wa ké nàmàǔn gbɔ kɔ̃ún po.

Cɔ́cì ɓě ɓɛ́ wa mɔ̀ se-zùù-ɓuɖu-cɔ̀cì ɓěɛɛ, waà cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖíɛ́ ɓě dyi cɔ́cì pū, kɛɛ wa nì nàmàǔn nyuɛń ɓó nyɔ séín dyéɖé waí ke. Waà pásɔ̀ɖɔ̀ ɓěɔ̀ kè nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ nyuɛ kà wa nìɔ̌ kà mú-hwɛ̀-fɛ̀ɛ̀ cĩ́ɛń nyɛ ɓó cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyúa, kɛɛ wa mɔ̀ùn nì nàmàǔn dyúáɖò ɓěɔ̀ nyuɛń ɖekè. Wa ɖá ɔ se xwa fɛ̃́ìn ɓɛ́ nyɔ ɖò ké cĩ́ dyììn ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu-nyu-nyu mú gàná cá, sepóɛɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ mɔ̀ nyɔ nyuɛ ké nyɔ pó. Wa ɖǎ kũ̀à ɓɛ́ Jízɛ̀ nyí ma kà cɔ́cìɔ̀ kɛɛ nyu jè dyi táà. Kũ̀àɔ̀ mɔ̀ ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔ séín ké Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu nyu. Kũ̀à vɛ̀nɛ̀ ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ ɓéɖéɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔ ɓě se Kɛ́ɖɛ́ì hwìɖǐǐ taɓaa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓiè, ɔ se ná nìǐn, nìí, cɔ́cìɔ̀ se xwíníín jɛ́ɛ́ ɖò kɔ̃̀ jè ɔ ké nìɛɛ ɓéɖéɛ mu.

Ké ɖeɛɛ, cɔ́cì ɓě ɓɛ́ wa nyu Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu jɛ́ɛ́ kɛɛ, wa ɓéɖé nyɔ ɖíɛ́ ɓě ɖé wa hwìɛ̀ ké wa mɔ̀ùn nì ɖɛ kà kò ɖò ɓě se jǎà kɛɛ nyuɛń. Wa ɖǎ waà fɛ̀ɛ̀ɔ̀ ɖɛ ɓě ɓɛ́ wa mɔ̀ùn ɖáìn jǎà-ɖɛ̀ ɓěɛɛ mú po, kɛɛ wa se Kɛ́ɖɛ́ì nììn Zùùɔ̀ ɓéɖé. Wa ɓéɖé dyoɖo, ké wa ní zĩ̀ìn nyɔ ɖò kɔ̃in. Wa se nyɔ ɖò gɔ̃̌ nyíɛ ɓɛ́ìn ɖé hwòɖǒ-wáɖáá mú. Wa po nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɛ̀ zaa wɔ̃ wàɖà. Nyɔ gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ nyɛ̀nɛ̀ɛ̀ ɖéɛ̀ wa dèìn hwòɖǒǔn dyi. Ɖɛ sɛ́ɖɛ́ìn dyí ɖé wa mìɔùn dyéɖéín nyɛɛ ɖéɛ̀ wa nyu. Wa ɓéɖé ɖɛ séínɛ̀ gɔ̃̌-jǔ-wùɖù, ké wa se nyɔ ɓě se wa nììn fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒɔ̀ dyi kpɔ̃ɛɛ kpéín dyé. Wa se ti ɓéɖé ɓó nyɔ ɓě sèà xwáɖáún wɛ̃ɛ Kɛ́ɖɛ́ì gbo dyà jè, kɛɛ kpé kpá wa dyí cá ɓó wa nììn fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ɓá ɓo ɖeín taɓa jè. Wa hwòɖǒ dèìn wa mìɔùn múin, ké wa se gbo zĩàìn jè ɖò gbɔ poɛ́ nì fóɖóún.

Nyɔ ɓě nìà kɛ dyuò Jízɛ̀ dyí jɛ́ɛ́ cá, ké wa mɔ́ wa ké nì kà ɔ nìà kɛe?

M̀ dyi Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔǐn, nìí, m̀ mɔ̀ǎ Jízɛ̀ɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀.

Ɖɛ́ ɖɛín-nà-nyɔ̀ jǔ-jǔ kpa kɛ́? Ɓɛ́ m̀ ké Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu-nyu-nyɔ̀ jǔ jèè? Jǎà jɛ́ɛ́, ɔ ɓéɖé xwíníín pàɖǎ ɖíɛ́ ɓě ɖekè. Ti Jízɛ̀ cɛ̃à ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo ɓɛ́ wa kéà dà séín mu, ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔǔn ɓě kéà ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔɛɛ, ɔ cɛ̃ɛ ma wa gbo ɓɛ́ wa ké ɖɛ séín ɓě ɓɛ́ ɔ ɖǎ ma kà wa gbo cɛ̃ɛ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɖìè ɓěɔ̀ gbo cɛ̃, ɓɛ́ wa ké wa ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn, ɓɛ́ wa kéɛ dyi kpɔ̃ (Máfíò 28:19-20). Ɖɛ Jízɛ̀ ɖá ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ nyu ma kà kɛɛ ɖòùn se m̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ mú nyuɛ ɓɛ́ìn.

Júù-nyɔ̀ ɓěɔ̀ nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀, waà gbo-nì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ cĩ́ ma kà wa gbo-nì-ɓǎ ɓěɔ̀ nyu ma cĩ́ɛ kɛ. Wa se ma waà tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ cɛ̃́ ɖòùn pū. Wa cɛ̃́ ma wa kpeɖe ɓěɔ̀ kè waà fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ɓěɔ̀ ɖekè.

Ti Jízɛ̀ ɖáà ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓɛ́ ɔ dyi níiń “Ɓě sí ḿ kíɖíí” kɛɛ, ɖɛ nìà ɓóɛ ɖéɛ̀ ɔ kpàìn ma kà hwòɖǒ kɛ̀.[1] Ɔ nì ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě ɖáuń ke dyììn ɖé bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀.

[2]Ɖɛ́ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔ kɛ́?

Kĩ́ín-kĩ́ín nyɛɛ, m̀ mɛ taɓa Kɛ́ɖɛ́ì hwìɖǐǐ. Sepóɛɖé m̀ se ɔ hwìɖǐǐ taɓaín, m̀ se ɔ kíɖíí síɛ ɓɛ́ìn.

M̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké hwìè m̀ nìà kpauń wɛ̃ɛ gbo zĩàìn. À séín ɖò se ma Jízɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ kĩ́ín. À nì ma hwìè à hwòɖǒ mɔ́ à ké ma kpaa kpauń kĩ́ín. M̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ kéɛ gbɔ po ɓɛ́ m̀ ké Jízɛ̀ kíɖíí sí, ɓɛ́ m̀ ké m̀ mìɔùn nììn hwìèɔ̀ dyi táà. Ɔ xwíníín mɔ̀ m̀ ɖǎa dyé kà ɓɛ́ m̀ mìɔùn nììn hwìèɔ̀ se dyí sɛ́ɖɛ́ìn nyɛ. Jízɛ̀ kíɖíí-sí-síɔ̀ gbɔ-dè-dè mɔ̀ nàmàǔn-dyi-táà-táà. M̀ se ɔ kíɖíí síɛ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké m̀ se wìǐn kpá ɓó nì nàmàǔn ɓěɔ̀ jè ní. Ɔ jǔ ké m̀ se wìǐn kpáuń zi, ɓɛ́ m̀ ké nì nàmàǔn ɓěɔ̀ dyi táà ní, nìí, ɔ xwíníín mɔ̀ m̀ nì m̀ mìɔùn nììn hwìèɔ̀ xwíníín ke.

M̀ mɛ dyuòɛ̀ kà ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn m̀ kɔ̃in zĩ̀ɛ̀n, ɓɛ́ gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn ké gbɔ dè ɓó m̀ kèɔ̀ kè pṹa kɛ. M̀ mɛ dyuò ɔ dyí jɛ́ɛ́ cá, ɓɛ́ kà ɔ nìà kɛɛ ná nì jè ké mɔ̀ùn hwòɖǒ kpɔ̃.

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Máfíò 16:21-25 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Ti Jízɛ̀ kè ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ nì ma dɔ́ɔ́ nìà kɛ dèɛ̌n nyɛɛ, ɔ dè ma gĩɔ nì ma kà ɓó ɔ hwìǐɛɛ mɛ. Jízɛ̀ɛ̀ wuɖu ɓěɔ̀ giniìn ma Píɖɛ̀ dyi. Sepóɛɖé Píɖɛ̀ seɛ ma dyé kà ɓɛ́ gǎ-dyé-dyé kè mɛ́-mɛ́ ɓɛ́ìn ma Jízɛ̀ kɔ̃ dyiɛ kɛ. Ɔ jèɛɛ, ɔ ɖú ma Jízɛ̀ gbo wùɖù kpàǐ, ké ɔ nì ma ɔ hwòɖǒǔn kùɛ̌n ɓɛ́ ɔ ní kɔ̃̀ ɖà gĩɔ jè ɖò hwìɖǐi poìn ɖe.

Kɛɛ Jízɛ̀ cɛ̃ɛ ma Píɖɛ̀ gbo kà ɓɛ́ nyɔǔn-dyùɛ̀ hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ se Gèɖèpɔ́ɔ̀ nììn hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ kɛ. Hwɛ̀ ké Jízɛ̀ cɛ̃ɛ ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo kà nyɔ ɖò dyi mɔ́ ɓɛ́ ɔ kèɔ̀ kè ké mú naìn ní, nìí, ɔ mɛ táà ɔ hwòɖǒɛ̀-mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ dyi, ké ɔ mɛ ɖú ɔ kɔ́ɖɔ́sìɔ̀ dyí, ɓɛ́ ɔ ké ɔ kíɖíí sí kɛ. Ɖɛ nìà kɛ xwíníín mɔ̀ m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké gĩɔ jè dyi kpɔ̃ ɖé nì fɛ̀ɛ̀ mú. Jízɛ̀ cɛ̃ɛ ma Píɖɛ̀ gbo ɓɛ́ ɔ ké ma ɔ bũ̌ sɔ̀, sepóɛɖé Píɖɛ̀ nì ma hwìɖǐi poɛ̌n nyɔǔn-dyù-kà. Ɔ mɔ̀ hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ m̀ ké se ɖeín-nà-nyɔ̀ jɛ́ɛ́ jǔ kɛ.

► Ɖɛ́ kɔ̃̀ jè nyɔ ɖò seà Zùùɔ̀ ɓéɖéín, ɔ seà ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ ɓɛ́ìn nyɛ́?

Ɖɛín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mìɔùn seɛ ma hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ gĩɔ ɓɛ́ìn ma wa ɖɛ ɖò bũ̌ nyuɛ kɛ. Wa séèɛ̀ ma múin wɔ̃́ ke xwíníín kɔ̃̀ jè wa kè Jízɛ̀ nì ma kà mú naǐn nyɛ. Jízɛ̀ se m̀ ɖɛ ɖò xwa mɔ́ hwɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké m̀ kɔ̃in zĩ̀ìn, kɛɛ, kɛɛ m̀ mu ɖɛ séín xwáɖáún sèìn hwɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké ɔ kíɖíí sí. M̀ dyi Kɛ́ɖɛ́ì ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ mɔ́ín, m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ kéɛ nyu ɖé nì hwòɖǒ-dyùà séín mú, ɓɛ́ m̀ ké m̀ mìɔùn ɓíɖíi dyà, ɔ kè ɓɛ́ m̀ ké nì kpeɖe gbà ɓěɔ̀ dyi táà.

► Zaìn wuɖu mɔ̀à “M̀ dyi mɔ́ ɓɛ́ m̀ kè Jízɛ̀ ké mú naìn ní, m̀ mɛ táà nì hwòɖǒɛ̀-mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ séín dyi” kɛɛ jè kɔ̃in.

Kɔ́ɖɔ́sìɔ̀ dyí-ɖú-ɖú mɔ̀ gĩɔ dyí-ɖú-ɖú, ɓó sè-ná-sèɛ̀ fɛ̀ɛ̀ ɓɛ́ m̀ mɔ́à cĩ́ɛ dyi ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ gboɛɛ jè. Ɔ mɔ̀ ɓɛ́ m̀ ké nì mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě kɔ̃ín pòìn nyɛ, ké ɔ mɔ̀ mɛ́-mɛ́ kéɛ nyu ɓɛ́ m̀ ké kpé ɓéɖé kɛ. Ɔ se m̀ mìɔùn tò-tò ɓó ku kɔ̃in pū, kɛɛ ɔ mɔ̀ ɖɛ ɓɛ́ ɔ mu ɖé m̀ hwòɖǒ bũ̌ vɛ̃in nyɛ. Ɔ mɔ̀ nyɔ mìɔùn ɓíɖíi-dyà-dyà ɓɛ́ Jízɛ̀ ɖá m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké nyu hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ kéà ɖé ɔ kã́á-ɓòɖòɔ̀ kɔ̃ muɛ.

Nyɔ ɓáún-ɓáún se ɖɛ mɔ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔ-jǔ xwíníín nyɛɛ jè múin wɔ̃́ ɓó zɛ̃̌ɛ̀, kà dyúáɖò kà ɖeín-nà-nyɔ̀ kĩ́ín-kĩ́ín ɓě nì zɔ̃̌ɔ̀ kɛɛ mɔ̀ùn seɛ ma kà múin wɔ̃́ ɖekèɛ. Cɔ́cì ɖíɛ́ ɓě nyí Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa séè nàmàǔn gbo sɔ̀ keɛ. Ɖɛ nìà kɛ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ nyɔ ɓě kpɔ̃ Kɛ́ɖɛ́ì dyiɛɛ ké se hwìè sɛ́ɖɛ́ìn dyíɔ̀ kíɖíí sí, mɔɔ ké ɔ se wa ti dyéɛ̀n ɓɛ́ìn ɓó ɖɛ ɓě nì ɖé dyúa kɛɛ jè. Cĩ́-cĩ́ nì náa se cĩ́-cĩ́ nìà ɖé Kɛ́ɖɛ́ì múɛ, sepóɛɖé ɔ mɔ̀ cĩ́-cĩ́ kà kò ɖò fɔɔ cá.

Gàa ɖò mɔ̀ Dítéɖécì Bònɔ́fɔ̀ kɛɛ mɔ̀ ma pásɔ̀ɖɔ̀ ɖé Jámà-ɓòɖòɔ̀ kɔ̃, ké wa ɖáɓá ma ɔ ti Éɖɔ̀ Héɖà nìà ɓóɖóɔ̀ nàǐn nyɛ. Ɔ céè ma ɖɛ ɓě nìà dà ɓíɖíiɛɛ ɖé ɔ céè-ɖɛ̀ mɔ̀à Píɔ́ Ɓɛ́ Ɖeín-nà-nyɔ̀ Jǔ-jǔ Kpa Kɛ mú.

Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ zi ɖɛ kpauń mìɔ, ké ɔ nì kà bã-ɖɛ̀ ɓɛ́ wa vǐè ma ɖé geɖe ɖò gboɛɛ nìà kɛ. Ɓó ɔ jèɛɛ gàa ɖò mu múàǔn kpáùn mìɔ, ké ɔ mu ɖɛ séín ɓɛ́ ɔ ɓéɖéɛɛ peɖeìn. Ɔ nì kà sɔ́ɔ́ kpa wíɖí pàɖǎ kɛɛ nìà kɛ, ké ɖɛ-peɖe-nyɔ̀ ɖò mu ɖɛ séín ɔ ɓéɖéɛɛ peɖeìn, ɓɛ́ ɔ kéɛ dɔ̃. Ɔ mɔ̀ kɔ̃̀ɔ̀ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ muà nyɔǔn wuɖuí kɔ̃̀ùn ɖé ɔ kã́á-ɓòɖòɔ̀ múɛ. Ɔ mɔ̀ kã́á-ɓòɖò kɔ̃̀ jè nì dyéɖéɔ̀ dyiɛ nyu ɓɛ́ m̀ ké hwìǐ sɔ̀ìn ní, m̀ mɛ zàà ɖéɛ kɛ. Ɔ mɔ̀ Jízɛ̀ɛ̀ ɖá-wùɖù nyuɛ ɓɛ́ ɖeín-nà-nyɔ̀ɔ̀ dyià ɔ kpéɖéɔ̀ dyi táà, ɓɛ́ ɔ dyià ɔ kíɖíí sí kɛ. Jĩ́ájè nì náa kpa ɖɛ mìɔ, sepóɛɖé ɔ ɖá à ɓɛ́ à ké Jízɛ̀ kíɖíí sí.

Jízɛ̀ kíɖíí-sí-síɔ̀ mɔ̀ ɓɛ́ m̀ ké nì kà ɔ nìà kɛ. Ɔ mɔ̀ ɓɛ́ à ké à hwòɖǒɛ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ ɓě dyi táà, sepóɛɖé ɔ mɔ̀ùn zà ma ɔ mìɔùn hwòɖǒ gbo gàná cá. Ɔ se ɖɛ ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ gbà ɖòɛ̀ nyu-nyu dyi táà pūɛ, kɛɛ à mɛ táà wa dyi, sepóɛɖé Jízɛ̀ ɖá m̀ mɛ nyuɛ náa jè. À nì vɔ̃uń ɓɛ́ à kèɔ̀ kè ké hwɔìn ɖé ɔ mú-hwɛ̀-hwɛ̀ɔ̀ kè ɔ wììɔ̀ kè ɔ hwòɖǒ-kɔ̃in-nɔ̀mɔ̀-nɔ̀mɔ̀ɔ̀ ɔ kè ɔ nyɔ-kɔ̃in-zĩ̀ìn-zĩ̀ìnɔ̀ mú.

À se ɖɛ ɓě sɛ́ɖɛ́ìn dyíɛɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké à hwòɖǒ seɛ náa mɔ́ ní. À mɔ́ ɓɛ́ à hwòɖǒ-dyùà ɓěɔ̀ ké nì kà ɔ nììnɔ̀ nìà kɛ. Ɔ se ma nyɔ ɖò mú nyɛ́. Nyɔ ɓě ɖáìn ma ɔ wa mú-nyɛ́-nyɔ̀ ɓě, kɛɛ ɔ mɔ̀ùn se ma nyɔ ɖò mú nyɛ́. Ɔ zĩ̀ìn ma nyɔ ɓě kɔ̃in ti ɔ nì ma ɓó kɔ́ɖɔ́sìɔ̀ kɔ̃ɛ dyɛ mɔ̀ùn.

Ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ jɛ́ɛ́ ɓěɔ̀ ní pĩ́à nyɔ ɖòɛ̀ hwòɖǒ dyi. Wa nyu nyɔ ɓě dyéìn wa gǎ kɛɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin dyí. Wa po nyɔǔn mana kɔ̃ ké wa ní gboò nyɔ ɖò. Wa zĩ̀ìn nyɔ séín kɔ̃in. Wa se kpé ɓě ɓɛ́ wa ɓéɖéɛɛ jè gbo kɔ̃̀, kɛɛ wa nì vɔ̃uń ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ bìì kũ̀à nyu kánáá pū.

M̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké m̀ mìɔùn tò gàná cá, ké m̀ se kã̀fĩ́á ɖò ɓéɖé ɖé ɖɛ nìà kɛ mú. Nyɔ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ kàmà ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ jè kɛɛ, ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ mu ɔ xwa sɔ̀ùn. Ké nyɔ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ fɛ̀ɛ̀ɔ̀ mu ɔ xwa sɔ̀ùn ɓó ní jè ɔ kè ɓó bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ jèɛɛ, ɔ muɛ póìn (Máà 8:35).

► Xwɛ̌ à ɓɛ́ìn nyɔǔn ɓě ɖáa ɓó pó-póɔ̀ jè ɖé hwìè ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn wa ti déɛ̀n ɓɛ́ wa ké ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔɛɛ mú kɛ́?

Ɖɛ ɖò nì ɓó ɓɛ́ m̀ kéɛ nyu hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ ké páún kpá ɖé zùǔn.[1] Ɔ mɔ̀ ɖɛ nyuɛ ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ dyià ɓúá ɖé zùǔn wɛ̃.

Jǎà-po-nyɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɓúáuń nì kánáá pū ɖé ɔ fɛ̀ɛ̀ mú, kɛɛ dà ɖò nì ɓó ké ɔ ɖǎ ɓó nyini ní, nìí, ɔ ɖǎ ɖɛ hwɛ̀ ɖé zùǔn. Àpɔ́sò Pɔ́ɔ̀ ɖá dà ɖò nì ɓó ké jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ ɖǎ ɓó nyini ní, nìí, ɔ se dyú-gbɔ́ɔ́ ɖe gàná cá. (Ìfísĩ̀ɔ̀ 4:14).

Ɓɛ́ m̀ ké páún kpá ɖé zùǔn wɛ̃ɛ ɓéɖé wáká ɓě, ké ɖò mɔ̀ ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́. Xwíníín nìà kɛ jè Àpɔ́sò Pɔ́ɔ̀ cɛ̃à kà ɓɛ́ wa séè ma kà ɖɛ hwɛ̀ keɛ̀, sepóɛɖé wa séè ma tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ kàmà múin wɔ̃́uń ɓě múin wɔ̃́ɔ ɓɛ́ìn ke (1 Kɔ̀ɖéíntĩ̀ɔ̀ 3:1-2. Gmɔ̀ Híìbúɖúù 5:12-14 dya ɖekè). Ɔ ɖá hwɛ̀ ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ ké ɖɛ hwɛ̀ ní, nìí, ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ sɔ̀ ɖé Báɓòɔ̀ múɛɛ dyí dyuò. Sepóɛɖé hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ ké páún kpá ɖé zùǔn wɛ̃ɛ, m̀ ɓéɖé ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ cɛ̃́, ké nyɔǔn ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-tɛ̀mɛ̀ìn mɔ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì gbo-dyà-dyàɔ̀ wáká ɖò.

Ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ ɖòùn seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ m̀ ké páún kpá ɖé zùǔn.

Pɔ́ɔ̀ ɖá ɖɛ mɔ̀à ɖɛ-hwɛ̀-hwɛ̀ ɖé zùǔn wɛ̃ɛ mɔ̀ ɓɛ́ gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn ké ɓó m̀ kè m̀ mǔè Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě pṹa nì, ɓɛ́ m̀ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyú-gààɔ̀ dyí dyuò ɔ kè ɓɛ́ m̀ ké nì kà Kɛ́ɖɛ́ì nìà kɛ. (Ìfísĩ̀ɔ̀ 4:13). Ɖɛ-hwɛ̀-hwɛ̀ nìà kɛ ɓúá dyí vɛ̃in ké ɔ zi Kɛ́ɖɛ́ì dyí-dyuò-dyuò ɖòùn dyí, ké ɔ se ɖé Kɛ́ɖɛ́ì dyí-dyuò-dyuò ɖòùn gbo sɔ̀ìn.

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà 2 Píɖɛ̀ 1:2-11 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Vɔ́sì ɓě nìà kɛ ɓá zùǔn-ɓùǎ-ɓúá jè dyí. Dè ɖɛ tĩ́ín-tĩ́ín ɓě ɓɛ́ vɔ́sì ɓěɛ̀ cɛ̃ɛ dyéɖé gbo.

Vɔ́sì 3: Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ ɖɛ séín ɓě à ké ɓéɖé ɓɛ́ à ké ɔ bìì cĩ́ɛɛ à nyí, ké ɔ ɖǎ à ɖá ɓɛ́ à ké Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔ ɖekè.

Vɔ́sì 4: Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ à nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ vɛ̀nɛ̀ ɓě nyí dyììn ɖé ɔ jĩ́ájè ɓɛ́ ɔ buɛ̀ kà à nàmàǔn kpé xwaún wɛ̃ɛ mú, ké ɔ ɖǎa nyu ɓɛ́ à kèɔ̀ kè ké hwɔìn.

Vɔ́sì 5-7: À ní ɖá ɓɛ́ à ké hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa póìn kà nyɔɛɛ dyi táà, kɛɛ à mɛ mu dyúa ɓɛ́ à ké ɖɛ kpa ɖɛ ɓě nì ɖé Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nà múɛɛ ɓéɖé.

Vɔ́sì 8: Ɖɛ ɓě nìà kɛ dyi ɖé à mú nìǐn, nìí, à mu ɓo ɓě ɓɛ́ Zùùɔ̀ tòɖò kɛɛ ɓéɖéìn.

Vɔ́sì 9: Nyɔ séín ɓě se wa ɓéɖéɛɛ, se ɖɛ nɔ̀nɔ̀ dyíin ɖò nyuɛ ɓɛ́ìn sɔ̀ìn ti ɔ ɖǎ ma ɔ nàmàǔnɔ̀ xwaún buɛ̀ kɛɛ gbo, ké ɔ se dɛ̀ ɔ nì muɛń nyɛɛ dyi dyéɛ ɓɛ́ìn.

Vɔ́sì 10-11: M̀ se pó-póɔ̀ hwòɖǒ kɔ̃ dèɛ̀ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké m̀ se ɖɛ ɓě nyuɛ ɓɛ́ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ dyi ɖɛ kpaa nyuɛ́ nì ní. Ɖé hwìè nìà kɛ múɛɛ, Gèɖèpɔ́ɔ̀ mu m̀ kpé nyíìn ɓɛ́ m̀ ké pó, ɓɛ́ m̀ ké ɖé ɔ kã́á-ɓòɖòɔ̀ mú dyá.

2 Píɖɛ̀ Wuɖu-kpà 2 cɛ̃ nyɔ ɓě nɔ́ɔ̀ ɓɛ́ wa kéà ɓúá ɖé zùǔn wɛ̃ɛ jè. Wa mɔ́ ɓɛ́ nyɔǔn ké wa Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě ɖáìn pū. Sepóɛɖé wa se mɔ́ ɓɛ́ wa ké zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ dyúa kpa jèɛɛ, wa po nàmàǔn gbɔ kɔ̃ún. Wa nyu wa mìɔùn bìì tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě se jǎà kɛ, ɓɛ́ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ ké waà kpeɖe gbà ɓěɔ̀ ɓá ɓo ɖeín taɓa. Waà tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ se jǎàɔ̀ nyuɛ ké jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓě kɔ́ìn nàmàǔn gbo ɖe, ké wa kpá ɖé ɖei fɔɔ cá kà nyɔ ɓěɔ̀ séèɔ̌ kà Kɛ́ɖɛ́ì dyi kpɔ̃ ke fɔɔ kɛ (2 Píɖɛ̀ 2:18-22).

Pɔ́ɔ̀ɛ̀ céè-ɖɛ̀ nìà kɛ jɛ̀ɖɛ̀ìn náún-po-wùɖù dúí. À mɛ ɓɔ́ wɔ̃́ɔ ɓɛ́ nyɔ ɖò ké à nàmàǔn gbo ɖe dyà dyììn ɖé tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě se jǎà kɛɛ ɖùǔ-gbo-tò-tò mú, kɛɛ à mɛ ɓúá ɖé à Bounɓoɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ kè ɔ dyí-dyuò-dyuò mú (2 Píɖɛ̀ 3:17-18).

Ti Jízɛ̀ nì ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɖoɓoɛń nyɛɛ, ɔ cɛ̃ɛ ma wa gbo ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔ, ɓɛ́ wa ké ɔ hwìɖǐǐ taɓa. Nyɔ ɓɛ́ ɔ nì ɖɛ cɛ̃́iń nyɛɛ mɛ kpɔ̃ jǎà ɓɛ́ ɔ nìà cɛ̃́iń nyɛɛ dyi, ɔ se ná nìǐn, nìǐ, ɔ se ɖɛ ɖò dyí dyuòɛ̌ mu. Xwíníín kɔ̃̀ jè ɔ mɛ cɛ̃́à ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin nyɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ ɔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ dyi dèɛ̀ ɓɛ́ìn kè ɓɛ́ ɔ ké kpeɖe dyí kpɔ̃ɔ ɓɛ́ìn. Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi ɖɛ cɛ̃́iń nì kánáá pū, kɛɛ ɔ se ɖɛ wa nìà ɔ tɛ̀mɛ̀ǐn nyɛɛ nyuɛń nìǐn, nìí, ɔ se ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ ɓɛ́ìn. Nyɔ ɓáún-ɓáún nì cɔ́cì ɓě mú ké wa dyuò Báɓòɔ̀, ké wa dyuò ɖɛ ɓá Gèɖèpɔ́ɔ̀ jè dyíɛɛ mìɔ, kɛɛ wa ní nyu kpeɖe ɓě ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ hwɛ̀ ɖɛ kéɔ́ nyuɛ.

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Fèɖópĩ̀ɔ̀ 1:9-11 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Cɔ́cì nì ma kà ɖé Féɖópà-hwɔ̀ɖɔ̀ɔ̀ múɛɛ nyɔ ɓěɔ̀ mɔ̀ ma jǎà-po-nyù kui-kui ɓě cá, ké céè-ɖɛ̀ ɓɛ́ Pɔ́ɔ̀ céè ma kà wa gboɛɛ nyuɛ ké múà dyíìn ma wa múin mìɔ.

Ɖé vɔ́sì ɓěɛ̀ múɛɛ, Pɔ́ɔ̀ dè ɖɛ mɔ̀à ɓúá-ɓúá ɖé zùǔn wɛ̃ɛ mɛ ɓó Féɖópà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ bìì. Ɖɛ ɓě ɔ cɛ̃à kɛɛ kpa ɖɛ mìɔ, sepóɛɖé ɔ cɛ̃ ɖɛ-dyuò-dyuò kè ɖɛ-múin-wɔ̃́-wɔ̃́ kè ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn ɔ kè kpeɖe jè.

Pɔ́ɔ̀ ɓaà ma ɓɛ́ waà ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐnɔ̀ ké kɔ̃ kpáuń nì tee, ɓɛ́ nyɔǔn kéɛ dyé ɖé wa mú ɖé ɖɛ mɔ̀ ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin nyɛɛ nyu-nyu mú, nìí ɓɛ́ dyí-sɛ́ɖɛ́ìn-ɖɛ̀ ɓě nyu-nyu ké ma wa mú bã. Gèɖèpɔ́ɔ̀ se cĩ́-cĩ́ nì náa kɛɛ ɖò mú dyéɛ mu ti ɓɛ́ Jízɛ̀ muà ɖe dyiìn nyɛ. Ɓo ɓɛ́ zùùɔ̀ tòɖò, ɓɛ́ ɔ dyà Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓàìn-ɓàìn kɔ̃ɛɛ mu waà fɛ̀ɛ̀ɔ̀ múin dyíìn ɓó wéa ɓaɖa.

► Sɔ̀ìn ɖé ɖɛ à ɖǎà cɛ̃́ɛ múɛɛ, m̀ poɛ̀n hwìɖǐiɛɛ, nyɛ́ ɓɛ́ìn Jízɛ̀ɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ kɛ́?

Jízɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ɔ̀ mɛ mɔ̀ jǎà-po-nyɔ̀ ɓɛ́ ɔ nyu Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu dyììn ɖé jǎà ɓɛ́ ɔ ɖǎà cɛ̃́ɛ mú, ké ɔ nì vɔ̃uń ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ɔ́-ɖɛ̀ kɛɛ múin wɔ̃́, ké ɔ mɔ́ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kpéɔ̀ kéɛ nyu ɓɛ́ ɔ kpeɖe ké nì kà Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ɛ̀ kpeɖe nyu nìɛ̀ kɛ.

► Kàǔn wɛ̃ɛ, kà ɓɛ́ à ɖǎà kà nyɔ ké ɓúáa nyu ɖé zùǔn wɛ̃ɛ dyí dyuòɛɛ, nìí, xwɛ̌ m̀ ɓɛ́ìn nyɔ ɓɛ́ ɔ dyà ɖeín-nà-nyɔ̀ tɔ̀ɔ̀ ɓě Kɛ́ɖɛ́ì gboɛɛ mɛ dèɛ̀ nyuɛ kɛ́?

Ɔ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn jǎà-ɖɛ̀ ɓě sɔ̀ ɖé Báɓòɔ̀ múɛ. Ɔ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ mɔ̀ dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɖé Jízɛ̀ wuɖu-nyu-nyu mú kɛ. Ɔ kùìn nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě hwòɖǒǔn ɓɛ́ wa ké ɖɛ cɛ̃́ ɔ kè ɓɛ́ wa ké wɔ̃́ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké wa kũ̀à mú nyùìn.

À ɖǎ 2 Píɖɛ̀ 1:2-11 wuɖuún zà ɖé cɛ̃́ɛ́-ɖɛ̀ nìà kɛ mú. Ɖé vɔ́sì ɓěa múɛɛ, Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ à nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ mɔ̀à ɔ jĩ́ájèɔ̀ kɛɛ nyí, ɓɛ́ dyììn ɖéɛ múɛɛ, à ké ɖɛ-gbà-nyu-tò nìà nɔ̄ ɓóɖó-kpàà kɔ̃ɛɛ xwaún pó, ɓɛ́ ɔ ké à mú-hwɛ̀-nyɔ̀ mú nyu. Ké à dyi nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ nìà kɛ hwòɖǒ kɔ̃ dèǐn, nìí, ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ à ké ɓúá ɖé zùǔn.

Nyɔ ɖíɛ́ ɓě poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ ɔ se xwa fɛ̃́ìn ɓɛ́ nyɔ ɖò ké cĩ́, ɓɛ́ ɔ ké se Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu ɖùǔ dyi zàìn fɔɔ ke. Wa poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ ɔ se xwa fɛ̃́ìn ɓɛ́ nyɔ ɖò ké hwòɖǒ-dyùà hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐn ɓéɖé kɛ. Fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ɓě nìà kɛ nyuɛ ké wa se ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔɛ ɓɛ́ìn.

Ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔ-jǔ xwíníín mɔ̀ ɓɛ́ m̀ ké Kɛ́ɖɛ́ì tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ cɛ̃́iń nì kè ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ ɓě ɔ cɛ̃ m̀ gboɛɛ nyuɛń nì teeɛ. Ɔ jǔ ké à seɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ à ɓɛ́ìn Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu nyuɛ gàná cá kɛɛ ní, nìí, à mu zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ dya gmɔ̀ùn ɖé hwìè kà kò ɖò mú.

Jɔ̃́ɔ́ Wɛ́sèɖè poɛ̀n ma hwìɖǐi kà ɓɛ́ nyɔ ɖò se Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu nyuɛ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké ɔ se kpé sɔ̀ìn kà ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ gboɛɛ ɓéɖé níɛ. Kɛɛ ɔ poɛ̀n hwìɖǐi ɖe kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyí nyɔ séín kpé dyììn ɖé ɔ jĩ́ájèɔ̀ mú kɛ. Wɛ́sèɖè poɛ̀n hwìɖǐi kà ɓɛ́ kpé sɔ̀ìn kà ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ gboɛɛ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ nàmàǔn-nyɔ̀ séín ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi kpɔ̃, kɛɛ ɔ se ɖé wa mìɔùn nììn kpé múɛ. À se kpé nìà kɛ wóɖóìn, kɛɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ̀ nyɔ nyíɛ à dyììn ɖé ɔ jĩ́ájèɔ̀ mú. Wɛ́sèɖè poɛ jǎà ɖe kà ɓɛ́ nyɔ séín ɓě ɓɛ́ wa sí Kɛ́ɖɛ́ì kíɖííɛɛ, ɔ nyí wa kpé ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu nyu gàná cá kɛ.

Dyììn ɖé kà Wɛ́sèɖè nyuà Gèɖèpɔ́ɔ̀ jè dya gmɔ̀ɔ̀ kɛ múɛɛ, à dyé ɖé fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ mɔ̀à Báɓòɔ̀ xwíníín mú zà-zà, ɓɛ́ ɔ mɔ̀à “Gèɖèpɔ́ɔ̀ Nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀” kɛ. Nyɔ ɓě ɓɛ́ wa sí Wɛ́sèɖèɛ̀ tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ɔ̀ kíɖííɛɛ poɛ jǎà kà ɓɛ́ ɖɛ séín ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ cɛ̃ ɔ nyɔ ɓěɔ̀ gbo ɓɛ́ wa ké nyuɛɛ, ɔ mu wa kpé nyíìn ɓɛ́ wa kéɛ nyu kɛ. Ɖɛ nìà kɛ xwíníín mɔ̀ wuɖu séín ɓɛ́ Báɓòɔ̀ cɛ̃ɛ, à mɛ dyéɛ kà ɓɛ́ ɔ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ dyììn ɖé ɔ jĩ́ájèɔ̀ mú kɛ.

Ɖɛ ɓě céèà dà ɓíɖíiɛɛ mɔ̀ ɖɛ ɓě ɓɛ́ Wɛ́sèɖè zaìn ma kɔ̃in ɓá jǎà-ɖɛ̀ nìà kɛ jè dyíɛ.[1]

Ɖɛ ɖò ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyuɛɛ mɔ̀, ɔ se à nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɖò nyí ɓá [Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ɛ̀ mú hwɛ̀ jè dyí] ɖé Báɓòɔ̀ mú. Kɛɛ ɔ ɖáìn à nyɛ́nɛ́ín wáɖáá kà ɓɛ́ à mu Bounɓo mɔ̀à à Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ mú ɖɛ̀ɓɛ̀ìn ɖé à hwìɖǐi-poìn-ɖɛ̀ séín mú kɛ. À zàà jè wuɖuún, ké ɔ ɖá, “Bounɓo mɔ̀à ɓěɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ muɛ nyuùn ɓɛ́ ɓě kè ɓěɛ̀ xwíníín-dyù ɓěɔ̀ hwòɖǒ-dyùà ɓěɔ̀ ké dyí ɓɛɖɛɛ̀, ɓɛ́ ɓě ké ɔ mú ɖɛ̀ɓɛ̀ hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà, ɓɛ́ ɓě ké cĩ́” (Dìtɔ̀wáɖánámɛ̀ 30:6). Bounɓo mɔ̀à à Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ cɛ̃ wuɖu ɖò, ɓɛ́ ɔ mɔ̀ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ dyɛo, kɛɛ ɔ kè ɖɛ ɓɛ́ ɔ cɛ̃ à gbo cá ɓɛ́ à ké nyu kɛɛ hwɔìn ní: “Ké Jízɛ̀ jǔ ma ɔ gɔ̃̌, ké ɔ ɖá, “Ɓě mɛ ɖɛ̀ɓɛ̀ Bounɓo mɔ̀à ɓěɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ mú hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà ɖé ɓěɛ̀ kpé séín mú” (Máfíò 22:37). Wuɖu ɖò se dyi kuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ ké wuɖu ɓě nìà kɛ dyí zi, ké nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɖò se wáɖáá nìɛ̀ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ ké wa dyí zi. Ké wuɖu kpa ɖɛɔ̀ nyɔ kɔ ɓó nyɔ nìà kɛ gbo dyíɛɛ mɔ̀, “M̀ mɛ ɖɛ̀ɓɛ̀ m̀ mǔè ɖò mú kà m̀ ɖɛ̀ɓɛ̀à m̀ mìɔùn múɛ” (Máfíò 22:39). Ɔ mɔ̀ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀, kà dyúáɖò kà ɔ mɔ̀à ɖɛ ɓɛ́ Bounɓoɔ̀ ɖá à mɛ nyu kɛ.

Kà dyúáɖòɔ̀, kǎà Bounɓoɔ̀ nyí à nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɖò ɓɛ́ ɔ mu dyúa muùn kánáá pū ɖé bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi-ɓeìn-ɓeìn mú kɛ, ké ɔ ɖá, “Ní mu ní gmaɔ̀ ɖé waà hwòɖǒ bũ̌ poùn. Ní muɛ ɖéɛ wa hwòɖǒ bũ̌ céèìn” (Híìbúɖúù 8:10). Vɔ́sì nìà kɛ nyu ɖɛ séín ɓě ɓɛ́ Bounɓoɔ̀ ɖá à mɛ nyuà kɛɛ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɓě mú; hwɛ̀ ḿ po níiń, vɔ́sìɔ̀ nyɔ nìà kɛ ɖekè, “Kpeɖe ɓɛ́ ɓě mɛ ɓéɖé ɓó nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě bììɛɛ mɛ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ Kɛ́ɖɛ́ì Jízɛ̀ ɓéɖé ma kà kɛ” (Fèɖópĩ̀ɔ̀ 2:5). Ɖɛ nìà kɛ mɔ̀ ɖɛ ɓɛ́ Báɓòɔ̀ ɖá à mɛ nyuɛ, ké kà dyúáɖòɔ̀, kǎà ɔ mɔ̀ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɖekè, ké ɔ nyuɛ ɓɛ́ à kéɛ hwòɖǒ kɔ̃ dè kà ɓɛ́ ɔ mu ɖé à mú nììn ɓɛ́ à ké ɖɛ ɔ mɔ́ ɓɛ́ à ké nyuɛɛ nyu kɛ.

Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu ɓɛ́ ɔ cɛ̃̀ìn ma ɖé Píɖɛ̀ múɛɛ ɖá, “Kɛɛ ɖɛ séín ɓě ɓɛ́ ɓě mu nyuùn wɛ̃ɛ kɛɛ ɖò ní ɖá ɓɛ́ ɔ ké ɓě bũ̌ nì kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓɛ́ ɔ ɖáà ɓěɛɛ seà kɛɛ ɖò ɓéɖéɛ” (1 Píɖɛ̀ 1:15). Vɔ́sì nìà kɛ mɔ̀ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ kà ɓɛ́ à mu mú hwɛ̀ìn, ɔ jǔ ké à dyi mɔ́ ɓɛ́ ɔ ké ná nìǐn nyɛ. Gèɖèpɔ́ɔ̀ se ɖɛ ɖòɛ̀ gǎ dyéɛ ɓɛ́ìn. Kà ɓɛ́ ɔ ɖǎà à ɖá ɓɛ́ à kéà mú hwɛ̀ kɛɛ, ɖɛ ɖò se ɔ dyí kpɔ̃ɔ ɓɛ́ìn, ké ɔ mu mú-hwɛ̀-kũ̀à nìà kɛ nyuùn ɓɛ́ ɔ ké gbɔ hwɛ̀ ɖé à mú. Sepóɛɖé ɔ se nyɔ ɓě ɓɛ́ ɔ ɖǎà mɛ, ké nyɔ ɖò seà ɔ gbo kpáá cáa ɓɛ́ìn, ké ɔ nì à ɖáuń ɓɛ́ ɔ ké à ɖɛ ɓɛ́ ɔ hwòɖǒ se ma gbɔ po kĩ́ín ɓó à bììɛɛ à nyí. Ɔ se kã̀fĩ́á ɖò ɓéɖé ɓó ɖáa ɓɛ́ ɔ ɖǎ à ɖá ɓɛ́ à kéà mú-hwɛ̀-nyɔ̀ ɓě jǔɛɛ jè. Ɔ jèɛɛ, ɔ muɛ à nyíìn ɔ jǔ ké à se ɖá-wùɖù sɔ̀à ɖé dyɔún wɛ̃ɛ ɖùǔ dyi zàìn ní.

“Kɛɛ ɔ ɖǎà à nyɛ́nɛ́ín ɖáìn ɓɛ́ à ké pó kà ɓɛ́ à nìà à nyɔǔn-dyù-kpòɖò-dyùɔ̀ mú kɛɛ̀?” Ɔ ɖǎa náa nyu jɛ́ɛ́ cá. Sepóɛɖé ɖɛ séín ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖá à mɛ nyuɛɛ tò nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ jìì, hwɛ̀ ḿ po níiń, ɔ nyɔ nìà kɛ, “Ɓě mɛ ɖɛ̀ɓɛ̀ Bounɓo mɔ̀à ɓěɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ mú hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà ɖé ɓěɛ̀ kpé séín mú” (Máfíò 22:37).

À mɛ dè Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ hwòɖǒ kɔ̃ dyììn ɖé kà Gèɖèpɔ́ɔ̀ kpeɖe nyu nìɛ̀ kɛɛ mú. À dèɛ̀ hwòɖǒ kà ɖɛ séín ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ cɛ̃ à gbo ɓɛ́ à ké nyuɛɛ, ɔ mu à kpé nyíìn ɓɛ́ à ké wa nyuɛ, sepóɛɖé ɔ wuɖu ɓěɔ̀ mɔ̀ jǎà, ké à seɛ mú dyíɛ̀n ɓɛ́ìn ɖé hwìè kà kò ɖò mú.

Ɖɛ séín ɓé Báɓòɔ̀ cɛ̃ɛ jè mɛ kpa ɖɛ ɖé à gbo. À ní ɖá ɓɛ́ à ké Báɓòɔ̀ wuɖu ɓěɔ̀ xwíníín jɛ́ɛ́ ɓěɔ̀ dyí zàìn. Nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ jɛ́ɛ́ɔ̀ jè kpa ɖɛ ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ gbo, sepóɛɖé ɔ tòɛ̀ jìì kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓéɖé kpá, ké ɔ hwòɖǒ wɔ̃́ ɓɛ́ ɔ ké jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ kũ̀à mú nyùìn ɓó mú-hwɛ̀-hwɛ̀ kɔ̃̀ jè Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎà ɔ ɖáa jèɛ. À ní ɖá ɓɛ́ à ké Báɓòɔ̀ náún-po-wùɖù ɓěɔ̀ kè ɔ nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ kè ɔ ɓaà-wùɖù ɓěɔ̀ ɖùǔ dyi zàìn. Kà m̀ mu Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ kũ̀à mú nyùɛ̀n nyuùn wɛ̃ɛ muɛ nyɔǔn dyí tɛ̀mɛ̀ìn kà m̀ dyuò Báɓòɔ̀ kɛ.

[1]Xwíníínɔ̀ nyɛ́ kɔ̃̀ jè Kpé-séín-ɓéɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ seà à kpóɖó-dyùà jɛ́ɛ́ɔ̀ mú hwɔɔ ɓɛ́ìn kà ɓɛ́ ɔ nìà ɖé kpóɖó-dyùàɔ̀ nyɔ nìà kɛ múɛɛ kɛ́? Ɔ se m̀ mú-hwɛ̀-nyɔ̀ mú nyuɛ ɓɛ́ìn jɛ́ɛ́ cá kà m̀ nìà gbǒ nìà kɛ mú mɔɔ kà m̀ nìà ɖé píé, ké pìɔ̌ nìà m̀ ɓaɖauń wɛ̃ɛ̀? Dyí-gbǒ-ɖɛ̀ ɓě mɔ̀à bèɖěkè-kpò mɔɔ sɔ́ɔ́-kpò kɛɛ ɓɛ́ìn ɔ dyí gbǒɛɛ̀? Dyí-gbǒ-ɖɛ̀ ɓě mɔ̀à fɔ́ kè nyɔmɔɔ kɛɛ se ɔ dyí zĩ̀ɛ̀n ɓɛ́ìn fóɖóún, ɓɛ́ ɔ ké se m̀ mú-hwɛ̀-nyɔ̀ mú nyu gàná cáa. Ɔ mɔ̀ ɖɛ fɛ̃́ìn xwa ɓó ɔ bìì ɓɛ́ ɔ ké m̀ nàmàǔn séín xwaún póìn, ḿ seé kɔ̃̀ kɛbì m̀ mɛ nì kpóɖó-dyùà nìà kɛ mú mɔɔ m̀ mɛ seɛ mú nì kɛ. “Kɛɛ ɔ ɖǎa à nyɛ́nɛ́ín ɖáìn kà ɓɛ́ ɔ mu à póìn sɔ̀ìn ɖé à nàmàǔn ɓěɔ̀ mú, kà à nìà kpóɖó-dyùà nìà kɛ mú kɛɛ̀?” Jǎà jɛ́ɛ́, ɔ ɖǎa à nyɛ́nɛ́ín ɖáìn. Sepóɛɖé wuɖu séín ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ cɛ̃ɛ tò nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ jìì, ɔ hwɔìn kà, “Ɓě mɛ ɖɛ̀ɓɛ̀ Bounɓo mɔ̀à ɓěɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ kɛɛ mú hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà ɖé ɓěɛ̀ kpé séín mú” (Máfíò 22:37). Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖá à mɛ nyu ɖɛ nìà kɛ ɔ kè ɖɛ tɔ̀ɔ̀ séín ɓě ɓɛ́ ɔ cɛ̃ à gbo ɓɛ́ à ké nyu kɛ. À mɔ̀ nyɔ ɓě nìà cĩ́ɛń nyɛɛ kɔ̃̀ jè ɔ nìà cɛ̃iń nyɛ̀, kɛɛ ɔ se nyɔ ɓě ɖǎà mɛ́ɛ. Wuɖu ɓě nìà ɖé dyiíɛɛ zaìn kɔ̃in kà ɓɛ́ ɔ muɛ nyuùn ɓɛ́ “à fɛ̀ɛ̀ɔ ké se kɛɛ ɖò ɓéɖé, ɓɛ́ à ké dyí sɛ́ɖɛ́ìn ɖé ɔ dyúa ɖé à fɛ̀ɛ̀-wè séín mú” kɛ (Ɖúù 1:73-75).[2]

Nyɔ ɓáún-ɓáún cɛ̃ɛ kà ɓɛ́ wa ɖǎ Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔ ɓó zɔ̃ ɓáún-ɓáún xwíníín, kɛɛ wa séè mú-dɔ̃̌-dɔ̃̌ toún ɖu keɛ. Wa dyuò céè-ɖɛ̀, ké wa ɖǎ ɓúá ɖé cɔ́cì jè mú dyɛo, kɛɛ wa séè ɓúá ke ɖé ɖɛ zià ɖɛ kpauń mìɔ kɛɛ mú ke.

Ɖɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ ɖǎ gbɔ po ɓó jǎà-po-nyɔ̀ bììɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ ké nàmàǔn toún ɖu ɔ kè ɓɛ́ ɔ ké hwòɖǒ-dyùà hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐn ɓéɖé (Tátɔ̀ 2:11-12, Àpɔ́sò 15:9, 1 Jɔ̃́ɔ́ 3:2-10, 1 Jɔ̃́ɔ́ 5:1-4). Ɔ jǔ ké jǎà-po-nyɔ̀ ɖò dyiɛ dyé kà ɓɛ́ ɔ se nì kà Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɔ́ ɓɛ́ ɔ ké nìɛ̀ nyuɛɛ ní, nìí, ɔ mɛ mɔ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ Zùù ɓɛ́ ɔ zĩàìn kà nyɔǔn-nyù gbo, ké ɔ dyià nyɔ kpé nyíɛɛ dyi wàɖà-wàɖà hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà.

Nyɔ ɓě mɔ́ ɓɛ́ wa kéà Jízɛ̀ kíɖíí síɛɛ mɛ nyu ɖɛ ɓě wa ɓéɖé wa ké nyu jɛ́ɛ́ kɛ. Nyuu-ɖɛ̀ kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ mɔ̀ ɓɛ́ wa ké nàmàǔn toún ɖu. Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi nàmàǔn nyuɛń nìǐn, nìí, zùǔn-nyɔ̀ mɔ̀à nyɔ-gbo-kpá-nyɔ̀ ɖé cɔ́cìɔ̀ múɛɛ mɛ kpá ɔ gbo ɓɛ́ ɔ ké nàmàǔn toún ɖu hwɛ̀ ɓɛ́ ɖɛ séín ɖò ké ɓó dyí kɔ.

Céè wuɖu gbɛ̀ǐ-gbɛ̀ǐ ɓá dyi-diè-ɖɛ̀ ɓěɛ̀ ɖò-ɖò jè dyí:

• Ɖɛ́ kɔ̃̀ dyé jè nyɔ ɖò mɛ dè hwòɖǒ kɔ̃ ɔ jǔ ké ɔ dyi Jízɛ̀ɛ̀ ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ mɔ́ ní kɛ́?

• Xwɛ̌ m̀ ɓɛ́ìn jǎà-ɖɛ̀ tĩ́ín-tĩ́ín ɓɛ́ Píɖɛ̀ cɛ̃à ɓá kà nyɔ ké ɓúáa nyu ɖé zùǔn wɛ̃ɛ jè kɔ̃in zaìn nyuɛ kɛ́?

• Ɖɛ́ mɔ̀à “Jǎà-ɖɛ̀ ɓá nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ jè dyíɛɛ kɛ́”?

Nì gɔ̃̌-jǔ-wùɖù ɓěɔ̀ mɛ ɖú céè-ɖɛ̀-mì sɔ̃́ dyí.