(1) Mwanafunzi atakuwa na uwezo wa kuelezea:

• Ni kwa namna gani tunafahamu kwamba mfano wa Mungu ndani ya wanadamu si mfanano wa kimwili/kifizikia/wa nje.

• Sifa nane za mfano wa Mungu ndani ya mwanadamu.

• Kwamba mtu ametengenezwa mahususi kwa ajili ya mahusiano na Mungu.

• Namna ambayo watu wana uhuru wa kuchagua.

• Kwamba watu wana thamani isiyo na mipaka zaidi ya thamani ya kivitendo ya ulimwengu huu

• Tamko la Imani ya Kikristo kuhusiana na mwanadamu.

(2) mwanafunzi ataelewa kwamba hawezi kutimilika kama nafsi pasipo kuwa na mahusiano na Mungu.

► Soma Zaburi 8 kwa pamoja. Kifungu hiki kinatueleza nini kuhusu wanadamu?

► Ni mambo gani ambayo yanafanana kwa kila mtu ulimwenguni?

Fikiri kuhusiana na nini kinatupa sisi utambulisho wetu. Inamaanisha nini hasa kuwa mwanadamu?

► Soma Mwanzo 1:26-27 kwa pamoja.

Kuna kitu fulani kuhusiana na asili yetu ambacho kinafanana na Mungu. Sisi sio Mungu, lakini kuna kitu ambacho kinatutenga sisi na ulimwengu wa Wanyama na kutufanya sisi kuwa wa kipekee. Katika Zaburi 8:5, mwandishi anafurahia kwamba sisi tumeumbwa punde kidogo kuliko viumbe vya mbinguni na tumevikwa taji ya utukufu na heshima.

Mungu aliwapa wanadamu wajibu maalumu wa kuitunza dunia na viumbe wanaoishi ndani yake (Zaburi 8:6). Watu wanapaswa kutunza dunia kwa makini ili kuepuka upotevu wa baadhi ya jamii za viumbe wanaoishi, kutumia rasilimali kwa busara, na kuiweka dunia katika hali nzuri kwa ajili ya vizazi vijavyo.

Mtazamo huu wa juu wa wanadamu kwa hakika unafaa kwa ajili ya heshima yetu ukilinganisha na mafundisho ya evolusheni (kubadilika)! Katika evolusheni hakuna umuhimu wowote maalumu kuhusiana na maisha ya mwanadamu, hakuna kusudi, hakuna maana, hakuna kitu chochote maalumu kuhusiana na mwanadamu.

Kulingana na simulizi za kufikirika za kale, wanadamu waliumbwa kama ajali, hawana kusudi lolote, na hawapendwi na muumbaji yeyote yule. Lakini Biblia inatufundisha kwamba sisi ni uumbaji maalumu sana, walioumbwa kwa mfano wa Mungu. Hii ina maanisha nini?

Mfano wa Mungu ndani ya mwanadamu haumaanishi kufanana kwa nje (kifizikia).

► Ni kwa namna gani tunafahamu kwamba mfano wa Mungu ndani ya wanadamu haumaanishi kufanana kwa nje?

(1) Mungu ni roho (Yohana 4:24). Sulemani alitambua kwamba mbingu yote na nchi kamwe haiwezi kumtosha Mungu (1 Wafalme 8:27). Mungu angeweza kujionesha mwenyewe kwa kutumia muonekano wowote ambao angechagua, lakini hakuna muonekano mmoja unaofanana na Mungu. Hiyo ni sababu moja kwa nini hatupaswi kutengeneza sanamu za Mungu ili kuziabudu.

(2) Kutengeneza sanamu ya Mungu inayofanana na mtu ni ibada ya sanamu. (Soma Warumi 1:23.)

(3) Kimwili watu wamebuniwa/wameundwa kwa ajili ya kuishi duniani, wakiwa na miguu kwa ajili ya kutembea, mikono kwa ajili ya kubeba vitu, na macho na na msikio kwa ajili ya uelewa. Mungu alitutengeneza kwa ajili ya maisha duniani. Lakini Mungu anaishi katika ulimwengu wote. Anaweza kuumba na kufanya mambo kwa Neno lake. Hana mipaka kama sisi. Hakuna sababu ya kufikiri kwamba ana umbo kama mwanadamu.

► Nini ni baadhi ya sifa za wanadamu ambazo zinamuakisi Mungu?

Wanatheolojia wamefikiri sana juu na inamaanisha nini kuwa katika mfano wa Mungu, na wengi wakakubaliana katika sifa zifuatazo.

Ubunifu wa Ndani wa Asili

Tuna kipaji cha asili cha ubunifu ambacho hukua kutokana na mfano wa Mungu ndani yetu. Muumbaji wetu ametuumba sisi kuwa wabunifu! Wakati mwingine Wanyama wanafundishwa kuweka alama ambazo watu wanaziita sanaa. Lakini hizo ni tofauti na sanaa zinazozalishwa na mwanadamu ambaye anaonesha wazo fulani. Michoro ya kale imepatikana katika mapango. Hatufahamu sana kuhusiana na watu walioichora, lakini hakuna hata mmoja ambaye ana mashaka kwamba ilitengenezwa na watu na si Wanyama.

Ubunifu pia unaonekana katika muziki, muziki una uwezo wa ajabu wa kuelezea mawazo na hisia. Uwezo wa kuwasilisha mawazo kupitia muziki unatokana na mfano wa Mungu ndani yetu.

Uwezo wa Kufikiri

Uwezo wa kufikiri ni uwezo mwingine unaofanana na Mungu. Wanyama pia wana ubongo, kutokana na vile ambavyo tunaweza kuona, shughuli za ubongo wa Wanyama haziwezi kuzidi tabia za msingi za kiasili na hisia za ndani. Ni mwanadamu pekee ndiye mwenye uwepo wa kuchanganua, kufanya tathmini, na kufikiria, kisha kuwasiliana kwa kushawishi.

Sio tu kwamba tunafikiri, tunaweza hata kufikiri kuhusiana na kufikiri. Tunaweza kuchanganua michakato wa kufikiri. Sio tu tunaweza kufikiri kimantiki, lakini pia tunaweza kufikiri kuhusiana na mantiki.

Uwezo wa Kuwasiliana

Wanadamu wana uwezo wa kuwasiliana. Hii inaoneshwa na matumizi ya lugha, ambapo mawazo yanawekwa katika sauti na alama kiasi kwamba watu wengine wanaweza kuelewa. Wanyama kama vile mbwa na ndege wanaweza kuwasiliana kupitia sauti, lakini hii hailingani hata kidogo na utata wa lugha ya mwanadamu unaofahamika baina ya Wanyama. Wanyama wana namna wanayoweza kuwatishia wengine, kumiliki mipaka, au kushiriki chakula, lakini hawana majadiliano kuhusiana na maana ya maisha.

Uwezo wa mawasiliano unategemea na uwezo wa kufikiri na kujenga hoja. Wanyama hawawezi ksema maneno, lakini hata kama wangeweza, wasingeweza kuwa na mengi ya kusema.

Asili ya kijamii

Wanadamu wana sili ya kijamii. Tumeumbwa ili kuingiliana kijamii na watu wengine, kujitolea kwa wengine na kuwategemea wengine. Tunaanza maisha tukiwategemea wengine kabisa, na inachukua miaka mingi kwa ajili ya mtoto kuwa mtu mzima. Hii ni kwa sababu mahusiano ni muhimu sana kwa Mungu.

Mungu ameyatengeneza maisha ya mwanadamu ili kwamba watu wafanye kazi pamoja na kutunza mahusiano kwa ajili ya kutimiza mahitaji yao ya kila siku. Hata kama mtu angepata vitu kama chakula na malazi pasipo msaada wa mtu mwingine, bado atakuwa na mahitaji mengine muhimu ambayo yatafikiwa tu katika mahusiano na wengine. Asili ya kijamii ya wanadamu inaakisi asili ya Mungu. Mungu ni Utatu na yu katika mahusino milele.

Mahusiano ya wanadamu yana matatizo mengi. Kwa sababu ya matatizo, baadhi ya watu wanafikiri wanapaswa kujitegemea sana. Wanataka kuishi pasipo kumtegemea mwingine. Kuishi pekee si suluhisho na si maisha ambayo Mungu ameyatengeneza kwa ajili yetu. Badala yake, alitupa sisi kanuni kwa ajili ya kuishi katika mahusiano. Matatizo yanakuja wakati ambapo hatufuati muundo wa Mungu.

Hisia ya Maadili

Tuna hisia ya maadili ambayo ni sehemu ya asili yetu. Kitu ndani yetu kinatueleza sisi kwamba baadhi ya matendo ni mazuri au mabaya. (Soma Warumi 1:20, Warumi 2:15.) inatuambia sisi wakati wa kufuata matamanio yetu na wakati gani hatupaswi kufuata. Adamu na Hawa waliumbwa wakiwa watakatifu na wakamilifu walikwa na uwezo wa kufuata mapenzi ya Mungu.

Kwa sababu mwanadamu ameanguka dhambini na kuharibu ufahamu wa asili wa kimaadili, hayuko sahihi kikamilifu, lakini kila mmoja wetu bado ana uwezo wa kuelewa dhana ya kile kilicho sahihi na kisicho sahihi.

Kwa sababu tuna ufahamu wa maadili, tuna ufahamu wa wajibu wa kutenda kile kilicho sahihi, na tunakuwa na hatia endapo tutatenda dhambi. Sisi si kama wanyama, ambao hufuata silika za asili pasipo kuwa na dhamira ya hatia.

Uwezo wa kufanya uchaguzi

[1]Utashi, au uwezo wa kuchagua, ni sifa ya wanadamu. Kinyume chake, machaguzi ya Wanyama yako katika ngazi ya msukumuo/hisia na hali ya ndani ya asili. Wanyama hawafanyi uchaguzi kwa umakini na unaohusisha kufikiria kwa kina ambao unazingatia maadili au matokeo halisi ya kivitendo ya matendo yao. Wanadamu wana uwezo wa kufanya uchaguzi wenye maana, unaweza kubadilisha maisha. (Soma Yoshua 24:15.)

► Kwa nini utashi ni sehemu/kipengere muhimu kwa mwanadamu?

Kwa sababu tunafanya uchaguzi halisi, tunawajibika kwa Mungu. Ataihukumu dhambi na kuipa haki thawabu (Ufunuo 20:12-13).

Kwa sababu tunazaliwa na asili ya dhambi, kwa asili hatutendei kazi utashi wetu katika namna ambayo inamuheshimu Mungu. Mtu kwa asili ni mtumwa wa dhambi (Soma Warumi 6:16-17, Waefeso 2:1-3), hawezi kufanya lililo jema, lakini neema ya Mungu inamfikia kila mtu, inampa matamanio na uwezo wa kuitikia Injili. Ndio maana mtu anaweza kufanya uchaguzi wa kutubu na kuiamini Injili. (Soma Marko 1:15.)

Kutokufa

Kutokufa ni sifa ya msingi ya mfano wa Mungu. Kulikuwa na wakati ambapo hatukuwepo, lakini kila mtu ataendelea kuwapo milele tangu wakati wa kutungiwa mimba. Sisi si viumbe wa kimwili tu, bali pia ni roho zitakazoishi milele, na hata miili yetu itafufuliwa katika hali ya umilele. (Soma 1 Wakorintho 15:16-22, 52-54.) Mungu alimuumba kila mmoja wetu kwa ajili ya kusudi la milele. Kutokufa kunafanya uchaguzi wetu uwe na umuhimu wa milele kwa sababu tutaishi milele ama Mbinguni ama Jehanamu.

Uwezo wa Kupenda

Uwezo wa kupenda ni sehemu ya mfano wa Mungu. Baina ya Wanyama, mahusiano ni funyu sana, na wanadhibitiwa kwa kiasi kikubwa na hisia za ndani za asili.

Sifa nyingine ya wanadamu ni muhimu kwa ajili ya upendo. Upendo hautakuwa na maana kama hakutakuwa na uwezo wa kuwasiliana, uwezo wa kuchagua na kujikita kwa wale ambao tunawapenda, na uwezo wa kuitikia kwa uelewa wakati tunapokea upendo kutoka kwa wengine.

Upendo wa wanadamu unaoneshwa na furaha katika mahusiano, kuweka na kutimiza ahadi, kujitoa na kutumika, na msamaha. Vyote hivi vinaelezewa katika upendo wa Mungu.

Uwezo wa Kuabudu

Sifa muhimu sana ni uwezo wetu wa kuabudu. Fikiri kuhusiana na wimbo wako unaoupenda au pambio. Sisi huimba, “Mungu wetu ni wa Ajabu.” “Jinsi wewe ulivyo Mkuu” ni nyimbo za wakati wote na zisizopitwa na wakati zilizojaa ibada. Mzaburi anatangaza, “Ee nafsi yangu, umhimidi BWANA. Naam, vyote vilivyo ndani yangu Vilihimidi jina lake takatifu” (Zaburi 103:1). Maelezeo na maonesho haya yanawezekana kwa sababu ya mfano wa Mungu ndani yetu sisi ambao unatambua na kumwitikia Mungu ambaye ni kwa mfano wake tumeumbwa.

Ni vizuri kusimama na kufikiri kuhusiana na kwa nini Mungu alituumba sisi kwa mfano wake. Kwa nini sisi ni tofauti sana na uumbaji mwingine? Jibu ni kwamba sisi tumebuniwa na kusanifiwa maalumu ili kuwa na mahusianona Mungu na kumwabudu Yeye.

Biblia inatuambia kwamba uumbaji kwa ujumla humletea Mungu utukufu. Tunaona ukuu wa Mungu katika vitu alivyoviumba. Lakini viumbe wengine humtukuza Mungu bila uelewa. Hawawezi kufahamu jinsi Mungu alivyo kwa sababu hawana asili inayoweza kuwa na uhusiano naye.

Tunaweza kustaajabia ubunifu usio na mipaka wa Mungu kwa sababu sisi pia tuna ubunifu kwa kiwango fulani. Tunaweza kuabudu katika utakatifu na haki yake kwa sababu tuna ufahamu wa mema na mabaya. Tunaweza kushangazwa na upendo wake usio na kikomo kwa sababu tuna uwezo wa kupenda.

Kadiri tunavyomjua Mungu zaidi, si tu kwa maarifa ya kiakili bali katika uhusiano wa karibu naye, ndivyo tunavyompenda na kumwabudu zaidi. Tunapata furaha na utimilifu katika uhusiano na Mungu kwa sababu alituumba kwa ajili ya uhusiano huo.

(1) Wanadamu wote wana mfano wa Mungu (Mwanzo 1:27). Kuna watu ambao kwa sababu ya mipaka ya kiaufahamu hawawezi kutenda kimantiki, kujielezea wenyewe kwa ustadi, au kuwa na kuwa na uwezo wa kuchagua. Mfano wa Mungu umeumbwa ndani yake, lakini inawezekana usitimilike kikamilifu katika maisha yao ya duniani.

(2) Kila Maisha ya mwanadamu yana thamani ya milele isiyo na mipaka. Wakati mwingine tunaona thamani ya mtu kivitendo, mambo kama intelijensia, elimu, vipaji, au nguvu. Lakini kila mtu ana thamani ambayo ni zaidi ya umuhimu wake wa kivitendo, kwa sababu ameumbwa kwa mfano wa Mungu. Hii ndio maana kila mtu ana heshima kama mwanadamu, hata kama anakosa mambo ambayo yanaleta umuhimu wa kivitendo, na hata kama ni mtu mwovu. Mfano wa Mungu pia ni sababu kwamba kila mtoto ni wa thamani mbele za Mungu na utoaji wa mimba ni dhambi mbaya (Mwanzo 9:6, Zaburi 139:13-14, Isaya 44:24).

(3) Malaika pia ni viumbe wa kipekee katika uumbaji. Wana ufahamu mkubwa, wana nguvu kubwa ya kufikiri kimantiki, uwezo mkubwa wa kuwasiliana, na uwezo wa kuabudu. Kwa hiyo wana mfano wa Mungu kwa kiasi fulani na ndio maana wanaitwa wana wa Mungu katika Maandiko (Ayubu 1:6). Kwa sasa malaika wana nguvu nyingi kuliko sisi (wanadamu) (Zaburi 8:5), lakini bado wanatutumikia (Waebrania 1:14). Katika umilele, sisi tutakuwa katika nafasi ya juu kuliko malaika (Soma 1 Wakorintho 6:3), na tutatawala pamoja na Kristo. Hii inaonesha kwamba wanadamu wameumbwa kwa mfano wa Mungu zaidi kuliko malaika.

(4) Ulimwengu hauko katika hali yake ya asili ya Mwanzo. Fikiria kuhusiana na picha nzuri, iliyotengenezwa na msanii mwenye kipaji cha ajabu. Fikiri kwamba picha ile imetupwa sakafuni, na watu wamekuwa wanaikanyaga na viatu vyenye matope. Kama ukiingalia picha ile, bado unaweza kuona kipaji kikubwa ambacho kimechora au kutengeneza picha ile, lakini bado picha haiko katika hali ambayo ilikuwa nayo wakatiu mchoraji alipoimaliza. Uumbaji uko kama hivyo. Hauko sawa sawa kama ambavyo Mungu alikusudia kuwa, lakini utukufu wake bado unaweza kuonekana.

(5) Dhambi imeharibu “uwezo wa kimungu” ndani ya watu. Kwa mfano. Maelezo ya kisanaa yanaweza kufunua moyo mwovu na yanaweza kuwa chombo cha Shetani, ingawaje kipaji hicho kimetoka kwa Mungu. Hata hivyo, kwa sababu ya neema kuingilia kati, dhambi haijaharibu kabisa mfano wa Mungu ndani yetu. Kwa neema mfano wa Mungu ndani yetu unaweza kufanywa upya, kukuzwa au kuendelezwa kwa ajili ya utukufu wa muumbaji wetu! (Soma Wakolosai 3:10; Waefeso 4:22-24; 2 Wakorintho 3:18.)

(6) Mfano wa Mungu ndani yetu ni kitu muhimu sana kuhusiana na sisi. Mfano wa Mungu unatuwezesha sisi kuitikia Injili. Ufahamu wetu wa kimaadili unawezesha kuamsha dhamira zetu na kutuhakikishia moyoni kuhusiana na dhambi. Utashi unarejeshwa kwa neema inayofanya kazi ndani yetu inatufanya sisi kuweza kuchagua nani wa kumtumikia. Kupitia silika au msukumo wetu wa ndani wa ubunifu tunaweza kumletea Mungu utukufu na heshima. Kwa kutumia mantiki yetu, tunaweza kufanya utafiti juu ya kweli iliyofichika na kuelewa kitu kuhusiana na Mungu na njia zake. Kutafuta kumuelewa Mungu hugeuka na kuwa ibada kwa kadiri tunaongeza kuwa na ufahahamu wa uajabu mkuu wa muumbaji wetu ambaye kwa neema ametuvika sisi taji ya utukufu na heshima!

Wakati mwingine watu wanafikiri kwamba mahusiano na Mungu yana umuhimu mara tu baada ya kifo. Wanafikiri kwamba endapo mtu ataishi Maisha mzuri hapa duniani, hakuna tofauti kubwa kwamba ni mkristo au la. Lakini kama tukielewa kwamba kwa asili mwanadamu ameumbwa kwa ajili ya mahusiano na Mungu, tunatambua kwamba maisha yetu yatapotea kwa kiasi kikubwa endapo hatutamfahamu Mungu. Tunahitaji Roho wa Mungu ndani yetu, kutuongoza, kutimiliza uwezo wetu, na kutupa mtazamo wa kimilele katika yote tunayofanya.

► Someni Tamko la Imani kwa pamoja angalau mara mbili.

Wanadamu wameumbwa kwa mfano wa Mungu kwa ajili ya kusudi la kumpenda na kumuabudu Mungu. Mungu amewatengeneza/amewasanifu watu wakiwa na uwezo wa kufikiri, kuwasiliana, na kupenda. Mtu ana ufahamu wa kimaadili, utashi binafsi, na roho isiyokufa. Neema ya Mungu inampa mtu nguvu ya kufanya maanuzi huru. Kila mwanadamu ana maisha ya milele na thamani kubwa sana isiyo na mipaka.

(1) Zoezi la Kifungu: Kila mwanafunzi atapewa mojawapo ya vifungu vilivyoorodheshwa hapa chini. Kabla ya kipindi kinachofuata cha darasa, unapaswa kusoma kifungu na kuandika aya kuhusiana na somo la somo hili.

• Mwanzo 3:1-6

• Yoshua 24:14-18

• Warumi 6:12-23

• Warumi 8:22-26

• Waefeso 2:1-9

• 1 Wathesalonike 5:23

• Yakobo 1:12-15

(2) Jaribio: Utaanza kipindi kijacho cha darasa kwa jaribio juu la Somo 4. Jifunze kwa umakini maswali wakati wa maandalizi.

(3) Zoezi la Kufundisha: Kumbuka kupanga na kuripoti muda wako wa kufundisha nje ya darasa.

(1) Kulingana na Mwanzo 1:26-27, ni kwa namna gani watu ni wa kipekee ukilinganisha na uumbaji mwingine?

(2) Taja sababu tatu ambazo tunafahamu kwamba sura na mfano wa Mungu ndani ya wanadamu sio mfanano wa nje wa kifizikia?

(3) Orodhesha sifa saba za mfano wa Mungu ndani ya wanadamu.

(4) Ni sababu gani mbili kwamba tumeumbwa kwa sura na mfano wa Mungu?

(5) Ni uwezo gani unaotokana na ufahamu wa kimaadili?

(6) Ni nini umuhimu wa watu kuwa na uwezo wa kufanya uchaguzi halisi?