Lesson 3: የመሪነት ጥቅም

John Maxwell የወደቁ ሆቴሎችን ገዝቶ እንደገና በማደራጀት ትርፍ ከሚያገኝ የቢዝነስ ሰው ጋር ተነጋግሯል። Maxwell በመቀጠል ያልተሳካለት ሆቴል ስትገዛ ኩባንያቹ ሁልጊዜ የሚያደርገው አንድ እርምጃ አለ ወይ ብሎ ጠየቀ። ነጋዴውም እንዲህ አለ “ሁልጊዜ ስራ አስኪያጁን እናባርራለን።” ጥሩ ስራ አስኪያጅ መሆኑን ለማየት አንጠብቅም። ሆቴሉ በመበላሸቱ ጥሩ ስራ አስኪያጅ እንዳልሆነ ቀድመን እናውቃለን።

አንድ ፕሮፌሽናል የስፖርት ቡድን እየወደቀ ከመጣ ባለቤቶቹ አዲስ ተጫዋቾችን ብቻ አይፈልጉም አዲስ አሰልጣኝም ይፈልጋሉ። አንድ ድርጅት ከመጥፎ መሪ ጋር ወደ ስኬት ሊመጣ አይችልም።

እውነተኛ መሪ ለድርጅቱ መውደቅ ሰበብን አይፈጥርም። ድርጅቱ ከወደቀ የእርሱም ውድቀት ነው።

► መሪነት ለምን አስፈላጊ ሆነ?

ዔሊ የእስራኤል ሊቀ ካህናት ነበር። ንጉስ ስላልነበረ ጎሳዎቹ በማእከላዊ መንግስት ስር አልተዋሃዱም። ሊቀ ካህኑ በሀገሩ ውስጥ በጣም ተደማጭነት ያለው መሪ ነበር።

እንደ አለመታደል ሆኖ ዔሊ ደካማ መሪ ነበር። ጥሩ የግል ባህሪ ነበረው ነገር ግን የራሱን ልጆች እንኳን ወደ መልካም ነገር መምራት አልቻለም። ልጆቹ የፆታ ብልግና ነበረባቸው፣ ለአምልኮ ሥርዓት ግድየለሾች እና ለጥቅም የሚጎመድሉ ናቸው። በእነርሱም ምክንያት ብዙ ሰዎች የቤተ መቅደሱን አምልኮ ናቁት (1ኛ ሳሙኤል 2፥12-17፣ 22፣ 29)።

ዔሊ ልጆቹን ከሥልጣናቸው ማስወገድ ነበረበት ነገር ግን ከተሾሙበት ኃላፊነት ይልቅ ፍላጎታቸው ለእርሱ በጣም አስፈላጊ ነበር።

ዔሊ ሕዝቡን በመንፈሳዊ አምልኮና በቅዱስ ኑሮ መምራት ነበረበት። ነገር ግን በልጆቹ በኩል ወደ ሀገር ከመዘርጋት ይልቅ ተጽኖው በልጆቹ ላይ ቆመ።

(1) ምን ማድረግ እንዳለባቸው አያውቁም

ይህ የመረጃ እጦት ነው። መሪው መረጃን ማቅረብ አለበት። ሁሉንም የሚፈለገውን ዕውቀት ከሌለው የሚረዳው ሰው መፈለግ አለበት።

(2) እንዴት ማድረግ እንዳለባቸው አያውቁም።

ይህ የስልጠና እጦት ነው። መሪው በድርጅቱ ውስጥ የሚያስፈልጉትን ሁሉንም ክህሎቶች ላይኖሩት ይችላል ነገር ግን ስልጠናን ማዘጋጀት አለበት።

(3) ለምን ማድረግ እንዳለባቸው አያውቁም።

ይህ የመነቃቃት እጦት ነው። አንዳንድ ጊዜ በድርጅት ውስጥ ያሉ ሰዎች የድርጅቱን ግቦች አይረዱም ወይም ተረድተው ነገር ግን ግድ የላቸውም። መሪው ህዝቡ ግቦቹን እንዲጋራ መርዳት አለበት።

(4) ከማድረግ የሚከለክሉአቸው ችግሮች አሉ።

ይህ የመሳሪያ እና የመደራጀት እጦት ነው። መሪው ሰዎች ስኬታማ እንዳይሆኑ የሚያግዷቸውን ችግሮች እንዲፈቱ ሊረዳቸው ይገባል።

ይህ ዝርዝር በድርጅት ውስጥ ያሉ ሰዎች ማድረግ የሚገባቸውን ላለማድረጋቸው አራት የተለመዱ ምክንያቶችን ይሰጣል። እነዚህ አራቱም ምክንያቶች የአመራር ውድቀትን ያሳያሉ።

አንድ መሪ ህዝቡ ማድረግ የሚገባቸውን አላደረጉም ብሎ ሲያማርር መምራት እያቃተው መሆኑን እያወጀ ነው። ለምሳሌ ቤተክርስቲያኑ ወንጌልን አትሰብክም ብሎ የሚያማርር ፓስተር የሚከተሉትን ጥያቄዎች ሊያስብበት ይገባል፦

• ወንጌል መስበክ እንዳለባቸው ገልጫለሁን?

• ወንጌልን እንዴት እንደሚሰብኩ አስተምሬያቸዋለውን (በተለይም በማሳየት)?

• ወንጌልን እንዲሰብኩ አነቃቅቻቸዋለውን?

• የስብከተ ወንጌል አገልግሎት እንዳይሰጡ የሚከለክሏቸውን ችግሮች እንዲጋፈጡ ረድቻቸዋለውን?

ሁለት ሰራዊቶች በመጠንና እና አንድ አይነት መሳሪያ ካላቸው የትኛው ያሸንፋል። ምርጥ ጀነራል ያለው ሰራዊት ያሸንፋል።

ሁለት የስፖርት ቡድኖች እኩል ችሎታ ያላቸው ተጫዋቾች አሏቸው። የትኛው ቡድን ያሸንፋል? ምርጥ አሰልጣኝ ያለው ቡድን ያሸንፋል።

የመነቃቃት ፈተናዎች

► እንዲህ የሚል አንድ የድሮ ምሳሌ አለ “ብዕር ከሰይፍ በላይ ሀይል አለው”። ይህ ማለት ምን ይመስልሃል?

በሃሳብ፣ በማሳመን እና በግንኙነት ውስጥ ሃይል አለ ማለት ነው። ሀሳብ ከጦር መሳሪያ የበለጠ ተጽእኖ ይኖረዋል። “ብዕር” በጽሑፍ መግባባትን ያመለክታል ነገር ግን በማንኛውም መልኩ አሳማኝ ግንኙነት ሰዎችን ከፍላጎታቸው ውጪ ከማስገደድ የበለጠ ኃይል አለው።

በአንድ ሰው ሥልጣን ተገደው የሚሰሩ ሰዎች የተቻላቸውን ሁሉ አያደርጉም። ጉልበታቸውን እና ሀሳባቸውን ለሥራው አያውሉም። ሰዎችን ከማስገደድ ይልቅ በማነሳሳት የበለጠ ማከናወን ትችላለህ። አንድ ሀሳብ ወይም ጽንሰ ሐሳብ በሚሊዮኖች ወደ ሚቆጠሩ ሰዎችን ሊሰራጭ እና ተጽእኖ ሊያሳድር ይችላል።

ሁለተኛው የአለም ጦርነት የቃላት ሀይልን የሚያሳይ ምሳሌ ነው። ሁለተኛው የአለም ጦርነት የቃላት ጦርነት፣ የሀሳቦች ጦርነት ነበር።

የቃላት ጦርነት የነበረው ለምንድን ነው? Adolf Hitler ሀይለኛ ተናጋሪ ነበር። ለጀርመን ያለውን ራዕይ አሳወቀ ጀርመኖችም መሪ አደረጉት። ዓለምን መግዛት ያለባቸው ዋና ዘር እነርሱ መሆናቸውን አሳምኗቸዋል። አንዳንድ ቤተክርስቲያናት እንኳ ሳይቀሩ ስለ እርሱ መሲሕነት ይናገሩና ጀርመን የእግዚአብሔር መንግሥት ናት ይሉ ጀመር። Hitler ጀርመንን በታሪክ አስከፊ በሆኑ ድርጊቶች ውስጥ መርቷል። በቃላት ሀይልም ይህንን አድርጓል። አንዳንድ ጊዜ ሰዎች ቃላት ምንም ጉዳት የላቸውም ብለው ያስባሉ ነገር ግን የHitler ቃላት በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ገድለዋል።

Hitler በጀርመን ስልጣኑን እየጨመረ በነበረበት ወቅት በእንግሊዝ የሚኖሩ አንዳንድ ሰዎች ምንም አይነት አደጋ እንደማይደርስባቸው አስበው ነበር። እንግሊዝ አዲስ ጠቅላይ ሚኒስትር የምትመርጥበት ጊዜ ሲደርስ አንዳንድ እጩዎች ለህዝቡ ሰላም እንደሚያስገኙ ቃል ገቡ። ነገር ግን Winston Churchill ለህዝቡ እውነትን ተናገረ። እንዲህም አለ “ደም፣ ላብ እና እንባ አቀርባለሁ”። ከችግሮቹ ጋር ስለተጋፈጠ ተመርጧል።

የChurchill ንግግሮች ኢንግላንድ እራሷን ከጀርመን መከላከል እንድትችል አንድ እንዲሆኑ ያደረገ ነበር። እንዲህም አለ “በአየርና በባህር እንዋጋለን። በባህር ዳርቻዎች ላይ ካረፉ በባህር ዳርቻዎች እንዋጋለን። በየትኛውም መንገድ እና ከተማ ውስጥ እንዋጋቸዋለን። መቼም ተስፋ አንቆርጥም። መቼም እጅ አንሰጥም።”

በHitler እና Churchill ንግግሮች የቃላትን ሀይል እንመለከታለን። በአንድ መልኩ እያንዳንዱ ጦርነት የቃላት ጦርነት ነው።

► እያንዳንዱ ጦርነት የቃላት ጦርነት ነው የሚለውን መግለጫ በማብራራት ይግለፁ። ይህ ስለ አመራር ምን ይነግረናል?

አንዳንድ ጊዜ መሪ እርዳታ ማግኘት የሚችለው ለዚያ በመክፈል ብቻ እንደሆነ ያስባል። ብዙ የሚከፍላቸው ከሆነ ህዝቡ የበለጠ እንደሚሰሩ ያስባል። ይህ በአብዛኛው እውነት አይደለም። ሰዎች ድርጅትን የሚረዱሩት ስለሚያምኑበት ነው። ጠንክረው የሚሰሩት የሚጋሩት ግቦች ስላሉ ነው።

ሁሉም ሰው በደንብ የተረዳው የጋራ ግብ ላይ ለመድረስ ካልሰራ በስተቀር ጠቃሚ ስራ ሊኖርዎት አይችልም። ነገር ግን ይህ በቂ አይደለም። ግብ ላይ እንዴት እንደሚደርሱ ማወቅ አስፈላጊ ነው። በእሴቶች መመራት አለብህ። በግቦቹ እና እንዴት እነርሱ ላይ እንደሚደርሱ በሁለቱም መኩራት አለብዎት።[1]

► በግቦቹ እና ግቦቹ ላይ እንዴት እንደሚደርሱ በሁለቱም መኩራት አለብዎት ማለት ምን ማለት ነው?

አንድ የቢዝነስ ሰው ለሰራተኞቹ በመክፈል ብቻ ትልቅ ኩባንያ አይገነባም። በግቦች እና እሴቶች ሊመራቸው ይገባል። ለገንዘብ ብቻ ከሆነ ሰዎች ለቢዝነስ አላማዎች አይሰሩም። ለጥራት ደንታ የላቸውም እና በስራቸው አይኮሩም።

[2]በጣም አስፈላጊ ነገሮች ለገንዘብ አይደረጉም። ሰዎች ለቤተሰቦቻቸው እና ለልጆቻቸው የሚያደርጉትን ነገር አስቡ። በገንዘብ ምክንያት እነዚህን ነገሮች አያደርጉም ነገር ግን በጣም አስፈላጊ ለሆኑ እሴቶች እንጂ፤ ሰዎች በእሴቶቻቸው ይነቃቃሉ።

በአገልግሎት ውስጥ ከንግዱ ዓለም ይልቅ የመሪነት ክህሎት የበለጠ አስፈላጊ ነው ምክንያቱም በቤተክርስቲያን ውስጥ ያሉ ሠራተኞች በአብዛኛው በጎ ፈቃደኞች ናቸው። መሪው ለአብዛኛዎቹ የሚከፈልበት የሥራ ስምሪት ማበረታቻን መስጠት አይችልም። ቤተክርስቲያንን የሚረዱ ሰዎች ይህን የሚያደርጉት በቤተክርስቲያን ስለሚያምኑ ነው። ቤተክርስቲያን በሀገር ውስጥ በገንዘብ እና በጉልበት ካልተደገፈች የመሪው ውድቀት ነው።

► በቤተክርስቲያናችሁ ውስጥ የሚረዱ ሰዎች እነማን ናቸው? ለምን ያደርጉታል?

የመሪው ሥራ በዚህ መልኩ ተጠቃሏል ፦

ስራው ለምን ጠቃሚ እንደሆነ ሰዎች እንዲያውቁ ያድርጉ። የት እንደሚሄዱ ይወስኑ። ቡድኑ ግቦቹን መጋራቱን ያረጋግጡ። እሴቶችን ለማዘጋጀት እገዛ ያድርጉ። ሀብቶችን ቦታቸው ላይ በማድረግ የፈልጉትን ድጋፍ በድርጅቱ ውስጥ እና ከድርጅት ውጭ እንዳገኙ ያረጋግጡ። ችግርን ለማስወገድ እና አቅጣጫን ለመለወጥ ዝግጁ ለመሆን አይኖትን የወደፊቱ ጊዜ ላይ ያድርጉ።[3]

አንድ ሰው በአንድ ዓይነት ሥራ ላይ ክህሎት ቢኖረው ነገር ግን የአመራር ክህሎት ከሌለው ብቻውን ወይም በአንድ ሰው አመራር ስር ይሰራል። ነገር ግን ከፍተኛ የክህሎት ደረጃ ያለው እና የመሪነት ችሎታ ያለው ሰው ሌሎችን መምራት እና የበለጠ ማከናወን ይችላል።

ሐዋርያው ጳውሎስ በትላልቅ ከተሞች የቤተክርስቲያናት መረቦችን ጀመረ። ቤተክርስቲያን በየቦታው እንድታድግ ብዙ መሪዎች እንደሚያስፈልጉ ስለሚያውቅ በየቦታው መሪዎችን ሾመ።

ጳውሎስ በሚስዮናዊነት ጉዞው ላይ አብረውት እንዲሄዱ በማድረግ ለአንዳንድ ሰዎች ልዩ ሥልጠና ሰጥቷቸዋል (ሐዋርያት ሥራ 16፥3፣ ሐዋርያት ሥራ 19፥22)። ጳውሎስ መሪዎችን ያለማቋረጥ ማፍራት አስፈላጊ መሆኑን ገልጿል። ሌሎችን ማስተማር የሚችሉ ታማኝ ሰዎችን እንዲፈልግ ለጢሞቴዎስ ነገረው (2ኛ ጢሞቴዎስ 2፥2)።

የመሪነት ችሎታ ያለው አውቶሜካኒክ ለእርሱ ከሚሰሩ ሌሎች መካኒኮች ጋር በመሆን የንግድ ስራ መስራት ይችል ይሆናል። መሪ ካልሆነ ብቻውን ወይም ለሌላ ሰው ይሰራል።

አሰፋ በቤቶች ላይ ሁሉንም ዓይነት የግንባታ ስራዎች እንዴት እንደሚሰራ ያውቃል። እርሱ ጥሩ ሥራ ይሠራል እና ሐቀኛ ነው። ደንበኞቹ እሱን ለሌሎች ይመክራሉ እና እርሱ ሁልጊዜ የሚጠብቀው ብዙ ስራ አለው። አሰፋ ምንም አይነት ሰራተኛ የለውም ምክንያቱም እርሱ ሁሉንም ነገር እንዴት እንደሚሰራ ስለሚያውቅ እና እሱም እንደርሱ በደንብ የማይሰራን ሰራተኛ አይፈልግም። አሰፋ መሪ ስላልሆነ ንግዱ እርሱ ብቻውን ማድረግ ከሚችለው በላይ ትልቅ ዕድገት ማምጣት አይችልም።

የአመራር ክህሎት የሰውን ሌሎች ችሎታዎች ዋጋ ያበዛል። በየትኛውም አካባቢ ከፍተኛ ብቃት ያለው ሰው የአመራር ብቃቱን በመጨመር ውጤታማነቱን ማሳደግ ይችላል።

ታማኝ መሪ ለሰዎች ስኬት የሚያስፈልጋቸውን ይሰጣል። መሪው ለስኬታቸው አቀማመጥን ይፈጥራል። የራሳቸውን ሀላፊነት ይወጡ ዘንድ መሪው ሀላፊነቱን እንደሚወጣ ማወቅ አለባቸው።

መሪው ታማኝ ካልሆነ ህዝቡ የድርጅቱን ግቦች ማሳካት አይችሉም፤ ስለዚህ የድርጅቱን ግቦች በመተው የራሳቸውን ያስተካክላሉ። እምነት የማይጣልበት መሪ ለምን የሚጠብቁበትን እንዳላደረገ በተደጋጋሚ ይገልፃል።

መሪ ለችግሮች መዘጋጀት አለበት። ለሚከሰቱ መቆራረጦች እና እንቅፋቶች ማቀድ እና ለእነሱ ዝግጁ መሆን አለበት። መሪ ነገሮች ሁል ጊዜ እየተለወጡ መሆናቸውን ያውቃል። ለውጦች አዳዲስ ችግሮች ሊያመጡ እንደሚችሉ ስለሚገነዘብ ይዘጋጃል። ሌሎች ሰዎች ሁኔታዎችን እንዳመጣጣቸው ሊወስዱ ይችላሉ ነገር ግን መሪ ለመምራት ዝግጁ መሆን አለበት።

ዳንኤል የግንባታ ቡድን መሪ ነበር። የበላይ ተቆጣጣሪው በቀኑ መገባደጃ ላይ የተወሰኑ ግድግዳዎች መገንባት እንዳለባቸው ነገረው፤ ስለዚህ ዳንኤል ለሠራተኞቹ ነገራቸው። ነገር ግን ቁሳቁሶቹ አልመጡም ምክንያቱም የበላይ ተቆጣጣሪው እነሱን መላኩን ረስቷል። ዳንኤል ግቡን ማሳካት እንዳልተቻለ ለሰራተኞች አብራርቷል። ይህ ብዙ ጊዜ ከተከሰተ በኋላ ዳንኤል አንድን ሥራ በፍጥነት እንዲሠሩ ለሠራተኞቹ መንገር አስቸጋሪ ሆነበት።

ዘርፌ የትምህርት ቤት መምህር ነበረች። አንድ ቀን ትምህርት ቤት በደረሰች ጊዜ ርእሰ መምህሩ በእለቱ ክፍልዋ በሌላ ቡድን እንደሚጠቀም ነገራት። ሌላ ቦታ ለማስተማር አልተዘጋጀችም እና የምትፈልጋቸውን ነገሮች ከክፍል ለማንቀሳቀስ ጊዜ አልነበራትም።

እግዚአብሔር ሐዋርያትን፣ ነቢያትን፣ ወንጌላውያንን፣ መጋቢዎችን እና አስተማሪዎችን እንደጠራ መጽሐፍ ቅዱስ ይነግረናል (ኤፌሶን 4፥11-12)። እግዚአብሔር የሚያስፈልጉትንም ችሎታዎች ይሰጣል።

የእግዚአብሔር ጥሪ አንድ ሰው እንዲመራ እድል ይሰጠዋል ነገር ግን ለስኬት ዋስትና አይደለም። የአንድ ሰው ባህሪ ተጽእኖውን ከመጨመር ይልቅ ከቀነሰው ሊሳካለት አይችልም።

በኤፌሶን 4፡11 የተዘረዘሩትን የአገልግሎት ተግባራት ተመልከቱ። አንድን ወንጌላዊ ሰዎች ሊያምኑት እንደማይችሉ ቢያስቡ ወንጌላዊው እንዴት ይሳካለታል? አንድ አስተማሪ ስህተትን እንደሚያስተምር ሰዎች ካወቁ አስተማሪው እንዴት ሊሳካለት ይችላል? አንድ ፓስተር ሰዎች ከእነሱ ጥቅም ማግኘት ብቻ እንደሚፈልግ ቢገነዘቡ እንዴት ሊሳካለት ይችላል?

ከተፅእኖ በስተቀር አንድ ሰው በአገልግሎት ስኬታማ መሆን አይችልም። እነዚህ የአገልግሎት ተግባራት የመሪነት ተግባራት ናቸው ምክንያቱም ተፅእኖ ላይ የተመሰረቱ ስለሆነ ነው።

► እያንዳንዱን ነጥብ ካነበባችው በኋላ እና ማብራሪያውን ከማንበባችው በፊት “ይህ ሐሳብ ምን ችግር አለው?” የሚለውን ጥያቄ መልሱ።

(1) መሪ በሌሎች የሚገለገል ነው።

መሪ የቡድኑን ፍላጎት ለማሟላት መንገድ የሚያገኝ ሰው ነው። ለዚህ ነው እንደ መሪ የተቀበሉት። ኢየሱስ በመንግሥቱ ውስጥ መሪ የሚያገለግል ነው ብሏል። ታላቁ ሰው የሁሉም አገልጋይ ነው አለ (ማቴዎስ 23፥11)። መሪው የራሱን ጥቅም ለሌሎች መስዋዕት ያደርጋል።

(2) የአገልግሎት መሪ ከተከታዮቹ የበለጠ መንፈሳዊ እና አምላካዊ ነው።

እውነታው ግን ብዙ ቤተክርስቲያናት ከመጋቢው የበለጠ ፈሪሃ አምላክ ያላቸው አባላት አሏቸው። የአመራር ብቃት መንፈሳዊነትን አያረጋግጥም።

(3) በአገልግሎት አመራር ውስጥ ያለው እድገት በግል ጥረት ላይ የተመሰረተ ነው።

የሰው ልጅ እድገትን ለማግኘት የሚያደርገው ሙከራ ጥሩ ውጤት አያመጣም። በተሰጠን ሀላፊነት የምንችለውን ሁሉ ማድረግ እና እግዚአብሔር በትክክለኛው ቦታ ላይ እንዲያስቀምጠን ልናምነው ይገባል። ወደ አመራር ቦታ ለመግባት በምታደርጉት ሙከራ እግዚአብሔርን የማያከብር ነገር ፈጽሞ አታድርጉ። እግዚአብሔርን በማክበር እዚያ መድረስ ካልቻላችሁ እዚያ መገኘት የለባችሁም።

እግዚአብሔር የመረጣቸው መሪዎች ብዙውን ጊዜ የስልጣን ቦታን የማይፈልጉ ሰዎች ናቸው። John Chrysostom በ397 ዓ.ም Archbishop Constantinople እንዲሆን ተመረጠ። መጀመሪያ ላይ ብቁ አይደለሁም ብሎ ስላሰበ ቦታውን አልተቀበለም። በኋላ ለአገልግሎት ቦታ ስላለው ትክክለኛ አመለካከት ጽፏል። አንድ ሰው በሬን ለማርባት ፈቃደኛ ካልሆነ ቦታው ዝቅተኛ ስለሆነ አያስገርምም ብሏል። አንድ ሰው ለመንገሥ ፈቃደኛ ካልሆነ ሹመቱ ለእርሱ በጣም ከፍተኛ እንደሆነ ያስባል ማለት ነው። አንድ ሰው የአገልግሎት ቦታን ካልተቀበለ በሁለቱ ምክንያቶች ሊሆን ይችላል ይህም የአገልግሎት ቦታው ለእርሱ በጣም ከፍተኛ ወይም ዝቅተኛ ነው ብሎ ያስባል።[1]

► በዚህ ትምህርት ምክንያት ግቦችዎን ወይም ድርጊቶችዎን እንዴት እንደሚቀይሩ ይጠብቃሉ?

1. ድርጅት እየወደቀ ከሆነ መሪው እየወደቀ ነው።

2. ስልጠና እና ማነሳሳት የአመራር ተግባራት ናቸው።

3. ሰዎች በግቦቹ እና በሚያሳኩበት መንገድ መኩራት ይፈልጋሉ።

4. የአመራር ክህሎት የሰውን ሌሎች ችሎታዎች ዋጋ ያበዛል።

5. የመሪው አስተማማኝነት የድርጅቱን አስተማማኝነት ይወስናል።

1. ከዚህ ትምህርት የህይወት ለውጥ የሚያመጣ ጽንሰ ሀሳብን የሚያጠቃልል አንቀፅ ይፃፉ። ለምን አስፈለጊ እንደሆነ ያብራሩ። ምን ጥሩ ነገር ሊያደርግ ይችላል? ባለማወቃችንስ ምን ጉዳት ሊያስከትል ይችላል?

2. የዚህን ትምህርት መርሆች እንዴት በራስዎ ህይወት ላይ እንደምትተገብሩ ያብራሩ። ይህ ትምህርት ግቦችዎን እንዴት ይለውጣል? ድርጊቶችዎንስ እንዴት ለመለወጥ አስበዋል?

3. ለትምህርት 3 አምስቱን የማጠቃለያ መግለጫዎች ያስብ። በሚቀጥለው ክፍለ ጊዜ መጀመሪያ ላይ እነሱን በማስታወስ ለመጻፍ ይዘጋጁ።

4. ከቀጣዩ ክፍለ ጊዜ በፊት 1ኛ ነገሥት 19፥19-21 እና 2ኛ ነገሥት 2፥1-15 ያንብቡ። በዚህ መለያ ውስጥ ስለተመዘገበው የአመራር ሽግግር ይጻፉ።