Lesson 1: Kũ̀à Vɛ̀nɛ̀ɔ̀ jè Dyi-kpɔ̃-kpɔ̃

► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Máfíò 28:18-20 wuɖuún ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò.

Nyɔ ɖíɛ́ ɓě poɛ̀n hwìɖǐi kà ɖɛ Jízɛ̀ ɖá àpɔ́sò ɓěɔ̀ mɛ nyu ma kà kɛɛ mɔ̀ ɓó wa ɖòùn bììɛ.

► Nyuu-ɖɛ̀ nìà kɛ mɔ̀ ɓó nyɔ ɓě ɓɛ́ wa wɔ̃́ɔ ma kà ɓó wéa ɓaɖaa ɖòùn bììe? Zaìn nì gɔ̃̌-jǔ-wùɖùɔ̀ jè kɔ̃in.

Gàa ɖò mɔ̀ Wenyɔ́ Kéwèɖè kɛɛ cĩ́ zɔ̃̌ɔ̀ zɔ̃ mɔ̀à 1761-1834 kɛ. Ɔ sɔ̀ ma ɖé Ɖépò-xwì-ɓíɖí. Ɔ mɔ̀ ma bǎ-nyu-nyɔ̀, kɛɛ bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃ jè kpɔ̃ ma ɔ hwòɖǒ xwéé cá. Cɔ́cì ɔ nì ma múɛɛ se mɔ́ ɓɛ́ wa ké cɔ́cì kà kò ɖò ké ma kũ̀à nyu. Ɖɛ wa po ma jǎà kɛɛ mɔ̀ kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖǎ nyɔ ɓě ɓɛ́ ɔ mu póìn nyɛɛ dyí dyuò nɔ̀ɔ̀, ɔ jèɛɛ, ɔ se nyɔǔn-dyù ɖòɛ̀ gbo-kpá-sɔ̃̀ mɔ́ kɛ.

Dé waà pásɔ̀ɖɔ̀ ɓěɔ̀ kã́fɔ̀nɔ̀ ɖò kɔ̃ɛɛ, Kéwèɖè dyà ma kɔ̃in-wùɖùìn-ɖɛ̀ ɖò ɓɛ́ wa kéɛ dɔ́ɔ́ kɔ̃in dèìn. Kɔ̃in-wùɖùìn-ɖɛ̀ɔ̀ mɔ̀, ɔ diè ma ɖɛi kɛbì Kũ̀à Vɛ̀nɛ̀ nìà kɛ mɔ̀ ɓó cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ bìì ní, sepóɛɖé nyɛ́nɛ́ín-ɖáìn-ɖɛ̀ ɓɛ́ Jízɛ̀ nyí ma kà wa ɓá Kũ̀à Vɛ̀nɛ̀ɔ̀ jè dyíɛɛ mɔ̀, kà ɔ mu ɓó wa gbo nììn tee ɓɛ́ ɓóɖó-kpàà ké mánáín hwɛ̀ kɛ. Ké kã́fɔ̀nɔ̀ɔ̀ nàìn-nyɔ̀ɔ̀ ɖá, “Dèɖě dya, gàa-dyù gmɔ̀ wè. M̀ ɓéɖé fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ (m̀ cɛ̃̀ xwíníín dyu). Ti Gèɖèpɔ́ɔ̀ po gbɔ ɓɛ́ ɔ ké nyɔ ɓě seà Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyí dyuòɛɛ gbo zĩàìn nyɛɛ, ɔ muɛ nyuùn, ké ɔ se nì gbo-kpá-sɔ̃̀ mɔɔ nì fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ mɔ́ɔ mu.”

À dyuòɛ̀ kà Jízɛ̀ cɛ̃ ɖɛ nìà kɛ cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo, ɓɛ́ wa kéɛ nyuɛń dyi gã̀ tee, ɓɛ́ ɓóɖó-kpàà ké mánáín hwɛ̀ kɛ. Jízɛ̀ ɖáìn à nyɛ́nɛ́ín kà ɓɛ́ ɔ mu ɓó nyɔ mɔ̀ nyɔ mu bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ kpaùn wɛ̃ɛ gbo nììn tee ɓɛ́ ɓóɖó-kpàà ké mánáín hwɛ̀ kɛ. Ɖɛ nìà kɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyí kà ɓɛ́ cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ xwéɖé-dù deìn dúún séín ɓéɖé ɓɛ́ wa ké kũ̀à nìà kɛ nyu kɛ. Àpɔ́sò ɓěɔ̀ se ma kũ̀àɔ̀ hwɔɔ ɓɛ́ìn ɖé wa fɛ̀ɛ̀-wè séín mú, kɛɛ Jízɛ̀ cɛ̃ɛ ma kà ɓɛ́ nyɔǔn mu bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi ɓeìn ɖé ɓóɖó-dù séín kɔ̃ kɛ (Máfíò 24:14).

Ɔ jèɛɛ, bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ kpa-kpa mɔ̀ ɖɛ ɓɛ́ xwéɖé-dù séín ɓá cɔ́cìɔ̀ dyíɛɛ sè dúíɛ.

► Gmɔ̀ ɖɛ tĩ́ín-tĩ́ín ɓɛ́ Máfíò 28:18-20 cɛ̃à kɛɛ dya. Ɖɛ́ jɛ́ɛ́ Jízɛ̀ ɖá à mɛ nyuà kɛ́?

Ɖɛ jɛ́ɛ́ ɓɛ́ Jízɛ̀ cɛ̃à kɛɛ mɔ̀, kà ɓɛ́ cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ mu dà séín ɓɛ́ wa kéɛ nyu ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓě jǔ kɛ.

Kũ̀àɔ̀ wáká ɖò mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù kpa-kpa, sepóɛɖé nyɔ ɖò se ɖeín-nà-nyɔ̀ jǔɛ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké ɔ se gbo zĩàìn ní.

Kũ̀à ɓɛ́ Jízɛ̀ ɖá à mɛ nyuà kɛɛ xwíníín mɔ̀ cɔ́cìɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ dyi-ɓeìn-ɓeìn kè nyɔ ɓě Kɛ́ɖɛ́ì gbo-dyà-dyà sɔ̃ sɔ̃́ dyi kpɔ̃̀ìn gàná cá. Ké wa ɓéɖé ɓɛ́ wa kéɛ nyu hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀ kà, ɔ se ná nìǐn, nìí, xwíníín kɔ̃̀ jè Jízɛ̀ cɛ̃à wuɖuɔ̀ kɛɛ se kpáná ɖò gbo wóɖóɛ mu.

Wuɖu mɔ̀à “ɓóɖó-dù séín”, ɓɛ́ ɔ xwíníín mɔ̀à (wuɖu-dù kà kò ɖò ɓě po-nyɔ̀) kɛɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyí kà ɓɛ́ à mɛ kpa nyɔ ɓě nì ɓóɖó-dù kà kò ɖò ɓě kɔ̃ɛɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ gbo ɖekè. Sepóɛɖé xwéɖé-dù ɓěɔ̀ se bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ ɓéɖéɛ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké à seɛ wa gbo kpa ní. À se ɓéɖé ɓɛ́ à ké nyɔ séín ɖò dyí sèìn, ḿ seé kɔ̃̀ nyɔ wa jǔ kɛ.

Jízɛ̀ se à ɖoɓo ɓɛ́ à ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃ ɖòùn pū. Ɔ mu dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓɛ́ à ké tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ ɖò páún po, sepóɛɖé à ɓéɖé ɓɛ́ à ké nyɔ ɓě ɓɛ́ wa táà waà nàmàǔn ɓěɔ̀ dyiɛɛ ɖɛ tɛ̀mɛ̀ìn, kà Jízɛ̀ nyuà à gbo cɛ̃ɛ kɛ. [1]

Ɖɛ-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ mɛ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ ɔ kpɔ̃ ɓó Gèɖèpɔ́ɔ̀ jè gboi mìɔ kɛ, ɓɛ́ ɔ ké Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu ɓěɔ̀ nyuɛ ɓɛ́ìn, sepóɛɖé ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké dyí-tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin jǔ. Ɔ mɛ nyuɛ ɓɛ́ dyììn ɖé ɔ mɔ̀ùn múɛɛ, jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓěɔ̀ kéɛ cɛ̃́ kà wa ké Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu nyuɛ nyu kɛ.

Jǎà-po-nyɔ̀ ɖìèɔ̀ mɔ̀ùn mɛ wɔ̃́ ɓɛ́ ɔ ké Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu-nyu-nyɔ̀ jǔ ɖekè, sepóɛɖé Kɛ́ɖɛ́ì wuɖu ɓěɔ̀ cɛ̃́-cɛ̃́ kè wa kɔ̃ín-pòìn-pòìn se ɔ gbo kpáa ɓɛ́ìn. Ɔ jǔ ké ɔ se ɖɛ ɔ cɛ̃́à kɛɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ní, nìí, ɔ se kũ̀à ɓá ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì gbo-dyà-dyà dyíɛɛ ɖɛ ɖá. Ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ì gbo-dyà-dyà se ɓɛ́ wa ké ɖɛ cɛ̃́ ɖòùn pūɛ, kɛɛ wa ɓéɖé ɓɛ́ wa ké waà kpeɖe gbà ɓěɔ̀ dyi táà ɖekè.

Ɓó kũ̀à vɛ̀nɛ̀ nìà kɛ wáún wɛ̃ɛ, wuɖu pàɖǎ nì ɖé Báɓòɔ̀ mú ké wa tòɛ̀ jìì kà ɓɛ́ ɔ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖó-kpɔ̃-ɖɛ̀ xwéé ɓɛ́ cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ kpa kɛ.

Ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ nàìn-nyɔ̀ɔ̀ mɛ dyuò ɖɛ nìà kɛ dyí: Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ zà vɔ́sì ɓě céè kà ɖé ɓíɖíiɛɛ wuɖuún. Ɔ ɖǎ ná nìǐn, wa mɛ cɛ̃ɛ kà Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖù kpa-kpa nyu zùǔn-ɖɛ̀ jǔɛ kɛ. M̀ mɛ kpá wa gbo ɓɛ́ m̀ ké ɖɛ ɓě wa muà cɛ̃ìn nyɛɛ kɔ̃in zaìn.

Máfíò 9:36-38. Jízɛ̀ mɔ́ ɓɛ́ ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ké ma ɔ kpeɖeɛ̀-dyíin-nɔ̀mɔ̀-nɔ̀nɔ̀ɔ̀ jè cɛ̃ ɓó nyɔ ɓě sèà xwáɖáún wɛ̃ɛ jè kè ɓɛ́ wa ké ɓaà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké kũ̀à-nyɔ̀ ɓě ɖé zùǔn-gèɖè ɓɛ́ ɔ ɖǎà kɔ́ɛɛ gbo tò.

Àpɔ́sò 4:29. Ti kĩ́ín-kĩ́ín ɓɛ́ wa dè ma cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gǎ dyéɛ̀n gbɔɛɛ, waà fã̀à-ɖɛ̀ kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ se ma waà kpóɖó-dyùɔ̀ gǎ dyéìn jè, kɛɛ wa se mɔ́ ɓɛ́ ɖɛ ɖò ké ma bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyí kpɔ̃. Wa ɓaà ma ɓɛ́ ɖé waà gǎ-dyé-dyé séín ɓěɔ̀ múɛɛ, Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ ké ma dyi ɓeɛ̌n nì kánáá pū.

Àpɔ́sò 11:18. Júù-nyɔ̀ ɓěɔ̀ cɔ́cì-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓàìn ma Gèɖèpɔ́ɔ̀, sepóɛɖé ɔ ɖǎa nyu ké ɓóɖó-dù kà kò ɖò ɓěɛ̀ nyɔ ɓěɔ̀ mɔ̀ùn ɖǎ ma pó-póɔ̀ ɓéɖé ɖekè.

Fèɖópĩ̀à 1:18. Pɔ́ɔ̀ nì ma kpɔɖɔ ɖeín dyɛo, kɛɛ ɔ ɓàìn ma Gèɖèpɔ́ɔ̀, sepóɛɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ wáɖá-wáɖá nì ma dyúa muɛń ke.

Ìfísĩ̀ɔ̀ 6:19. Pɔ́ɔ̀ ɓaà ma ɓɛ́ ɔ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃ hwòɖǒɛ̀-ɖé-hwɛ̀-kà.

Wóɖómà 10:13-15. Pɔ́ɔ̀ cɛ̃ ɖɛ tĩ́ín-tĩ́ín ɓɛ́ bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ ɓě ɓéɖé ɓɛ́ wa ké nyuɛɛ wa gbo, sepóɛɖé nyɔ ɓě ɓɛ́ wa wɔ̃́ bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀, ké wa taɓaa hwìɖǐǐɛɛ mɔ̀ nyɔ kéà póɛ̀.

► Ɖɛ́ mɔ̀ xwíníín ɖíɛ́ ɓě kɔ̃̀ jè ɔ mɛ mɔ̀à jǎà-po-nyɔ̀ɔ̀ hwòɖǒ-kpɔ̃-ɖɛ̀ ɓɛ́ nyɔǔn ɓě kéà gbo zĩàìn nyɛɛ́?

• Ɔ hwòɖǒ-kpɔ̃-ɖɛ̀ kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ mɔ̀, ɔ mɛ mɛ sí Jízɛ̀ ɓo-bɛ̀ kíɖíí, nyɔ mɔ̀ nyɔ sɔ̀à ɖé dyɔún, ké ɔ cĩ́à dà à gbo, ké ɔ mɛ́à, ɓɛ́ nyɔ ɓě sèà xwáɖáún wɛ̃ɛ kéà pó jèɛ.

• Ɔ mɛ kpɔ̃ ɔ hwòɖǒ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyɛ́nɛ́ɔ̀ ké ɓàìn-ɓàìn ɓéɖé ɔ jǔ ké ɖɛ-gbà-nyu-nyɔ̀ ɖò dyi gbo zĩàìn, ké ɔ dyiá Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɓiè-nyɔ̀ jǔ ní.

• Ɔ mɛ ɖú bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi-ɓeìn-ɓeìnɔ̀ dyí ɓɛ́ ɔ ké to-ɖu-ɖu jǔ ɓó Kɛ́ɖɛ́ì kè ɔ nyɔ-kɔ̃in-zĩ̀ìn-zĩ̀ìnɔ̀ jè.

• Kũ̀à ɓɛ́ ɔ dè Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ dyiɛɛ nyu jè mɛ kpɔ̃ ɔ hwòɖǒ.

• Ɔ mɛ kpá wìǐn ɓó nyɔ ɓě sèà xwáɖáún, ké wa nìà sè-ná-sèɛ̀ zaa-wɔ̃-po-po wɔ̃ muɛń ɓó waà nàmàǔn ɓěɔ̀ jèɛɛ jè.

► Ɔ fɛ̃́ìn xwa ɓɛ́ nyɔ ɖò ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin kpaa mɔ́ ɓó xwíníín se dyí sɛ́ɖɛ́ìn ɖò jèè? Ɖɛ́ ɓɛ́ìn xwíníín se dyí sɛ́ɖɛ́ìn ɓěɔ̀ ɖíɛ́ ɓě jǔɛ kɛ́?

Ɔ se ɖɛ gbà ɓɛ́ cɔ́cìɔ̀ mú zaìn jè kèɛ̀ ɓúá jè ké nyɔ ɖò hwòɖǒ kpɔ̃ kɛ.

À mɛ ɓɔ́ nyɔ-mìɔùn-dyí-ɓúáìn-ɓúáìn mú tèɛ̀ ɓɛ́ à ké nɔ̀mɔ̀ dyíin dyé jè. À ní ɖá ɓɛ́ à kè cɔ́cì tɔ̀ɔ̀ ɓě ké kpɛɖɛ kpa ɖé ɖɛ séín ɖò mú, mɔɔ ké à mɛ ɓɔ́ nyɔ ɖò zà-ɖɛín gbo nyuɛ.

Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖá jǎà-po-nyɔ̀ ɖíɛ́ ɓě gàná cá, ké ɔ nyí wa nyíí-ɖɛ̀ mɔ̀à bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kpa kɛ (Ìfísĩ̀ɔ̀ 4:11). Cɔ́cì-nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa kéɛ dyí dyuò kà jǎà-po-nyɔ̀ séín se hwòɖǒǔn hwɔìn ɖé bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kpa múɛ. Kɛɛ wɛ̃́ɛ́ kɛɛ, jǎà-po-nyɔ̀ séín mɛ ku dúún ɓɛ́ wa ké cɔ́cìɔ̀ kũ̀à mɔ̀à bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kpa kɛɛ ɖò nyu. Wa mɛ dyé ti ɓɛ́ wa ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi ɓeìn gàná cá.

► Xwíníínɔ̀ nyɛ́ kɔ̃̀ jè jǎà-po-nyɔ̀ séín ní ɓeìn kà bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi kɛ́?

Ɖɛ-cɛ̃́-cɛ̃́ɔ̀ nàìn-nyɔ̀ɔ̀ mɛ dyuò ɖɛ nìà kɛ dyí: Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɛ zɛɖɛ xwíníínɔ̀ nyɔ ɓě nì wa hwòɖǒ bũ̌ɛ kĩ́ín hwɛ̀ wa ké ɖɛ ɓě nìà dɔ̃̀ǐn mú dà ɓíɖíiɛɛ dya gmɔ̀.

• Múà ɖò se m̀ mú nì ɖé zùǔn fɔɔ cá.

• M̀ se mɔ́ ɓɛ́ bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin kpa jèɔ̀ ké gbɛ̌ jǔ ɓɛ́ ɔ ké m̀ dú nì

• M̀ se dyuò kà m̀ ké nyɔ ɓěɔ̀ gbo wùɖùɛ̀ nyu ɖé zùǔn wɛ̃.

• M̀ se bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ nyɔ ɓěɔ̀ xwáɖáún zàìn dyuò.

• M̀ peɖe fã̀à sepóɛɖé m̀ se ɖɛ ɓě wa mu m̀ dyi dièìn nyɛɛ gɔ̃̌ jǔɛ ɓɛ́ìn.

• Fũ̀à-fṹá dè m̀ dyí, sepóɛɖé m̀ se ɓóɖó-kpàà nyɔ ɓěɔ̀ ɖò jè.

• Nì hwòɖǒ sè kpoún, sepóɛɖé m̀ poɛ̀n kà nì kũ̀àɔ̀ se kpáná ɖò nyuɛ́ muɛ.

• M̀ peɖe fã̀à ɓɛ́ wa ní kɔ̃̀ ɖà m̀ gǎ dyéìn.

► Xwíníín ɓě nìà kɛ ɖíɛ́ ɓě nɔ̀mɔ̀ dyíin mìɔɔ̀?

► Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò se ɖɛ ɖò nyuɛ́ nì ɓó nyɔ ɓě sèà xwáɖáún wɛ̃ɛ pó jè ní, nìí, ɖɛ́ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ ɔ kéɛ gbɔ dè kɛ́?

Ɔ jǔ ké ɔ se múà ɖò ɓéɖé fɔɔ ɖé zùǔn ní, nìí, ɔ mɔ́ bìì ɓaà-ɓaà.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖòɛ̀ zùù dyi kpéí nì, ké múà dyi ɔ múin dyíìn, ké ɔ dyiɛ dyuò kà ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké kũ̀à vɛ̀nɛ̀ ɓɛ́ Kɛ́ɖɛ́ì sèà à gboɛɛ ɖò nyuɛɛ ní, nìí, ɖɛ sɔ̃́ ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ ɔ ké kũ̀àɔ̀ gbɔ dè. Wa mɔ̀,

1. Hwìɖǐǐ-taɓa-taɓa ‒ Ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyu ɓɛ́ bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ ké kpé ɓéɖéɛɛ dyí dyuò.

2. Ti-dyé-dyé ‒ Ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ cɛ̃́, ɓɛ́ ɔ ké ɔ mìɔùn ti dyéìn ɖé bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃́-cɛ̃́ mú.

[1]► Ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɖò mɛ zà Jɔ̃́ɔ̃́ 4:28-30, 39 wuɖuún, ɓɛ́ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ ké ɔ gbo ɖùǔ tò. Ɖɛ́ nyíà Sɛ̀mɛ́ɖìà-mààɔ̀ kpé, ɓɛ́ ɔ dyià nyɔǔn ɓě Jízɛ̀ gbo dyà kɛ́?

Ɔ se ma ɖɛ cɛ̃́. Kɛɛ ɔ dɔ̃̌ ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ wɔ̃, ké ɔ dyuòɛ̀ ma dyí cá kà ɔ kpa ɖɛ ɓɛ́ nyɔ ké Jízɛ̀ jè nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo cɛ̃ kɛ.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi ɖɛ sɔ̃́ ɓě nìà ɓóɛɛ ɓéɖé ɖé ɔ fɛ̀ɛ̀ múín, nìí, ɔ ɖǎ ɖɛ zi ɖɛ kpauń ɓě ɓéɖé, ké ɔ ɓɛ́àǐn bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo kpaa. Sepóɛɖé ɖɛ sɔ̃́ ɓěɔ̀ mɔ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ jĩ́ájèɔ̀ kè m̀ mìɔùn nììn hwòɖǒɛ̀ wɔ̃́-wɔ̃́. Ɔ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓɛ́ nyɔ ké ɖɛ cɛ̃́, kɛɛ ɔ jǔ ké nyɔ ɖò se ɖɛ kpa ɖé hwìè sɔ̃́ ɓěa múín, nìí, ɖɛ ɔ cɛ̃́à kɛɛ seɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɓɛ́ ɔ ké bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ nɔ̀mɔ̀ dyíin jǔ.

Ɖɛ mɔ̀ ɖɛ kpa ɖɛ mìɔ kɛɛ kɛà kɛ̀: Ɖɛ́ m̀ mɔ́ hwɛ̀ ɓɛ́ m̀ ké bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kũ̀àɔ̀ gbɔ dè kɛ́?

► Ɖɛ́ m̀ nì nyuɛń kàǔn, ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn m̀ gbo kpáa ɓɛ́ m̀ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi ɓeìn nyɛ́? Nì hwòɖǒ dèìn ɖɛ m̀ nìà nyuɛń nyɛɛ múinǹ?

► Ɖɛ́ ɓɛ́ìn m̀ gbo kpáa ɓɛ́ m̀ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ dyi ɓeìn ɖé kpé mú jɛ́ɛ́ cá kɛ́?

[1]Kĩ́ín nyɛɛ, à mɛ cɛ̃ nyɔ mɔ̀ nyɔ ɓɛ́ìn wɔ̃́ɔ ɓɛ́ ɔ ké Kũ̀à Vɛ̀nɛ̀ nìà kɛ nyuɛɛ jè.

Jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɖò ɓɛ́ìn ɔ zàse-bɔ̃̀ tòɛ̀ ɓɛ́ ɔ kéɛ cɛ̃ kà ɔ nyu gbo zĩàìn.

Kɛɛ wɛ̃́ɛ́ kɛɛ, nyɔ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ nyùìn kũ̀à mú ɓɛ́ ɔ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ kpa ɓó ti tɔ̀mɔ̀ǔn-tɔ̀mɔ̀ǔn xwíníín nyɛɛ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ kpa ɖé hwìè ɖíɛ́ ɓě mú.

(1) Ɔ mìɔun ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké nàmàǔn gbo sɔ̀ kĩ́ín.

Bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé ɔ ké nyɔ ɓɛ́ ɔ ɖǎ gbo zĩàìn nyɛɛ jǔ, sepóɛɖé

1. Ɔ kɔ̃̀ ɔ ké zàse-bɔ̃̀ ɖò ɓéɖé ɓɛ́ ɔ kéɛ nyɔ ɓěɔ̀ gbo cɛ̃.

2. Ɔ se ɖɛ mɔ̀ nàmàǔn dyi-táà-táà kɛɛ jè múin wɔ̃́ɔ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké ɔ mìɔùn séèɛ̀ dyi táà ke ní.

3. Ɔ ɓéɖé ɔ ké nyɔ ɓɛ́ nyɔ ɖǎ gbo zĩàìn nyɛɛ jǔà kɛɛ jǔ.

Ɔ jǔ ké nyɔ ɓɛ́ ɔ séè nàmàǔn gbo sɔ̀ keɛɛ dyi Gèɖèpɔ́ɔ̀ bìì kũ̀à nyuɛ́ nìǐn, nìí, ɔ se ɖɛ ɔ nìà nyuɛń nyɛɛ dyí dyuò, ké ɔ po ɖɛ gbà gbɔ.

(2) Ɔ mɛ cĩ́ kà Kɛ́ɖɛ́ì-ɖeín-nà-nyɔ̀ cĩ́à kɛ, ké ɔ mɛ ɓɔ́ hwìǐ sɔ̀ìn

À ní ɖá à ké nɔ́ɔ̀ ɓó bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃ jè dyɛo, kɛɛ ɔ jǔ ké nyɔ ɖò dyi nyɔ ɓɛ́ ɔ dè hwòɖǒ kɔ̃ɛɛ bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ wĩín wɔ̃́ ní nìí, ɔ nyuɛ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ ɓéɖé kpé mìɔ. Nyɔ ɓě ɓɛ́ wa dè m̀ hwòɖǒ kɔ̃ mìɔ kɛɛ mɛ mɔ̀ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa dyuò m̀ dyí mìɔ kɛ. Bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ mɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyí kà ɔ nì Gèɖèpɔ́ɔ̀ bìì cĩ́ɛń nyɛ, ké ɔ mɛ nyu Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu tee.

(3) Ɔ mɛ nɛ́ cɔ́cìɔ̀ dyí

Bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ɓó cɔ́cì ɖò gboi kpɔ̃ kóɖó-kóɖó cá, sepóɛɖé

1. Ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě ɖé Kɛ́ɖɛ́ì nììn gbǒ-xwíníínɔ̀ mú dyà.

2. Ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ kéɛ nyu ɓɛ́ jǎà-po-nyɔ̀ ɖìè ɓěɔ̀ ké ɔ ɓo-bɛ̃̀ kíɖíí sí.

3. Ɔ mɛ nà ɖé Zùùɔ̀ mú.

4. Cɔ́cìɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ wa ké ɔ gbo kpá kè ɓɛ́ wa ké ɔ kpéí po.

Ɔ mɛ mɔ̀ hwòɖó-kɔ̃-dè-nyɔ̀ ɖé ɔ ɖíí-gàà kè ɖíí-màà ɓěɔ̀ gbo ɖé zùǔn. Ɔ mɛ dyé ɔ nàìn-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè cɔ́cì-kũ̀àɔ̀ kpéín.

Ɔ jǔ ké jǎà-po-nyɔ̀ ɖò dyiɛ hwìɖǐi poìn kà ɓɛ́ ɔ ɓɛ́ìn ɔ mìɔùn bìì ɖɛ séín nyuɛ jèɛɛ, ɔ se cɔ́cì-nyɔ̀ tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ gbo-kpá-sɔ̃̀ mɔ́ ɖé ɔ kũ̀àɔ̀ mú ní, nìí, ɔ se ɖɛ mɔ̀à cɔ́cì kɛɛ jè múin wɔ̃́ mɔɔ ké ɔ se bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kũ̀àɔ̀ jè múin wɔ̃́.

(4) Ɔ mɛ kpɔ̃ ɓó jǎàɔ̀ gboi

Bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ mɛ dyuòɛ̀ dyí kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ Wuɖuɔ̀ mɔ̀ bãa-ɖɛ̀, ké ɔ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ kéɛ nyɔǔn ɓě múin geìn nyɛ. Báɓòɔ̀ cɛ̃ ɖɛ ɓá pó-pó dyíɛ kè kà à kè Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké gbo kpɔ̃ìn nyuɛɛ jè à gbo. À se ɓéɖé ɓɛ́ à ké jǎàɔ̀ dyí zàìn, ɓɛ́ nyɔǔn ɓě ké à bɔ̃̌ɔ̀ múàǔn dyi kpáìn jè. (1 Kɔ̀ɖéíntɔ̃̀ɔ̀ 4:1-2).

Báɓòɔ̀ nyuɛ ké à dyuòɛ̀ dyí kà ɓɛ́ nyɔ ɖò-ɖò séín mu dyɔún mɔɔ hɛ́ɛ̀ muùn ɓó sè-ná-sèɛ̀ tiín nyɛ. Bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké jǎà-ɖɛ̀ nìà ɓóɛɛ hwòɖǒ bũ̌in pɛ̃́ìn jɛ́ɛ́ cá.

(5) Zùuɔ̀ mɛ dyíìn ɔ múin

Zùù Hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐnɔ̀ mɔ̀ nyɔ nyí cuò-wùɖù nìà ɖé bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ múɛɛ kpé. Ɔ zàìn nyɔ ɓěɛ̀ nàmàǔn wa da, ké ɔ nyuɛ ké zùǔn-ɖɛ̀ ɓěɛ̀ tó nyu nyɔ, ké ɔ nyuɛ ké píé-nyɔ̀ ɓěɔ̀ mɔ̀ùn ɓéɖé hwìɖǐǐ-taɓa-baɓa.

Ɖɛ ɖòùn ɓɛ́ìn nyuɛ ɓɛ́ bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ ké dyi kuɛɛ mɔ̀ ɔ jǔ ké Zùù Hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐnɔ̀ dyi ɔ nàìn ní. Ɔ jèɛɛ, ɔ mɛ dyà ɔ mìɔùn ɓíɖíi, ɓɛ́ ɔ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ kɔ̃ dè. Ɔ mɛ mɔ̀ ɓaà-nyɔ̀. Ɔ mɛ diè Gèɖèpɔ́ɔ̀ dyi ɓɛ́ ɔ ké ɔ dyí gmɔ̀.

Ɖɛ mɛ kpɔ̃ bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ hwòɖǒɛɛ mɔ̀ ɓɛ́ Zùùɔ̀ ké ɔ múin dyíìn. Zùù Hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐnɔ̀ dyi m̀ múin dyíìn jɛ́ɛ́ cáín, nìí, ɔ hwɔ nì hwòɖǒ-dyùàɔ̀ mú, ké ɔ nyí m̀ kpé ɓɛ́ m̀ ké Gèɖèpɔ́ɔ̀ bìì kũ̀à nyu. Jízɛ̀ cɛ̃ɛ ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ gbo ɓɛ́ wa ké hwìǐ gmɔ̀ ɓó Zùùɔ̀ kũ̀à nìà kɛ jè. (Àpɔ́sò 1:4-5). Àpɔ́sò ɓěɔ̀ dyé ma kà Zùùɔ̀ nyu ma nyɔǔn múin dyíɛ̀n nyɛ ɓó Pɛ́nɛ̀kɔ̀-wèɔ̀ ɓaɖa (Àpɔ́sò 1:8, Àpɔ́sò 2:4, Àpɔ́sò 15:8-9).

Ké ɖeɛɛ, ti ɖíɛ́ ɓě ní Gèɖèpɔ́ɔ̀ po ɔ Zùùɔ̀ nyɔ ku wɔ̃ ɖò bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-nyɔ̀ɔ̀ kɔ̃, ɓɛ́ ɔ ké ɖɛ kàmàǔn-kàmàǔn ɖò wɔ̃ mu jè (Àpɔ́sò 13:9-12).

(1) Céèɛ̀ ɓíɖíi kà ɖé zɔ̃ ɓaɖa-bùè sè sɔ̃́ múɛɛ, m̀ ɖǎ m̀ mìɔùn bɔ̃̌-nɔ̀mɔ̀-dyíin-kpa-kpa kè ɖeín-nà-nyɔ̀ Kɛ́ɖɛ́ìn gbo-dyà kũ̀àɔ̀ mú po mìɔ kɛ. Ɖɛ́ mɔ̀ ɖɛ ɓě m̀ mɔ́ nyuɛ dyi sɔ̀ìn dà ké dyúa muɛɛ kɛ́? Ɖɛ́ m̀ mɔ́ dyí dyuòɛ̀ dyi ɖé tɛ̀mɛ̀ìn-ɖɛ̀ nìà kɛ mú kɛ́?

(2) Ɖɛ́ cɔ́cì ɓě nì ɖé nì gbɛ̌ɛ̀ɔ̀ múɛɛ ɖǎ nyu ɓá bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃ jè dyíɛ́? Nàìn wa dyéɖé, ɓɛ́ m̀ ké wa ɖɛ ɓě dyi diè. Ɔ ɖǎ ná nìǐn, m̀ mɛ dè wa mɛ ɓó céè-ɖɛ̀-mì sɔ̃́ mɔɔ tã kɔ̃.