Lesson 1: መሪነትን መግለፅ

ወንድ ልጆች በጋራ እየተጫወቱ ነው። ዮሐንስም “እግርኳስ እንጫወት አለ።” እርሱ እንደ ተናገረ ማንም አላወቀም ነበር። በመቀጠልም ጢሞቴዎስ እንዲህ አለ ዳዊት “እነርሱን እንጨቶች አምጣቸው እንደ ወታደር እንጫወታለን።” ዳዊትም እንጨቶችን አመጣ እና ወንዶቹ ልጆችም እንደ ወታደር ይጫወቱ ጀመር።

► የዚህ ብድን መሪ ማነው ዩሐንስ ወይስ ጢሞቴዎስ? መሪ ምንድነው? አመራር ማለት የግድ የስልጣን ቦታ ማለት አይደለም ለምን ማለት እንችላለን?

አንዳንድ ጊዜ በስልጣን ቦታ ላይ ያለ ሰው በእርግጥም እርሱ ላይሆን ይችላል ተቆጣጣሪው። አንዳንድ ጊዜ በስልጣን ቦታ ላይ ያልሆነውን ሰው ሰዎች ይከተላሉ። ይህም ማለት መሪነት ከስልጣን ቦታ በላይ ነው።

መሪ ማለት ሰዎች የሚከተሉት ሰው ነው።

መሪነት ተፅዕኖ ነው።

በማንኛውም ጊዜ በሌሎች ሀሳብ እና ድርጊት ላይ ግብን ለማሳካት በግል ወይም በሙያዊ ህይወታቸው ላይ ተፅዕኖ ለመፍጠር ስትሞክር በመሪነት ውስጥ እየተሳተፍክ ነው።[1]

አንዳንድ የተለመዱ ሁኔታዎች

የፋብሪካ ስራ አስኪያጅ አዲስ ፖሊሲዎችን አስታወቀ። በሄደም ጊዜ ከሰራተኞቹ አንዳንዶቹ ለሌሎቹ በእርግጥ ምን እንዲያደርጉ ይናገሩ ነበር።

በብድን የሆኑ ሰዎች በአውቶቡስ እየሄዱ ነው። አውቶቡሱ ተበላሸ። አንድ ሰውም ሌላ የመጓጓዣ አማራጮችን ለመፈለግ ወጣ።

አንድ መጋቢ ለቤተክርስቲያኑ አባላት ቤተክርስቲያን ምን ማድረግ እንዳለበት የሚያስበውን ያብራራል። አባላቱም ያዳምጣሉ ነገር ግን ምላሽ አይሰጡም። በዚያ የሌለ እና ገና የሚመጣ ሰው ምን እንዲያደርጉ እንዲነግራቸው ይጠብቁ ነበር።

በእያንዳንዳቸው በእነዚህ ጉዳዮች መሪው ማነው? ሌሎች ሰዎች ለመከተል የመረጡት ሰው ነው።

መሪነትን እየገለፅን ነው። ስለ ጥሩ መሪነት ገና አልገለፅንም ወይም ለረዥም ጊዜ ውጤታማ ስለሚሆን መሪነት እየገለፅን አይደለም።

የመሪው ድርጊት ትክክል ሊሆንም ላይሆንም እና መልካም ውጤት ሊኖረውም ወይም ላይኖረውም ይችላል።

አንድ ሰው ሰዎች በቶሎ የሚከተሉት መሪ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን የጠበቁትን የሚያሟላ ሰው ላይሆን ይችላል። አዳዲስ ተከታዮችን የማፍራት ስርአት ሊኖረው ይችላል ነገር ግን ብዙም ሳይቆይ ያጣቸዋል።

ሰው ፈጣን የውሳኔ ድርጊትን ካደረገ እና ሰዎች ከተከተሉት፤ በዚያ ጊዜ መሪ ነው። ሰው በአንድ ጊዜ መሪ ሊሆን እና በሌላ ጊዜ ደግሞ ላይሆን ይችላል። በተወሰነ ሁኔታ ሊመራ በልዩ ችሎታዎች ምክንያት በሌላ ሁኔታዎች ደግሞ ላይመራ ይችላል።

መሪነትን እንደ ተፅዕኖ ከገለፅን፤ ኢየሱስ የምንጊዜም ታላቅ መሪ ነበር። በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች አስተምህሮውን ይከተላሉ። በዓለም ዙሪያ ትእዛዙን ለመታዘዝ ያሉ ተቋማት አሉ።

የስልጣን ቦታ ስለያዝክ እየመራህ እንደሆነ አታስብ፤ በተለይ ልትመራቸው በምትሞክራቸው ሰዎች ካልተሾምክ። የስልጣን ቦታ ወደ መሪነት የሚገባበት በር ብቻ ነው። የስልጣን ቦታ መሪ የመሆን እድል ይሰጥሃል እንጂ የስልጣን ቦታ በራሱ መሪ አያደርግህም።

► ይህንን አባባል አብራራ ፦ “የስልጣን ቦታ ወደ መሪነት የሚገባበት በር ብቻ ነው።”

አንድ ሰው ለሚመራው ህዝብ “እኔ አለቃ ነኝ” ወይም “እኔ ፓስተር” ነኝ ሲል ብዙውን ጊዜ ይህን አባባል የሚናገረው ሰዎች ስልጣኑን ስለማይቀበሉ ነው። የስልጣን ቦታ አለው ነገር ግን ሰዎች እየተከተሉ አይደለም። የስልጣን ቦታውን ይጠቀማል ምክንያቱም ጠንካራ ተፅዕኖ ስለሌለው ነው።

► ይህ አባባል ምን ማለት ነው ፦ “ለሰዎች አንተ መሪያቸው እንደሆንክ በፍፁም ማሳሰብ አያስፈልግህም”

ሳሙኤል በእስራኤል ንጉሥ ከመፈጠሩ በፊት መሪ ነብይ እና ካህን ነበር። ለህዝቡ ዳኛ ሆኖ አገልግሏል። ልጆቹም የፅድቅ አርአያውን አልተከተሉም ስለዚህ ሳሙኤል በሸመገለ ጊዜ ሕዝቡ ንጉሥ እንዲሰጣቸው ሊጠይቁት ወደ እርሱ መጡ (1ኛ ሳሙኤል 8፥5)።

ሕዝቡም ንጉሥ ሊሾም የሚችለው እሱ ብቻ መሆኑን ማወቃቸው የሳሙኤልን ተጽዕኖ ያመለክታል። በሌላ መንገድ ንጉሥ ለመሾም አልሞከሩም። ሳኦል መሆኑን ሲነግራቸው ሳኦልን የተቀበለው ሁሉም አልነበረም። ሆኖም ማንም ሌላ ሰውን ንጉሥ ለማድረግ በቂ ተፅዕኖ አልነበረውም።

የሳሙኤል ተፅዕኖ የተመሰረተው ጥበብን እና ባህሪን በሚያሳይ የህይወት ዘመን ላይ ነው። ሕዝቡም የሳሙኤልን ወንድ ልጆችን አልተቀበሉም ምክንያቱም ልጆቹ የሳሙኤል አይነት ባህሪ ስላልነበራቸው ነው። ምንም አይነት የችሎታ መጠን ጥሩ ባህሪን ሊተካ አይችልም።

[1]መሪነት ከምርታማነት በላይ ነው

አምራች ማለት በደንብ የሚሰራ እና በጥረቶቹ ግቦችን የሚያሳካ ሰው ነው። አምራች ዋጋ ያለው ነው። እያንዳንዱ ድርጀት በአምራቾቹ ላይ የተመሰረተ ነው።

መሪ ሌሎች ተባብረው እንዲሰሩ ተፅዕኖን በማድረግ ምን ሊሰራ እንደሚቻል የሚያሰላስል ሰው ነው። አንድ መሪ በአብዛኛው በአምራችነት ላይ ካተኮረ የመሪነት ሀላፊነቱን እየተወጣ አይደለም። ስራው መልካምን ስራ ማድረግ ብቻ ሳይሆን ሌሎች በጋራ መልካምን ስራ እንዲሰሩ መምራት ጭምርም ነው።

በድርጅትዎ የሚከናወኑትን አብዛኛውን ስራዎች እርሶ የሚሰሩ ከሆነ በሚፈለገው መልኩ መምራት ተስኖዎታል። ሁልጊዜ በድርጅቱ ተግባራት ከተጠመዱ መመምራት ሊሳንዎት ይችላል።

► የስራ እንቅስቃሴዎችዎን እና ግቦችዎን ይፈትሹ። ከአምራች ሰው ባህሪያት የትኛው አሎት? ከመሪ ሰው ባህሪያት የትኛው አሎት?

ብዙ ሰዎች መሪ ጊዜውን እንዴት እንደሚያሳልፍ አልተረዱም። ትልቅ ድርጅትን የሚመራ ከሆነ ጥቂት የተወሰኑ ተግባራት ሊኖሩት ይችላል።

ለምሳሌ ስለ አንድ ትልቅ ቢዝነስ ዋና ስራ አስኪያጅ አስብ፤ አብዛኛዎቹን ሰራተኞች እርሱ አይቀጥርም ምክንያቱም ያንን ሀላፊነት ለአንድ ሰው ተሰጥቷል። እርሱ ማሽን ላይ አይሰራም። ቁሳቁሶችን አይገዛም። ህንፃውን አይጠግነውም። ምርቶችንም አይሸጥም። ለአብዛኛው ሰው እሱ የሚዞር እና ስልክ የሚደውል፣ ስብሰባ የሚያደርግ ብቻ ሊመስለው ይችላል። እርሱ ለትንሽ ቀን ቢዝነሱን ትቶ ቢሄድ ቢዝነሱ ያለ እሱ መቀጠል ይችላል ብለው ያስባሉ።

ነገር ግን ዋናው ሥራ አስኪያጅ ሁሉም ተግባራት እንዴት እንደሚዛመዱ የሚያየው ሰው ነው። የዲፓርትመንት ኃላፊዎችን በቦታቸው ያስቀምጣቸዋል እና ሥራቸውን መሥራት መቻላቸውን ያረጋግጣል። የቢዝነሱን አጠቃላይ ጥራት ይጠብቃል እና ሁሉም ሰው በጣም አስፈላጊ የሆነውን እንዲረዳ ይረዳል። ተከታታይ ውጤቶች የሚያመጡ ስርአቶችን ያዘጋጃል። የቢዝነሱን ባህል ይቀርፃል። ያለ እርሱ ቢዝነሱ በመጨረሻ ይወድቃል። በትንሽ ድርጅት ውስጥ መሪው መደረግ ያለበትን ሁሉ ለማድረግ ፈቃደኛ መሆን አለበት። ሆኖም ግን ሁል ጊዜ ሊሰለጥኑ የሚችሉ ሀላፊነት የሚሰማቸው እና ፈቃደኛ የሆኑ ሰዎችን መፈለግ አለበት።

እየተለወጠ ባለ ድርጅት ውስጥ መሪው ሰዎች ለውጦቹን እንዲረዱ በእያንዳንዱ የቢዝነሱ ክፍል ስራ ውስጥ መሳተፍ ሊያስፈልገው ይችላል። ነገር ግን ዲፓርትመቶቹን ከእርሱ ጣልቃ ገብነት ውጪ የሚመሩ ሰዎችን ማሳደግ አለበት።

አንዳንድ ጊዜ መሪው ከሚወደው የድርጅቱ የስራ ክፍል ላይ ይሳተፋል። አንድ የፋብሪካ ሥራ አስኪያጅ አንዱን ማሽን ላይ መሥራት ያስደስተው ይሆናል። አንድ ፓስተር በወጣቶች ብድን በሚሆኑ ሁነቶች ሊደሰት ይችላል። የአንድ የግንባታ ቡድን ሥራ አስኪያጅ ክፍሎችን ቀለም መቀባት ሊያስደስተው ይችላል። ይሁን እንጂ መሪው መላውን ድርጅት ለመምራት በቂ ትኩረት መስጠቱን ማረጋገጥ አለበት።

አንድ ፓስተር የህዝቡን ፍላጎት ለማገልገል ፈቃደኛ መሆን አለበት እና የትኛውንም ስራ ለእርሱ ደረጃ የማይመጥን ብሎ በጣም ዝቅ አድርጎ መቁጠር የለበትም። ሆኖም ሌሎች ሰዎች ሀላፊነቶችን እንዲቀበሉ እና የቤተክርስቲያን ፕሮግራሞችን መምራት እንዲችሉ ሊመራቸው ይገባል። ፓስተሩ ይህን ካላደረገ አገልግሎቱ መሪው በግል ሊሰራው ከሚችለው ስራ በላይ አያድግም።

► አንድ መሪ “ለመምራት በጣም የተጠመደ ነው ወይም ጊዜ የለውም” ምን ማለት ነው?

አመራርን (በጣም መሠረታዊ በሆነ መልኩ) እንደ ተፅዕኖ ገልፀነዋል። መሪ ሰዎች የሚከተሉት ሰው ነው። ሆኖም አንድ ሰው የቡድን ወይም የተቋም መሪ ሆኖ ከቀጠለ ቢያንስ አራት ሌሎች ባህሪያትም አሉ።

(1) መሪ ስልጣን አለው።

ሥልጣን ማለት ሌሎች ሰዎች በፈቃዳቸው ወይም በግዴታ ለእርሱ ፈቃድ ይገዛሉ ማለት ነው። ሰዎች በፈቃደኝነት የሚከተሉት ሰው የበለጠ ኃይል አለው ምክንያቱም ለመገዛት የሚገደዱ ሰዎች ከሚችሉት ትንሽ ያህል ይሠራሉ። ግብን ለማሳካት ችሎታቸውን እና ምናባቸውን አይጠቀሙም።

(2) መሪ ሀላፊነት አለበት።

አንድ መሪ ለቡድኑ ስኬት አስፈላጊ የሆኑትን እውቀት፣ ችሎታዎች እና ዘዴዎች እንዲኖረው ይጠበቃል። ብድኑ ስኬታማ ካልሆነ መሪው ይወቀሳል። መሪው ለውድቀቱ ሰበብ የሚያቀርብ እና ሌሎችን የሚወቅስ ሰው መሆን የለበትም። ለውጤቱ ተጠያቂ እንዳይሆን ሌሎች ውሳኔ እንዲወስኑ የሚፈልግ ሰው መሆን የለበትም።

ጳንጥዮስ ጲላጦስ በይሁዳ ላይ የነበረ የሮማዊ ገዢ ነበረ። ይሁዳን እንዲያስተዳድር እና አብዮቶችን እንዲያፍን ተሹሟል። በገዢነቱም ጊዜ ጲላጦስ ስህተት ሰራ። ሮም የእርሱን አስተዳደር አይቀበሉም ብሎ ይሰጋ ነበር።

ኢየሱስ ዓመፀኛ ተብሎ በተከሰሰበት ጊዜ ጲላጦስ ኢየሱስ ጥፋተኛ እንደሆነ አላመነም። ነገር ግን የአይሁድ መሪዎች አብዮተኛን ማጥፋት ባለመቻሉ ጲላጦስ ላይ እንደሚናገሩ ጠቁመዋል (ዮሐንስ 19፥12)።

ጲላጦስ ወደ ሮም ከተነገረበት ከባድ ችግር ውስጥ እንደሚወድቅ አውቆ ነበር። ስለዚህ አንድ ንፁህ ሰው እንዲገደል ወሰነ።

ጲላጦስ የእርሱ ውሳኔ መሆኑን ሊክድ ሞከረ። ጥፋተኛ አለመሆኑን ለማሳየት በአይሁድ መሪዎች ፊት እጁን ታጠበ።

መሪ መወሰን ስላለበት ውሳኔ ሌሎችን ተጠያቂ ማድረግ የለበትም። ምንም እንኳን ሌሎች ለእርሱ ውሳኔዎችን እንዲወስኑለት ቢፈቅድም ተጠያቂው ግን እርሱ ነው።

አንድ መሪ እያንዳንዱን ልዩ ኃላፊነት ለሌሎች ሊሰጥ ይችላል ነገር ግን ለድርጅቱ ስኬት የመጨረሻውን ኃላፊነት መስጠት አይችልም። ድርጅቱ እየወደቀ ከሆነ ሌሎችን መውቀስ አይችልም። መሪው በድርጅቱ ውስጥ ላለው እያንዳንዱ የስራ ክፍል የመጨረሻ ሃላፊነት አለበት።

አንድ ፓስተር በቤተክርስቲያኑ ውስጥ ስላለው የሙዚቃ ስልት ብዙ ቅሬታዎች ይደርሰዋል። እርሱም ጥፋቱ የእኔ አይደለም ምክንያቱም የሙዚቃ ምርጫ የአምልኮ መሪው ሀላፊነት ነው አለ። ለችግሩ ኃላፊነቱን መካዱ ስህተት ነው ምክንያቱም አምልኮ የሚመራውን ሰው መምራት የእሱ ኃላፊነት ነው።

► አንድ መሪ ስልጣኑን ከተጠቀመ ነገር ግን ኃላፊነቱን ካልተወጣ ምን ይሆናል?

(3) መሪ ስለሚመራው ህዝብ ተጠያቂነት አለበት።

አመራር በብዙ ሰዎች ድጋፍ ላይ የተመሰረተ ነው። ተጠያቂነት ያለው መሪ ኃላፊነቱን የሚወጣዉ ሰዎች በሚያዩት መንገድ ነዉ። ሰዎች ለጥቅማቸው ሃላፊነት ለመውሰድ ያላመኑትን ሰው መከተል አይፈልጉም። የአንድ ሰው አመራር ጥሩ ውጤት ከሌለው ተፅዕኖውን ያጣል። አቋሙን እንደያዘ ቢቆይም ሰዎች ሌላ ሰውን መከተል ይጀምራሉ።

► አንድ መሪ ስልጣኑን ቢጠቀም ነገር ግን ተጠያቂ ለመሆን ካልሞከረ ምን ይሆናል?

(4) መሪ ሰፊ እይታ አለው።

መሪ ትናንሽ ድሎች ወይም ሽንፈቶች ከዋናው ግብ እንዲያዘናጉት አይፈቅድም። ብስጭት ተስፋ እንዲያስቆርጠው አይፈቅድም። የግል ጥቅሙን መስዋዕት ማድረግ ይችላል። መስዋዕትነት ለመክፈል በጣም የሚኮራ ወይም መተማመን ከሌለው የበለጡ ስኬቶችን እያገኘ መቀጠል አይችልም።

አንድ ሕዝብ ከወራሪ ጦር ራሱን ይከላከል ነበር። ንጉሱ ለብዙ አመታት ገዝቷል እናም በህዝቡ ዘንድ ተወዳጅነት እና እምነት ነበረው። ከወራሪው ጦር ጄኔራል መልእክት ደረሰው። ጄኔራሉ ንጉሱን ከሶስቱ ልጆቹ ጋር ጄኔራሉን እና ሦስቱን ሰዎቹን በግል እንዲዋጉ ጠየቀው። ጄኔራሉ ንጉሱ ፈተናውን ካልተቀበሉ ፈሪ ናቸው አሉ።

ንጉሱ ፈተናውን ካልተቀበለው እንደሚዋረድ ተሰምቶት ነበር። ደፋር እንደሆነ ማረጋገጥ እንዳለበት አሰበ። እርሱና ልጆቹ ጠላቶችን ለመዋጋት ድልድይ ላይ ተገናኙ። በውጊያው ንጉሱና ልጆቹ ተገደሉ። ስለሆነም ሀገሪቱ ያለ አመራር ቀርታ በወራሪዎች ተገዛች።

አንድ ገጣሚ ከተገዛችው ሀገር በንጉሱ መጥፋት እና ነፃነታቸውን በማጣታቸው አዘነ። ንጉሱ በትዕቢት መመራታቸው ተሳስተዋል አለ። ንጉሱ ለራሱ ኩራት መላውን ሀገር አደጋ ላይ የመጣል መብት አልነበረውም። የንጉሱ ስራ ሀገሪቱን መምራት ነበር። በግል ለመታገል ሲሄድ የመምራት ሃላፊነትን ትቶ ሄደ።

► ገጣሚው ትክክል ነበርን? ንጉሱስ ተሳስቶ ነበርን?

አንዳንድ ጊዜ መሪ በግል ግጭቶች ይዘናጋል። ምክንያቱም በአንድ ሰው ተከፍቶአል ወይም ተበሳጭቶአል፤ ከድርጅቱ ጥቅም ይልቅ በግጭቱ ላይ ትኩረት ያደርጋል። መሪ የግል ግጭቶች ድርጅቱን በደንብ እንዳይመራ እንዲያደርጉት መፍቀድ የለበትም።

► በዚህ ትምህርት ምክንያት ግቦችዎን ወይም ድርጊቶችዎን እንዴት እንደሚቀይሩ ይጠብቃሉ?

1. መሪ ሌሎች የሚከተሉት ሰው ነው።

2. መሪነት ተፅዕኖ ነው።

3. የስልጣን ቦታ ወደ መሪነት የሚገባበት በር ነው።

4. መሪ አምራች ብቻ ሊሆን አይችልም።

5. መሪዎች ሥልጣን ሊኖራቸው፣ ኃላፊነት የሚሰማቸው፣ ተጠያቂ ሊሆኑ እና ሰፊ አመለካከት ሊኖራቸው ይገባል።

1. ከዚህ ትምህርት የህይወት ለውጥ የሚያመጣ ጽንሰ ሀሳብን የሚያጠቃልል አንቀፅ ይፃፉ። ለምን አስፈለጊ እንደሆነ ያብራሩ። ምን ጥሩ ነገር ሊያደርግ ይችላል? ባለማወቃችን ምን ጉዳት ሊያስከትል ይችላል?

2. የዚህን ትምህርት መርሆች እንዴት በራስዎ ህይወት ላይ እንደምትተገብሩ ያብራሩ። ይህ ትምህርት ግቦችዎን እንዴት ይለውጣል? ድርጊቶችዎንስ እንዴት ለመለወጥ አስበዋል?

3. ለትምህርት 1 አምስቱን የማጠቃለያ መግለጫዎች ያስብ። በሚቀጥለው ክፍለ ጊዜ መጀመሪያ ላይ እነሱን በማስታወስ ለመጻፍ ይዘጋጁ።

4. ከቀጣዩ ክፍለ ጊዜ በፊት 1ኛ ጢሞቴዎስ 3፥1-13፣ ቲቶ 1፥5-11፣ እና ሐዋርያት ስራ 6፥1-6 አንብቡ። ስለ አገልግሎት አመራር መመዘኛዎች አንዳንድ ምልከታዎችን ይፃፉ።