(1) ተማሪው የሚከተሉትን ማስረዳት ይችላል

• የጠቅላላ መገለጥ እና የልዩ መገለጥ ሃሳቦችን

• መጽሐፍ ቅዱስ እግዚአብሔር ቃል መሆኑን ማስረጃዎችን

• ቅዱሳን መጽሐፍ በመንፈስ ቅዱስ ምሪት የተጻፉ መሆናቸው

• ቅዱሳን መጽሐፍት በመንፈስ ቅዱስ ምሪት የተጻፉ በመሆናቸውያለስዕተት መሆኑን እንዴት እንደሚያሳይ

• በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ፥ የማይሳሳት እና ስዕተት አልባነት የሚሉትን ቃላት

• መጽሐፍ ቅዱስ ተፅፎ ማለቁን እና ከዚህ በላይ እንደማይጨመርበት

• መጽሐፍ ቅዱስ አስተምሮ ሁሉ ምንጭ አና ባለስልጣን እንደሆነ

• መጽሐፍ ቅዱስ እንዴት በዕለታዊ የክርስትያን ህይወት ውስጥ ያለውን አስፈላጊነት

• ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ክርስቲያናዊ የእምነት መግለጫ

(2) ተማሪዎች ስለመጽሐፍ ቅዱስ ያሉ የተሳሳት ባለስልጣናትን ከመስማት ወይም መጽሐፍ ቅዱስን በተመጠነ ጥቅም ብቻ ከማንበብ ይቆጠባሉ።

ለክፍሉ መሪ ማስታወሻ- በተለምዶ ክፍለ ግዜው ያለፈውን ትምህርት እና የትምህርቱን አላማ በፈተና ከመከለስ ይጀመራል- ይህ ግን የመጀመርያ ትምህርት ስለሆነ የሚከተለውን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል በማንበብ ጀምሩ።

► መዝሙር 119፥1-16 አብራችሁ አንብቡ። ይህ ክፍል ስለመጽሐፍ ቅዱስ ምን ይነግረናል?

እግዚአብሔር፥ የአለም ሁሉ ፈጣሪ፥ ተናግሯል። ራሱን እና የፈጠረውን አለም አላማ ገልጧል። እግዚአብሔር የገለጠው እውነት መገለጥ ይባላል።

► እግዚአብሔር እውነትን ለእኛ እውነትን የገለጠባቸው አንዳንድ መንገዶች ምንድን ናቸው?

እግዚአብሔር እውነትን የገለጠበት መንገድ የተለያየ ስለሆነ በሁለት መደቦች ለያይተን እናወራል:- ጠቅላላ መገለጥ እና ልዩ መገለጥ።

ጠቅላላ መገለጥ

ጠቅላላ መገለጥ እግዚአብሔር ስለ ራሱ በፍጥረት ውስጥ ያሳየን ነው። በዚህ ውስጥ የእግዚአብሔርን አስደናቂ አዋቂነት እና ሃይል በፍጥረተ አለሙ ንድፍ ውስጥ መመልከት እንችላለን።

የእግዚአብሔር ታላቁ ፍጥረት የሰው ልጅ ነው። የሰው ልጅ ፍጥረት ንድፍ ስንመለከት ስለ እግዚአብሔርን አንድ አንድ ነገሮች እንማራለን። ማገናዘብ መቻላችን፥ ውበትን ማድነቃችን እና በትክክለኛ እና ስዕተት መካከል መለየታችን (በፍፁም ባይሆንም) እነዚህ ክህሎቶች ተመሳሳይ የሆነ ነገር ግን በላቀ መንገድ ፈጣሪያችን እንዳለነው ማወቅ እንችላለን። እግዚአብሔር የሚያስብ እና የሚናገር መሆኑን እኛ ተመሳሳይ ክህሎቶች ስላሉን እናውቃለን።

ጠቅላላ መገለጥ እግዚአብሔር እንደሚናገር ያሳየናል፥ እንዲሁም ልዩ መገለጥ ሊኖር እንደሚችል ያስገነዝበናል። እግዚአብሔር ስለሚናገር ከእግዚአብሔር መልዕክት እንዳለ እና መጽሐፍም ሰጥቶናል።

[1]ጠቅላላ መገለጥ በመኖሩ ሰዎች እግዚአብሔር እንዳለ ያውቃሉ፥ እርሱንም መታዘዝ እንዳለባቸው እና አሁን ባለመታዘዝ ውስጥ እንዳሉ ያውቃሉ። (ሮሜ 1፥20-21 ያንብቡ)። ጠቅላላ መገለጥ ግን ከእግዚአብሔር ጋር ጤናማ ወደ ሆነ ግንኙነት እንዴት መድረስ እንዳለባቸው አይናገርም። ጠቅላላ መገለጥ የልዩ መገለጥን አስፈላጊነት ያሳየናል ምክንያቱም ሰዎች ሃጥያተኛ እንደሆኑ እና ምንም ሰበብ ለፈጣሪያቸው መስጠት እንደማይችሉ ያሳያል፥ ነገር ግን ስለ መፍትሔው አይነግረንም።

ልዩ መገለጥ

እግዚአብሔር ልዩ መገለጥን የተገለጠው በመጽሐፍ ቅዱስ እና በእየሱስ፥ በእግዚአብሔር ልጅ ነው። ልዩ መገለጥ በጠቅላላ መገለጥ ውስጥ ሰው ያለበትን ሁናቴ ያሳየናል፤ የወደቀ እና ጥፋተኛ። ልዩ መገለጥ እግዚአብሔርን ያስረዳል፥ ውድቀትን እና ሃጥያትን ያስረዳናል፥ እንዲሁም ከእግዚአብሔር ጋር መታረቂያውን መንገድ ያሳየዋል።

መጽሐፍ ቅዱስን እንዳለ አታውቁም ብለን እናስብ፥ እግዚአብሔር ግን እንዳለ ትረዳላችሁ- ከእግዚአብሔር ጋር ችግር ውስጥ እንደሆናችሁ ታውቃላችሁ። ከሞት በሓላ ያለውን ግን አታውቁም፥ የህይወትን አላማ አታውቁም፥ እግዚአብሔርን እንዴት መቅረብ እንደምትችሉ አታውቁም።

ቀጥላችሁ አንድ ሰው አንድን መጽሐፍ አስተዋወቃችሁ እንበል እንዲሁም መፅሐፊ ከእግዚአብሔር እንደሆነ ለጥያቄያችሁም መልስ እንዳለነው ነገራችሁ- ይህ መጽሐፍ ምን ያህል ዋጋ እንዳለውን መገመት ትችላላችሁ?

► መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ራሱ ምን ይላል? ከመጽሐፍ ቅዱስ አንዳንድ ጥቅሶችን እንደ ምሳሌ በማምጣት ከእግዚአብሔር ስለ መሆኑ ማስረዳቱን አሳዩ።

መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ራሱ የሚሰጣቸውን አስረጂዎች እናውራ። ቀጥለንም መጽሐፍ ቅዱስ እውነት ስለመሆኑ ያሉንን ማስረጃዎች እንመለከታለን። መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን ይናገራል። በብሉይ ኪዳን፥ ከ3000 በላይ በሆኑ ንግግሮች ከእግዚአብሔር መልዕክት ናቸው፥ በአብዛኛው ግዜም ‘እግዚአብሔር እንደተናገረው’[1] በማለት ተቀምጠዋል፥ እየሱስ ብሉይ ኪዳን ከእግዚአብሔር የሆነ መልዕክት እንደሆነ ተናግሯል። (ማቴዎስ 5፥17-18፥ ዩሐንስ 10፥35፥ ማርቆስ 12፥36 አንብቡ)። የአዲስ ኪዳን ፀዓፍት የብሉይ ኪዳን መጽሐፍት ከእግዚአብሔር እንደሆኑ ያምናሉ (ሐዋርያት ስራ 3፥18፥ 2 ጢሞትዮስ 3፥16፥ 2 ጴጥሮስ 1፥20-21 አንብቡ)። የአዲስ ኪዳን ፀሓፍት የአዲስ ኪዳን መዐዕሐፍት ከእግዚአብሔር እንደሆኑ ያምናሉ (1 ቆሮንጦስ 14፥37፥ 2 ጴጥሮስ 3፥16 አንብቡ)።

መጽሐፍ ቅዱስ ስለራሱ የሚያቀርበውን ሃሳብ የማይቀበል፥ የተሰጠውን መረጃ መመልከት አለበት። አሁንም ስለ መጽሐፍ ቅዱስ አታውቁም ብቻችሁ አስቡ፥ እግዚአብሔር ከፈለገ መናገር የሚችል አካል ነው፥ ስለዚህ ከእግዚአብሔር ዘንድ መጽሐፍ ሊኖር እንደሚችል ማወቅ እንችላለን። ቀጥላችሁ አንድ ሰው አንድን መጽሐፍ አስተዋወቃችሁ እንበል እንዲሁም መፅሐፊ ከእግዚአብሔር እንደሆነ ነገራችሁ።

► መጽሐፍ ቅዱስ በእውነት የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን በምን ታውቃላችሁ? ምን ይመስላል ብላችሁ ታስባላችሁ?

[2]በአለም ዙርያ ሁሉ ወንጌል በሚሰበክበት ቦታ ሰዎች ስለ እውነት ውስጣዊ የሆነ ጥፋተኝነት ይሰማቸዋል። ወንጌል አምነው ሃጥያታቸውን ሲናዘዙ፥ የእግዚአብሔርን ምዕረት እና የተለወጠ ህይወት ይለማመዳሉ። ለብዙዎች መጽሐፍ ቅዱስን የማመናቸው የመጀመርያው ምክንያት ይህ ነው (1 ተሰሎንቄ 1፥5 አንብቡ)

ከእግዚአብሔር ጋር ግንኙነት ላላቸው፥ እግዚአብሔር መንፍ በቃሉ በኩል ይናገራቸዋል- መረዳትን እና መወቀስን ይሰጣቸዋል። መንፈስ ቅዱስ መጽሐፍ ቅዱስን የሚጠቀምበት መንገድ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን ያረጋግጥልናል። (ኤፌ 6፥17 አንብቡ)።

ከእግዚአብሔር ጋር በግንኙነት ውስጥ ስንኖር፥ መጽሐፍ ቅዱስ በትክክል ማንነቱን እና የሚሰራበትን መንገድ ይገልጥልናል። መጽሐፍ ቅዱስ ከእግዚአብሔር ጋር ግንኙነትን የምንጀምርበትን እና የምንቀጥልበትን መንገድ ያስረዳናል። ይህም መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን መረጃ ነው (መዝሙር 119፥1-2 አንብቡ)።

ነገር ግን ከራሳችሁ መንፈሳዊ ልምምድ ላይ የተመሰረተ መረጃ ባትፈልጉስ? በሌላ እምነት ውስጥ ያሉ ሰዎችም መንፈሳዊ ልምምድ አላቸው፥ ነገር ግን ልምምዳቸው በእውነት ላይ የተመሰረተ አይደለም፥ የእኛ ልምምድ በእውነት ላይ የተመሰረተ መሆኑን በምን እናውቃለን?

► መጽሐፍ ቅዱስ ስለሚናገር ነገሮች እውነተኝነት መረጃ አለን?

መጽሐፍ ቅዱስ ከ40 በላይ የሆኑ ፀሃፊዎች በ1500 ዓመታት ግዜ ውስጥ ፅፈውታል፥ ብዙዎቹ እርስ በእርሳቸው የማይተዋወቁ ነበሩ። ከእንደዚህ አይነት መጽሐፍ በእውኑ ምን እንጠብቃለን? የተለያዩ ስዕተቶች እና ተቃርኖዎችን ይገኛሉ ብለን እናስባለን ነገር ግን ስለ መጽሐፍ ቅዱስ እውነታዎችን ይህንን አስተውሉ፤ በሺህ የሚቆጠሩ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተጠቀሱ መልከዓ ምድሮች ተገኝተዋል፥ በሺህ የሚቆጠሩ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተጠቀሱ የታሪክ ሑነቶች እና ሰዎች በታሪክ ትንክርት ውስጥ ተረጋግጠውልናል፥ አንድ ግኝት የመጽሐፍ ቅዱስ ሃተታት ተፃርሮ አያውቅም፥ እንዲሁም መጽሐፍ ቅዱስ እርስ በራሱ ተቃርኖ የለውም። እነዚህ ሃሳቦች ለተፃፈ ሌላ የትኛውም መጽሐፍ እውነት አይደለም። ማስረጃዎች መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ራሱ በእግዚአብሔር እስትንፋስ በኩል መፃፉን የሚናገረውን እውነት የሚያረጋግጥ ነው።

መጽሐፍ ቅዱስ ስለራሱ የእግዚአብሔር ቃል መሆን የሚናገረውን እውነት የሚደግፉንን ማስረጃዎቸን በስድስት ነጥብ ማጠቃለል ይቻላል። መጽሐፍ ቅዱስ በእውነት የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን እናውቃለን ምክንያቱም

• በሺህ የሚቆጠሩ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነታዎች ተረጋግጠዋል

• በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያለ የትኛውን እውነት የተሳሳተ መሆኑ አልተረጋገጠም

• መጽሐፍ ቅዱስ እርስ በእርሱ ተቃርኖ የለውም

• ወንጌል በሚያመጣው ተፅዕኖ እውነተኛነቱ የተረጋገጠ ነው

• የእግዚአብሔር መንፈስ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ይናገራል

• መጽሐፍ ቅዱስ ከእግዚአብሔር ጋር ያለንን ግንኙነት ይመራል

► መጽሐፍ ቅዱስ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት ነው የተፃፈው ምን ማለት ነው?

በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ ከተፈጥሮ በላይ በሆነ እግዚአብሔር ራሱን የገለጠበት ስራ እና ይህም መገለጡን በጽሑፍ መልክ መቀመጡ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ ውጤት ነው፥ መጽሐፍ ቅዱስ ከሌሎች ሁሉ በተለየ መልኩ ምሪት ያለበት ነው። የመጽሐፍ ቅዱስ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ ማለት፣ ይህም ማለት ሙሉ በሙሉ የተጠቀማቸው ቃላት ሳይቀር የእግዚአብሔር ቃል ነው ማለት ነው።

አንዳንድ ግዜ ሰዎች የሚያስደንቅ ሃሳብ ሲመጣላቸው ራሳቸውን በምሪት ውስጥ እንደሆኑ ያስባሉ፥ ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት የተፃፈ ነው ማለት ከዚህ በላይ ነው።

ቅዱሳት መጻሕፍት ሁሉ የእግዚአብሔር መንፈስ ያለባቸው ናቸው፤ ለማስተማር፣ ለመገሠጽ፣ ለማቅናት በጽድቅም መንገድ ለመምከር ይጠቅማሉ (2 ጢሞቴዎስ 3፥16)።

መጽሐፍ ቅዱስ ከሰዎች በሰዎች እጅ ካለ ብዕር የፈሰሰ ቢሆንም፥ የዚህ ክፍል አፅንዖት የሚሰጠው ግን መጽሐፍ ቅዱስ ከእግዚአብሔር እንደሆነ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ከእግዚአብሔር ስለ ሆነ ለአስተምሮ አስተማማኝ ነው። በጣም ምርጥ የሆኑ ሰዎች እንኳን ከሚሰሩት የተሻለ ነው።

ከሁሉ አስቀድሞ ይህን ልታውቁ ይገባችኋል፤ በመጽሐፍ ያለው የትንቢት ቃል ሁሉ ማንም ሰው በገዛ ራሱ መንገድ የሚተረጕመው አይደለም፤ ምክንያቱም ትንቢት ከእግዚአብሔር የተላኩ ሰዎች በመንፈስ ቅዱስ ተመርተው የተናገሩት እንጂ ከቶ በሰው ፈቃድ የመጣ አይደለም (2 ጴጥሮስ 1፥20-21)።

ይህ በ2 ጴጥሮስ ላይ ያሉት ቁጥሮች ፀሐፊያን በመንፈስ ቅዱስ ምሪት ውስጥ እንደነበሩ ይናገራል። የመጽሐፍ ቅዱስ ፀሐፊያን ትክክለኛነት በእነሱ እውቀት ላይ የተመሰረተ አይደለም። በጸሐፊያኑ መንፈስ ቅዱስ የተመሩ ወይም የተነዱ መሆናቸው የመፅሐፉ ተኣማኝነት በእግዚአብሔር ላይ የሚመሰረት እንሆነ አመላካች ነው። መጽሐፍ ቅዱስ እንደእግዚአብሔርን ያህል ተኣማኝነት ያለው ነው።

► የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊያን የእግዚአብሔርን እውነት ከመፃፋቸው በፊት የተቀበሉባቸው ጥቂት መንገዶች ምንድን ናቸው?

አንዳንድ ግዜ ሰዎች በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ እንዴት እንደሆነ ይጠይቃሉ። እግዚአብሔር እውነቱን ያስተላለፈበት መንገድ እንዲሁም ይህ እውነት በትክክል የተከተበበት መንገድን እንዴት ነው? መጀመርያ ስለ የእግዚአብሔር መገለጥ መንገድ ልናስተውለው የሚገባ እውነታ የመገለጡ መንገድ የተለያየ መሆኑ ነው፤ በአንድ ዘዴ ብቻ መገለጡ የተደገበ አይደለም (ዕብራውያን 1፥1 ይነበብ)።

አንዳንድ ግዜ እግዚአብሔር በድምፅ ይናገራል፥ ልክ ሙሴን እንዳናገረው (ዘፀአት 33፥11)። በሌላ ግዜ ህልም እና ራዕይን ይሰጣል፥ ፀሐፊያኑም ይገልጡት ነበር። [1] ምናልባትም ከእግዚአብሔር በቀጥተኛ ፀሑፍ መንገድ የመጣው የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ከእስራኤል ጋር የገባው ቃል ኪዳን በራሱ ጣት የተፃፈ ነበር (ዘዳግም 9፥10)። ሌሎች የመጽሐፍ ቅዱስ ዘርፎች ቃል በቃል ከእግዚአብሔር የተሰማው የተፃፈባቸው ናቸው፥ ዘፀአት፣ ዘሌዋውያን እና ዘኍልቍ ያሉ ዋና ዘርፎች “ከዚያም እግዚአብሔር ሙሴን አለው…” ከሚል አርፍተ ነገር ይቀጥላሉ።

በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ ማለት እግዚአብሔር በሚሰማ ድምፅ ለሰዎች የሚፅፉትን ነግሯቸዋል ማለት አይደለም። የተለያዩ የፅሑፍ አይነቶችን እና ማንነቶችን በፀሐፊያኑ መካከል እንመለከታለን። ለምሳሌ የጳውሎስ የአፃፃፍ ዘይቤ ከጴጥሮስ ይለያል። ስለ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ ያለን አለመካከት እግዚአብሔር የሰዎችን የተለያየ ማንነት፥ ስነ ቃላት፥ አፃፃፍ ስልት፥ የትምህርት ደረጃ እና ታሪካዊ ጥናት የተጠቀመ መሆኑን ያስተውላል።

በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ ያለ ትክክለኛ አለመካከት እግዚአብሔር የጸሐፊያኑን ሁለንተና ይመራ እንደነበር ይህም የጸሐፊያኑን ምናብ እና ማንነት በመጠቀም መለኮታዊ እውነትን ለመግለጽ ተጠቅሞበታል፥ ይህ ማለት ግን እውነትን ለመግለጽ ብቻ ሳይሆን የጽሑፉን ሂደትም በመቆጣጠር ትክክለኛነቱን ያረጋግጥልናል።

አንዳንድ ሰዎች እግዚአብሔር ሊያስተላልፍ የፈለገውን ሃሳብ ብቻ ነው የሰጠው፥ ይህንንም ሃሳብ ጸሐፊው ሰው ምርጥ በሚለው መንገድ አስረድቶታል- በመሆኑን ሰዎች በአፃፃፉ ላይ ያለውን ስዕተት ፈፅመዋል ብለው ያስባሉ። ይህ እሳቤ ግን መጽሐፍ ቅዱሳዊ የሆነውን እግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍን አይገጥምም መጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፉያኑ በአፃፃፋቸው በመንፈስ ቅዱስ ምሪት ተነድተው እንደፃፉት ይገልጻል፤ ስለዚህ በራሳቸው ፈቃድ ስህተት እንዲሰሩ እንዳልተተዉ እናውቃለን።

መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል ስለሆነ ምንም የተሳሳተ ነገር አይናገርም ምክንያቱም እግዚአብሔር ስለማይሳሳት። (ምሳሌ 30፥5 ይነበብ)። እግዚአብሔር በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በተነገረው ታሪክ ውስጥ ራሱን ስለገለጠ፥ ዝርዝር ታሪኩም ትክክል መሆን አለበት፥ ምክንያቱን ትክክለኛ የእግዚአብሔር መገለጥን ሊኖረን ስለሚገባ። በመሆኑም መጽሐፍ ቅዱሳዊ የሆነው በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ መግለጫ ምክንያት እግዚአብሔር አፃፃፉን እንደመራው እናውቃለን ስለዚህም ሙሉ በሙሉ ትክክለኛ ነው።

በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ

መጽሐፍ ቅዱስ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት የተፃፈ ነው፥ ይህም ማለት ሙሉ በሙሉ የተጠቀማቸው ቃላት ሳይቀር የእግዚአብሔር ቃል ነው ማለት ነው፤ ይህ ሀረግ ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ታማኝነት እና ትክክለኝነት በመጀመርያ በቂ ነበር፥ ነገር ግን አሁን አንዳንድ መፅሐፈር ቅዱስ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፉን የሚያምኑ ሰዎች ሙሉ በሙሉ ትክክለኝነቱን ይክዳሉ። የሚቀጠሉት ቃላት/ ሀረጎች የእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መሰረት መፃፉን ለመከላከል ጥቅም ላይ ውለዋል።

የማይሳሳት ነው

ይህ ቃል “ሊያስት የማይችል” ማለት ሲሆን፥ መጽሐፍ ቅዱስ የማይሳሳት ነው ማለት ሙሉ ለሙሉ ልንታመንበት የምንችል እና በፍጹም ሊያሳሳተን የማይችል ነው ማለት ነው። መጽሐፍ ቅዱስ የማይሳሳት ነው ስንል በአስተምሮ ብቻ ሳይሆን በውስጡ ያለው አርፍተ ነገር ሑሉ የማያሳሳት ነው።

ስዕተት አልባ

ይህ ቃል ‘ስዕተት የሌለው ማለት’ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያለው ሁሉም አርፍተ ነገር በሙሉ ትክክለኛ ነው። እግዚአብሔር የማይዋሽ እና የማይሳሳት (ቲቶ 1፥2ን ይነበብ) ስለሆነ፥ መጽሐፍ ቅዱስም የእግዚአብሔር ቃል በመሆኑ ምንም ስዕተት የሌለበት መሆኑን እርግጠኛ መሆን እንችላለን። ማንም ሰው መጽሐፍ ቅዱስ ሰዎች በመፃፉ ውስጥ ስለተሳተፉ ስዕተት አለው ቢል በ 2 ጴጥሮስ 1፥21 ላይ በመንፈስ ቅዱስ ተመርተው የሚለውን በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት እንደተፃፈ ያለውን መግለጫ ይረሳል። መጽሐፍ ቅዱሳዊ እና ታሪካዊ የሆነው በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት መፃፍ የሚለው ሃሳብ ስለ ሙሉ፥ እያንዳንዱን ቃላት ጨምሮ የሚያመላክት ነው፥ ስለሆነም ከስዕተት ውጪ ነው (ማቴዎስ 5፥18ን ይነበብ)።

በቅጂዎች ውስጥ ያለ ስዕተትስ?

የማተሚያ መሳርያ ከመኖሩ በፊት፥ ሁሉም ፅሁፎች መጽሐፍ ቅዱስን ጨምሮ በእጅ ይገለበጥ ነበር። በጳውሎስ፥ በኢሳያስ ወይም በሙሴ የተፃፉት የመጀመርያዎቹ የፅሁፍ ስራዎች የሉንም። በሺህ ከሚቆጠሩ የጥንት በእጅ የተተለበጡ የግሪክ እና የዕብራይስጥ ስራዎች መካከል ትንንሽ ልዩነቶች አሉ፥ እንዲሁም የመጀመርያው ፅሁፍ በትክክል ምን እንደሆነ በሙሉ ልናውቅ አንችልን። ነገር ግን ልዩነቶቹ በጣም ትንንሽ ስለሆኑ ምንም አይነት የአስተምሮ ልዩነት ሆነ ጥያቄ ሊያነሱ አያስችሉም። የመጀመርያዎቹ ፅሁፎች ምንም አይነት ስዕተት እንደሌለባቸው እናውቃለን፤ እንዲሁም በተገለበጡት ውስጥም ኣለው ልዩነት አነስተኛ ነው ስለዚህም በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያለውን እያንዳንዱን አርፍተ ነገርን መተማመን እንችላለን።

► መጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ግዜ በእጅ የተገለበጠ ሆኖ ትክክለኛ መሆኑን በምን ልናውቅ እንችላለን?

► ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስ ላይ ስዕተት አለው ብለው የሚያምኑበት የተለያየ ምክንያቶች ምንድን ናቸው?

አንዳንድ ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስ ስዕተት እንዳለው ይናገራሉ- ይህም የሆነበት ምክንያት የመፀሐፍ ቅዱስን ባህሪ ስላልገባቸው ነው።

መጽሐፍ ቅዱስ የሰዎችን መደበኛ ተግባቦት መንገዶችን ተጠቅሟል። ለምሳሌ ፀሐይ በሰማይ ላይ እንደሚሄድ የሚገልፅ ጥቅስ አለ። አብዛኞቹ ሳይንቲስቶች ፀሐይ ከመጓዝ ይልቅ ምድር እንደምትሽከረከር ያምናሉ፤ ነገር ግን እነርሱ ራሳቸው እንኳ ስለ ፀሐይ መውጣትና መጥለቅ ይናገራሉ፤ የሚመለከቱትን በቀላሉ የሚገልጡበት መንገድ ነው።

እንዲሁም ቅኔያዊ የሆኑ ዓርፍተ ነገሮችን አሉ፥ ለምሳሌ “ኰረብቶችም እንደ ጠቦት ዘለሉ” (መዝሙር 114፥4) ወይም “የሜዳ ዛፎች ሁሉ፣ ያጨበጭባሉ” (ኢሳይያስ 55፥12)። ይህም የስነፅሑፍ መንገድ እንጂ ቀጥተኛ/ መደበኛ የሖነ ንግግር አይደለም።

አንዳንድ ግዜ ፀሐፊያኑ ይህም በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት ውጪ የሆነ ሌሎች ሰዎች የተናገሩትን ይጠቅሳሉ (ለምሳሌ፥ እዮብ ወዳጆች ንግግሮች እግዚአብሔር ትክክል እንዳልሆኑ ቢናገርም ተፅፈውልናል (ኢዮብ 42፥7)።

ይህ ግን ምንም አይነት በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪነት መፃፍ የሚለው አስተምሮ ላይ ምንም አይነት ችግር አይፈጥርብንም። እግዚአብሔር የመጨረሻው ስራ የእርሱ ቃል ስለሆነ የፅሁፉን መንገድ በሙሉ ስዕተት እንዳይኖርበት መርቶታል።

አንዳንድ ግዜ ሰዎች በመፀሐፍ ቅዱስ ውስጥ ተቃርኖዎችን እንደሚመለከቱ ያስባሉ፥ ነገር ግን በጥንቃቄ መመልከት አለባቸው። ለምሳሌ፥ ማርቆስ 5፥1-2 እና ሉቃስ 8፥26-27 ላይ እየሱስ ከአጋንንት እስራት ነፃ ስላወጣው ሰው ይናገራል። ማቴዎስ 8፤28 ደግሞ ሁለት ከአጋንንት እስራት ነፃ ስለወጡ ሰዎች ይናገራል። ይህ ግን ተቃርኖ አለው ማለት አይደለም ሉቃስ እና ማርቆስ አጋንንት የወጣለት ሰው አንድ ብቻ ነው አላሉም፥ ነገር ግን በአካባቢው ላይ ታሪክ ያለው አንዱ ሰው ላይ ብቻ ነው ያተኮሩት። አንድ ሰው በመፀሐፍ ቅዱስ ላይ እርስ በእርሳቸው ተቃርኖ እንዳላቸው የሚያስበው ዘርፎች ላይ ወደ መደምደሚያ ቶሎ መድረስ የለበትም፥ ነገር ግን ግዜው ወስዶ አውዱን መገንዘብ አለበት።

► ክርስቲያን መጽሐፍ ቅዱስን መጠቀም ያለበት አንዳንድ መንገዶች ምን ሊሆኑ ይችላሉ?

መፀሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔርን ህግ ይሰጠናል። ህጉን መጠበቅ አያድነንም ነገር ግን ህጉ እግዚአብሔር በምን አይነት መንገድ እንድንኖር እንደሚፈልግ ያስረዳናል። የእግዚአብሔር ህግ የእግዚአብሔርን ማንንት ያሳየናል። ህጉን መከተል ያለብን እግዚአብሔርን መምሰል ስለምንፈልግ መሆን አለበት። እግዚአብሔር ስለምንወደው፥ ህፉን መውደድ አለብን። መዝሙር 119 እግዚአብሔርን የሚያመልኩት ሁሉ በእግዚአብሔር ህግ መደሰት እንዳለባቸው ይነግረናል። እግዚአብሔርን የሚወደው ሰው ወደ እግዚአብሔር ፈቃድ ልቡን እንዲለውጥለት ይፀልያል። እግዚአብሔርን የሚወድድ ሰው እግዚአብሔርን ደስ ስለማሰኘት ግድየለሽ መሆን አይችልም።

[1]የእግዚአብሔር ቃል ብርሃን ነው፥ ሐዋርያው ጴጥሮስ አለም በመንፈሳዊ ጨለማ ውስጥ እንደሆነ የእግዚአብሔር ቃልም በዚያ ውስጥ እንዴት መኖር እንዳለብን የሚያመራ መሆኑን ይነግረናል (2 ጴጥሮስ 1፥19-21 ይነበብ እንዲሁም መዝሙር 119፥105 ይመልከቱ)። ከእግዚአብሔር ቃል ጋር የሚጋጭ ከሆነ በፍፁም የራሱን ሃሳብ ሆነ ስሜት መከተል የለበትም። መንፈስ ቅዱስ ከመጽሐፍ ቅዱስ ስዕተት ወደ ሚለው ሃሳብ በፍፁም አይመራም።

የእግዚአብሔር ቃል መንፈሳዉ ምግባችን ነው። መልካም ረሃብ የጤንነት ምልክት ነው፥ ክርስቲያንም የእግዚአብሔርን ቃል አንድ ልጅ ወተትን እንደሚጠማ መጠማት አለበት (1 ጴጥሮስ 2፤2)፤ ክርስቲያኑም ሲያድግ የበለጠ የእግዚአብሔርን ቃል የሚረዳ እና የሚገነዘብ መሆን አለበት ልክ አንድ ልጅ ሲያድግ ጠጣር ምግብ መውሰድ እንደሚጀምር (1 ቆሮንጦስ 3፥2)። አንድ ክርስቲያን በየዕለቱ ራሱን መንፈሳዊ ምግብ ከእግዚአብሔር ቃል መመገብ አለበት።

መጽሐፍ ቅዱስ ራሳችንን ከሰይጣን የምንጠብቅበት ነው። መንፈሳዉ የጦር ልብ በመልበስ ራሳችንን እንድንጠብቅ ታዘናል፥የተሰጠን የመንፈስ ቅዱስ ጦር የእግዚአብሔር ቃል ነው (ኤፌሶን 6፥17)፤ እየሱስ ከዲያቢሎስ ለመጣበት ፈተና መልስን ሰጠው ከመጽሐፍ ቅዱስ ነው (ማቴዎስ 4፥3-4)።

የእግዚአብሔር ቃል እውነት ነው፤ ከእኛም ምላሽ ይፈልጋል። እየሱስም ከሚዘራ ዘር ጋር አወዳድሮታል (ሉቃስ 8፥11-15)። አንዳንዱ ዘር ባልተዘጋጀ መሬት ላይ ስለወደቀ ሊያፈራ አልቻለም፥ መጽሐፍ ቅዱስን ስናነብ ለህይወታችን ከቃሉ የተነሳ ፍሬን ለማፍራት ለሚናገረው እውነት ምላሽ መስጠት እና ወደ እግዚአብሔር መፀለይ አለብን።

መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል ስለሆነ ...

• በፍፁም አሮጌ ሆነ የማይጠቅም አይሆንም። በሁሉም ቦታ እና ግዜ ውስጥ ላሉ ሰዎች ይሰራል።

• የእግዚአብሔርን ፈቃድ ለመለየት የሚመራ ነው፥ ይህም እግዚአብሔር ከራሱ ጋር የሚጋጭ ሆነ ሃሳቡን ስለማይቀይር ነው።

• ከህይወት ውስጥ ምርጡን የምናገኝበት መምሪያ ነው፥ ይህን እግዚአብሔር፥ ፈጣያችን አቅጣጫን ስለሰጠን ነው።

• ለመዳን እና ከእግዚአብሔር ጋር ለሚኖረን ግንኙነት ልናውቀው የሚገባንን ሁሉ የሚገኝበት ነው

ከመጋቢያን እና ከቤተክርስቲያን ወጎች ብንማርም- የትኛውም የመጽሐፍ ቅዱስን ሃሳብ የሚቃረን ሃሳብ ተቀባይነት የለውም ምክንያቱም የመጨረሻው ባለስልጣን ስለሆነ።

መንፈስ ቅዱስ የእግዚአብሔርን ቃል እንድንረዳው ያበራልናል እንዲሁም ወደ መታዘዝ ይመራናል።

► እግዚአብሔር አሁንም ይናገራል ፥ ቢሆንም ግን በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የሚጨመርን ሊኖር እንደሚችል ልንጠብቅ ይገባናል?

በመጨረሻ ከሞተው ሐዋርያ በኃላ ቤተክርስቲያን መጽሐፍ ቅዱስ ተፅፎ ያለቀ መጽሐፍ እንደሆነ ታምናለች። ቤተክርስቲያን ጽሑፎችን መርጣ ቅዱሳት መጻሕፍት ብላ እንዲሁ አልሰየመችም፥ ነገር ግን አንዳንድ ፅሁፎች በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት እንደተፃፉ እና ባለስልጣን እንደሆነ እውቅና ይሰጣሉ። እንደ መጽሐፍ ቅዱስ የተወሰዱ ፅሁፎች የሚያሟሉቱን መስፈርት ከዚያ በኃላ የተፃፉት የትኛውም ፅሁፍ ማሟላት አልቻለም።

ለብሉይ ኪዳን መጽሐፍት ቤተክርስቲያን እስራኤላውያን እንደ መጽሐፍ ቅዱስ የወሰዱትን ሙሉ በሙሉ ተቀብለዋል። በግዜው ውስጥ የአዲስ ኪዳን መጽሐፍት የሚከተሉትን መስፈርቶችን ሲያሟሉ እንደ መጽሐፍ ቅዱስ መጽሐፍት ተቀባይነት አግኝተዋል

• ከሐዋርያት ጋር ያላቸው ታሪካዊ ትስስር

• የራሳቸውን እውነተኝነት የሚመሰክሩበት ጥራት

• በቤተክርስቲያን ውስጥ ያለጥያቄ ተቀባይነት ማግኘት

• በብሉይ ኪዳን በአክብሮት በመጠቀም

• ከስዕተት ትምህርት ለመቋቋም ያላቸው ጠቀሜታ

እግዚአብሔር አሁንም ይናገራል፥ ስለሆነም በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ መጨመር ይቻል ይሆን? የትኛውንም አዲስ ፅሁፍ በዋነኛው የመጽሐፍ ቅዱስ ስብስብ ውስጥ ለመካተት በሚያበቃ መልኩ መስፈርቱን አያሟላም። ለምሳሌ የትኛውም አዱስ ፅሑፍ ከሐዋርያት ጋር ሊተሳስ አይችልም ምክንያቱም አሁን ከእኛ ጋር ማናቸውም ስለሌሉ። እንዲሁም የትኛውም አዲስ ፅሁፍ በአለም አቀፍ ደረጃ ባለችው ቤተክርስቲያንን በስምምነት ተቀባይነት ማግኘት አይችልም።

መፀሐፍ ቅዱስ ለመዳን እና ለክርስትና ህይወት ሙሉ እና በቂ ነው (2 ጢሞትዮስ 3፥14-17)። የሚያስፈልገን ሁሉ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ስላለ ምንም አስፈላጊ ሆነ ጠቃሚ የሆነ የሚጨመርበት የለውም። አዲስ መገለጥን እንደሚቀበሉ የሚያምኑ ሰዎች ግዜያቸውን እግዚአብሔር የገለጠውን ማትናት ማሳለፍ አለባቸው። በዚያም ውስጥ ከስዕተት የሚጠብቃቸው እና የሚያስፈልጋቸውን ሁሉ ያገኛሉ።

ለክፍሉ መሪ ማስታወሻ- ሁለት የክፍሉ አባላትን ይህንን እና የሚቀጥለውን ክፍል ያስረዱ።

የመጽሐፍ ቅዱስ ባለስልጣንነትን ማላላት

በህይወታችሁ ላይ የመጨረሻው ባለስልጣን ማን ነው? ብዙ ክርስቲያኖች መጽሐፍ ቅዱስ በህይታቸው ላይ ባለስልጣን እንደሆነ ይናገራለ ነገር ግን በዋናነት የሚያምኑት ስሜታቸውን ነው። አንድ ሰው ተግባሩ ትክክል መሆኑን የሚያምነው ፀፀት ካልተሰማው ነው፥ ነገር ግን ይህ ሰው ከመጽሐፍ ቅዱስ በላይ ስሜቱን ዋና ባለስልጣን ያደርጋል።

ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስን አበክረው የማይወስዱበት የተለያየ ምክንያት ይኖራቸዋል፥ ምናልባትም የሚያከብሩት ሰው ግልጥ የሆነ የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርቶችን ችላ ሲል እነሱንም እንዲሁ እንዲያደርጉ ያበረታታቸዋል። ምናልባትም መፅሐፍ ቅዱስ የሚከለክለውን በማድረግ ጥፋተኝነት ስለሚሰማቸው ራሳቸውን ለማስረዳት ይሞክሩ ይሆናል። ምናልባትም ለመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት እንዲሁ ችላ የሚሉ ይሆናል። መጽሐፍ ቅዱስን ለመረዳት የምንችለውን ሁሉ ጥረት ማድረግ እና ራሳችንን ለስልጣኑ ማስገዛት ያስፈልገናል።

መጽሐፍ ቅዱስን በተገደበ አላማ ማጥናት

መጽሐፍ ቅዱስ የአስተምሮ ዋነኛ ምንጭ ነው። ለሚነሳ የትኛውም የአስተምሮ ጥያቄ የመጨረሻ ባለስልጣን ነው። ነገር ግን ሰዎች ለራሳቸው አስተምሮ ማረጋገጫ ለማግኘት ብቻ ሲያጠኑት ችግር አለው። መጽሐፍ ቅዱስን ለመንፈሳዉ መብልነት ለማግኝት አይጠቀሙትም፥ ሌላው ሰው ስዕተት እንዳለበት ለማሳየት ብቻ ነው የሚጠቀሙት። አስተምሮን ለመስራት እና ለመከላከል መጽሐፍ ቅዱስን መጠቀም ትክክለ ነው። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሙ ይህ ብቻ ከሆነ በግላችን ከእግዚአብሔር ጋር ለሚኖረን ግንኙነት ያለውን ጥቅም ውስጥ ያለውን ደስታ ያጡታል።

አንዳንድ ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስን ለመበረታታት አላማ ብቻ ያነቡታል። መጽሐፍ ቅዱስ አላማ መምራት፥ ማነፅ እና ማስተካከል መሆኑን ማስታወስ አለብን (2 ጢሞትዎስ 3፥16)። የመጽሐፍ ቅዱስ ስለ ራሳችን የተሻለ ስሜት የሚሰጡንን ተስፋዎችን ብቻ እያነበብብን ትዕዛዛትን መዝለል/ መተው የለብንም፥ ምናልባትም እግዚአብሔር ሊመክረን ወይም ሊያስተካክለን ወይም ሊያስተምረን ፈልጎ ይሆናል።

አንዳንድ የእምነት ቡድኖች መጽሐፍ ቅዱስን እናምናለን ይላሉ፥ ነገር ግን ሌላ ነገር የመጨረሻ ባለስልጣናቸው ያደርጋሉ። ያላቸውን መገለጥ ወይም ልዩ ስርዓት በመከተል እነሱ ብቻ መጽሐፍ ቅዱስን ማስረዳት እንደሚችሉ ያስባሉ፥ ያሏቸው መሰረታዊ አስተምሮዎች ግን በመጽሐፍ ቅዱስ መሰረት ማረጋገጫ የላቸውም።

ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጪ የሆነ ሌላ እንደ ቅዱስ መጽሐፍ የሚጠቀሙት መጽሐፍም ይኖራቸዋል፥ መጽሐፍ ቅዱስም የትርጉም ሆነ ሲገለበጥ ስዕተት ስላለው ተአማኝ አይደለም ሊሉ ይችላሉ።

እነዚህ ሃሳቦች መጽሐፍ ቅዱስ ምኡሕ የእግዚአብሔር ቃል እንዳልሆነ ያመላክታሉ፥ ለእነዚህ ሰዎች ሌላ ነገር ዋና/ የመጨረሻ ባለስልጣናቸው ይሆናል።

► የእምነት መግለጫውን ቢያንስ ሁለት ግዜ አብራችሁ አንብቡ።

መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል ነው። በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት ስር ፀሐፊያኑን ስለፃፉት ያለ ምንም ስዕተት ነው የፃፉት። ከሀጥያት ለመዳን እና ከእግዚአብሔር ጋር ባለ ግንኙነት ለመኖር የሚያስፈልገን ሁሉ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ተካትቷል። መጽሐፍ ቅዱስ የአስተምሮ ዋና ምንጭ እና የመጨረሻም ባለስልጣን ነው። እግዚአብሔርን በሚገባ ለማወቅ፥ በእርሱን ለመመራት፥ መንፈሳዉ ምግብን ለማግኘት እና ትርጉም ያለው ደስተኛ ኑሮ ለመኖር ክርስቲያን መጽሐፍ ቅዱስን በየዕለቱ ማጥናት አለበት።

(1) የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የቤት ስራ፦ ከታች ከተዘረዘሩት ዘርፎች መካከል እያንዳንዱን ተማሪ አንድ ይመደብ። ከሚቀጥለው ክፍለ ግዜ በፊት ክፍሉን አንብባችሁ በትምህርቱ ውስጥ ካለው ሃሳብ ላይ ምን እንደሚናገር በአንድ አንቀፅ ፃፉ።

• መዝሙር 119፥33-40

• መዝሙር 119፥129-136

• ምሳሌ 30፥5-6

• ማቴዎስ 5፥17-19

• 2 ጢሞትዎስ 3፥15-17

• 2 ጴጥሮስ 3፥15-16

• ራእይ 22፥18-19

(2) ፈተና፦ የሚቀጥለው ክፍለ ግዜ የምትጀምሩት በትምህርት 1 ፈተና ነው። ለፈተና ዝግጅት እንዲሆን የፈተና ጥያቄዎችን አጥኑ።

(3) የማስተማር የቤት ስራ፦ በዚህ ትምህርት ቢያንስ ሶስት ግዜ በዚህ ክፍል ውስጥ ላልተካተቱ ሙሉ ትምህርቱን ወይም በከፊል ታስተምራላችሁ። ይህ ትምህርት በቤተክርስቲያን ውስጥ ባለ የሰንበት ማስተማሪያ ክፍል፣ በቤት ውስጥ በሚደረግ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ቡድን፣ በቤተሰብ ስብስብ ወይም በማንኛውም ሌላ ቦታ ሊሰጥ ይችላል። የማስተማርያ መንገዱን ማዘጋጀት እና ማስተማር እናንተ ሃላፊነት ነው፥ ይህንነ አድርጋችሁ ለክፍል መሪ ሪፖርት አድርጉ።

(4) ለሚቀጥለው ክፍለ ግዜ ቀጣዩን ትምህርት አንብባችሁ መምጣት አስታውሱ።

(1) ጠቅላላ መገለጥ ምንድን ነው?

(2) እግዚአብሔር ልዩ መገለጥን የሰጠበት ሑለት መንገዶችን ምንድን ናቸው?

(3) ልዩ መገለጥ ማድረግ የሚችለው በጠቅላላ መገለጥ ውስጥ መገኘት የማይችሉ ሦስት ነገሮች ምንድን ናቸው?

(4) መጽሐፍ ቅዱስ ስለራሱ የሚነግረን ምንድን ነው?

(5) መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል ስለመሆኑን የምናውቅበት ስድስት ምክንያቶችን ዘርዝሩ።

(6) መጽሐፍ ቅዱስ ለማስተማር፣ ለመገሠጽ፣ ለማቅናት በጽድቅም መንገድ ለመምከር የሚጠቅመው ለምንድን ነው? (2 ጢሞቴዎስ 3፥16)

(7) የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊዎች ስህተት እንዳይሠሩ ተጠብቀው እንደነበር የሚያረጋግጥልን ምን ዓይነት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ገለጻ አለ?

(8) እግዚአብሔር ጸሐፊያኑን ምሪት የሰጠበት አራት መንገዶችን ዘርዝሩ።

(9) መጽሐፍ ቅዱስ በእግዚአብሔር መንፈስ ምሪት ነው የተፃፈው ምን ማለት ነው?

(10) መጽሐፍ ቅዱስ የማይሳሳት ነው ማለት ምን ማለት ነው?

(11) መጽሐፍ ቅዱስ ስዕተት አልባ ነው ማለት ምን ማለት ነው?