(1) Omuyizi ajja kuba asobola okunnyonnyola:

• Engeri gyetumanyamu nti ekifaananyi kya Katonda mu muntu kya mubiri ogulabika.

• Ebisaanyizo munaana eby’ekifaananyi kya Katonda ekiri mu muntu.

• Abantu baakolebwa mu ngeri ey’enjawulo okukolagana ne Katonda.

• Engeri abantu gyebalina okwesalirawo.

• Abantu balina omugaso ogutakoma okusukka ku mugaso gwe balina mu bulamu obw’ensi.

• Ekiwandiiko ky’ebikkiririzibwamu mu Bukristaayo ku bantu.

(2) Omuyizi ajja kutegeera nti tajja kumatira nga omuntu awatali nkolagana ne Katonda.

► Musomere wamu Zabbuli 8. Ennyiriri zino zitugamba ki ku muntu? [1]

► Bintu ki ebifaanagana ku buli muntu mu nsi?

Lowooza ku kiki ekituleetera okufaanana nga bwetuli. Kitegeereza ki ddala okubeera omuntu?

► Musomere wamu Olubereberye 1:26-27.

Waliwo ekituliko mu butonde bwaffe ekifaanana Katonda. Tetuli Katonda, naye waliwo ekintu ekitwawula ku nsi ey’ebisolo ne kitufuula okuba ab’enjawulo. Mu Zabbuli 8:5, omuwandiisi asanyuka nti twakolebwa okubulako akatono okufaanana ab’omuggulu era twaweebwa engule ey’ekitiibwa n’okussibwamu ekitiibwa.

Katonda yawa abantu obuvunaanyizibwa obw’enjawulo okulabirira ensi ne bitonde ebigibeerako (Zabbuli 8:6). Abantu bateekeddwa okulabirira ensi n’obwegendereza okwewala okufiirwa ebintu ebiramu ebigirimu, okukozesa ebigirimu n’obwegendereza, n’okuleka ensi nga eri mu mbeera ennungi olw’emirembe egiddako.

Okulaba kuno okwa waggulu okwa bantu ddala kulungi nnyo okubanga tuli bakitiibwa okusinga enjigiriza egamba nti ebintu byagenda bibeerawo byokka mu mitendera! Mu njigiriza eno eraga nti obulamu bw’omuntu tebuliimu nnyo mugaso, kigendererwa, tebulliimu makulu, tewali kyanjawulo okubeera omuntu.

Okusinziira ku nfumo ez’edda, abantu baakolebwa mu butanwa, awatali kigendererwa, era nga tebaagalwa mutonzi yenna. Naye Baibuli eyigiriza nti tuli kitonde kyanjawulo, ekyakolebwa mu kifaananyi kya Katonda. Ekyo kitegeza ki?

Ekifaananyi kya Katonda mu bantu tekitegeeza kufaanana mu mubiri.

► Tumanya tutya nti ekifaanananyi kya Katonda mu bantu tekitegeeza kufaanana mu mubiri?

(1) Katonda Mwoyo (Yokaana 4:24). Sulemaani yategeera eggulu lyonna nensi Katonda tasobola kujaamu (1 Bassekabaka 8:27). Katonda yasobolanga okweraga eri abantu mu ngeri yonna gye yalondangawo, naye tewali ndabika nemu ku ezo efaanana Katonda. Eyo ye nsonga emu lwaki tetuteekwa kukola bifaananyi bya Katonda okubisinza.

(2) Okukola ekifaananyi kya Katonda okufaanana omuntu kuba kusinza bifaaananyi (Soma Abaruumi 1:23.)

(3) Abantu baakolebwa okusobola okubeerawo mu nsi, ne bigere ebitambula, emikono egisitula ebintu, n’okulaba n’okuwulira olw’okutegeera. Katonda yatukolera okubeera mu bulamu obw’ensi. Naye Katonda abeera mu nsi yonna. Asobola okutonda n’okutambuza ebintu ne Kigambo kye. Talina kukugirwa kwonna okuva gye tuli. Tewali nsonga yonna etulowoozesa nti Katonda alina omubiri.

► Bisaanyizo ki ebimu ebyabantu ebiraga ekifaananyi kya Katonda?

Abakugu mu kumanya ebya Katonda balowoozezza nnyo ku kiki kye kitegeeeza omuntu okubeera mu kifaananyi kya Katonda, era abasinga bakkiriziganya n’abino:

Ekikula ky’obuyiiya

Tulina obuyiiya obw’obuzaale obukulira mu ffe okuva mu kifaananyi kya Katonda. Omutonzi waffe yatukola kubeera bayiiya! Ebiseera ebimu ebisolo bitendekeddwa okukola obubonero abantu bwe bayita obukugu. Naye ekyo kyanjawulo ku ekyo ekikolebwa omuntu alina ekirowoozo kyayagala okulaga. Ebisiige eby’edda bizze bizuulibwa mu mpuku. Tetumanyi bingi ku bantu ababisiiga, naye tewali abuusabuusa nti byakubibwa bantu si bisolo.

Obuyiiya bulabikira ne mu kuyimba. Okuyimba Kulina obusobozi obwewuunyisa obulaga ebirowoozo byaffe ne kyetuwulira. Obusobozi obw’okwogera ebirowoozo byaffe okuyita mu kuyimba buva mu kifaananyi kino ekya Katonda ekiri mu ffe.

Obusobozi Bw’okulowooza

Obusobozi bw’okulowooza nabwo kimu kubiraga obusobozi obulinga obwa Katonda. Ebisolo nabyo birina obwongo, naye okuva mu byonna byetusobola okwogera, obwongo bwe bisolo tebusobola kutegeera kusukka mutendera ogw’obutonde ogw’okumanya. Abantu bokka be basobola okwekenneenya, okwetegereza, n’okufumiitiriza, ate n’okwogera okusendasenda.

Tutusobola kwogera kyokka, tusobola n’okulowooza ku kulowooza. Tusobola okwetegereza omutendera gw’ebirowoozo. Tetulowooza mu ngeri etegeerekeka kyokka, naye tulowooza ne kukulowooza mu ngeri etegerekeka.

Obusobozi Obw’ogera

Abantu balaze obusobozi. Kino kiragibwa nga bakozesa olulimi olwogerwa, ebirowoozo mwe biteekebwa mu maloboozi oba obubonero abantu abalala bye bategeera. Ebisolo nga embwa ne binyonyi biyinza okuwuliziganya okuyita mu maloboozi, naye gano tegasobola wadde okubeera okumpi mu kufaanagana n’olulimi oluzibu olwogerwa abantu lumanyiddwa mu bisolo. Ebisolo birina engeri gye bitiisaamu binnaabyo, nga byagala okwefuga ekitundu, oba okugabana emmere, naye tebibeera nakwogerezeganya ku kiki obulamu kye butegeeza.

Obusobozi bw’okwogera bwesigamye ku busobozi bw’okulowooza n’okukbaganya ebirowoozo. Ebisolo tebisobola kwogera bigambo, naye ne bwe byandibadde nga bisobola, tebyandibadde nabigambo bingi byakwogera.

Obutonde Obwenkolagana

Abantu balina obutonde obw’enkolagana. Twakolebwa nga tukolagana n’abantu abalala, okwewaayo eri abalala n’okwesigama ku balala. Tutandika obulamu n’okwesigamirawo amangu ago kubalala, era kitwala emyaka mingi omwana okufuuka omuntu omukulu. Ekyo kiri bwe kityo kubanga enkolagana yamugaso.

Katonda yakola obulamu bw’omuntu okubanga abantu balina okukolera awamu n’okukuuma enkolagana eya buli lunaku. Wadde nga omuntu yandifunye ebintu nga emmere naw’okusula nga toyambiddwako muntu mulala yenna, yandibadde nebyetaago ebikulu ebikolebwako bwabeera mu nkolagana nabalala kyokka. Enkolagana ey’obutonde eyabantu eraga ekikula kya Katonda. Katonda ali mu Busatu era ali mu nkolagana lubeerera.

Enkolagana yabantu erimu ebizibu bingi. Olw’ebizibu, abantu abamu balowooza nti betaaga okubeera nga beemalirira. Baagala okubeerawo awatali kwesigama kumuntu mulala yenna. Okubeera obw’omu tekimalawo nsonga era si bwebulamu Katonda bweyatukolera okubeeramu. Mu kifo kyekyo, yatuwa ennono ez’okutambuliramu mu nkolagana. Ebizibu bijja bwetutagoberera nkola ya Katonda.

Empisa Ey’okutegeera[1]

Tulina empisa ey’okutegeera ekyo kye kimu ku butonde bwaffe. Ekintu mu ffe kitugamba nti ebikolwa ebimu bituufu ate ebirala bikyamu. (Soma Abaruumi 1:20, Abaruumi 2:15.) Kitubuulira bwekiba ekituufu okugoberera kyetwagala nekyo kyetutalina kugoberera. Adamu ne Kaawa baatondebwa batukuvu era nga basobolera ddala okugoberera okwagala kwa Katonda.

Olw’okuba nga omuntu yagwa mu kibi nayonoona okutegeera kw’empisa ennungi, tekituukiriridde ddala, naye wasigalawo obusobozi obw’okutegeera ebikyamu nebituufu mu buli omu kuffe.

Olw’okubanga tulina empisa ey’okutegeera, tutegeera omulimu gwaffe ogw’okukola ekituufu, era tuwulira omusango bwetukola ekibi. Tetulinga bisolo, ebigoberera okutegeera kw’obutonde awatali kuwulira musango.

Obusobozi Okukola okusalawo

Okwesalirawo, oba obusobozi okulondawo bye bikolebwa abantu. Mu kugeraageranya, okusalawo kw’ebisolo kuli kumutendera ogw’okukola kye ziwulira mu butonde. Ensolo tezegendereza mu kusalwo wadde okulowooza ku bye zisalawo ebikwatagana ne mpisa oba ebiva mu bikokolwa byazo. Abantu balina obusobozi okukola okusalawo okwamakulu nga kukyusa n’obulamu (Soma Yoswa 24:15.)

► Lwaki okusalawo kyoyagala kintu kikulu nnyo eri abantu?

Olw’okuba nga tukola okusalawo okwaddala, tuvunaanyizibwa eri Katonda. Ajja kusala omusango gw’ekibi, era awe abatuukirivu empeera. (Okubikkulirwa 20:12-13).

Olw’okubatuzaalibwa mu buzaaliranwabwekibi, tetwegazaanya mu butonde kukozesa kwesalirawo kwaffe mu ngeri esaamu Katonda ekitiibwa. Omuntu mu buzaaliranwa muddu wakibi (Soma Abaruumi 6:16-17, Abaefeso 2:1-3), tasobola kukola kituufu, naye ekisa kya Katonda kituuka kubuli muntu, ne kimuwa okwagala n’obusobozi okwanukula eri enjiri. Ye nsonga lwaki omuntu asobola okukola okusalawo okwenenya n’okukkiriza enjiri (Soma Makko 1:15.)

Obutafa

Obutafa kisaanyizo kikulu eky’ekifaananyi kya Katonda. Waaliwo ekiseera ffe lwetutaaliwo, naye omuntu ajja kubeerawo mu kiseera kyokka okuva lweyatondebwa mu lubuto lwannyina. Tetulina mubiri kyokka, naye era tuli myoyo egijja okubeerawo ebbanga lyonna, ne mibiri gyaffe gijja kuzuukizibwa gibeere nga tegifa. (Soma 1 Abakkolinso 15:16-22, 52-54.) Katonda yatonda buli kinnoomu okubeerawo olw’ekigendererwa eky’olubeerera. Obutafa buleetera ebyo byetusalawo byonna okubeera n’omugaso ogw’olubeerera olw’okuba nti tujja kubeerawo ebbanga lyonna mu ggulu oba mu geyeena.

Obusobozi Bw’okwagala

Obusobozi obw’okwagala kitundu ku kifaanananyi kya Katonda. Mu bisolo, enkolagana eriko ekkomo lyamaanyi, era bifugibwa butonde okusinga.

Ebisaanyizo ebirala ebyabantu byamugaso olwa kino. Okwagala tekwandibadde namakulu gali awo singa tetwalina busobozi obw’okwogera, obusobozi bw’okulondawo n’okubaako kye twogera eri abo betwagala, n’obusobozi bw’okuddamu n’okutegeera bwetufuna okwagalibwa abalala.

Okwagala kwa bantu kulagibwa mu ssanyu eriva mu nkolagana, okusuubiza n’okukuuma ebisuubizo, okuwaayo okw’okwelesa, n’okusonyiwa. Bino byonna bye biraga okwagala kwa Katonda.

Obusobozi Okusinza

Ekisaanyizo ekikulu ennyo bwe busobozi bwaffe okusinza. Lowooza kunnyimba z’osinga okwagala oba ennyimba ez’okusinza. Tuyimbanti, “Katonda waffe wa kwewuunya.” “Oli mukulu” luyimba olutaggwako olw’okusinza okwamaanyi. Omuwandiisi wa Zabbuli yalangirira nti, “Weebaze Mukama, ggwe emmeeme yange; Ne byonna ebiri munda yange, mwebaze erinnya lye ettukuvu” (Zabbuli 103:1). Bino bisobola okwogerwa kubanga ekifaananyi kya Katonda mu ffe kitegeera era ne kyanukula eri Katonda gwe twakolebwa mu kifaananyi kye!

Kirungi okutandika okulowooza ku lwaki Katonda yatukola mu kifaanyi kye. Lwaki tuli banjawulo nnyo ku bitonde ebirala Eky’okuddamu kiri nti twakolebwa mu ngeri ey’enjawulo okubeera mu nkolagana ne Katonda n’okumusinza.

Baibuli etugamba nti ebitonde okutwaliza awamu bissaamu Katonda Ekitiibwa. Tulaba obukulu bwa Katonda mu bintu bye yakola. Naye ebitonde ebirala bissaamu Katonda ekitiibwa nga tebitegeera. Tebisobola kutegeera Katonda bwafaanana kubanga tebirina butonde busobola kukolagana naye.

Tusobola okwegomba obuyiiya bwa Katonda obutakoma kubanga naffe tulina obuyiiya. Tusobola okusinza obutukuvu bwe n’obutuukirivu kubanga tutegeera ekituufu ne kikyamu. Tusobola okusamaalirira olw’okwagala kwe okutakoma kubanga tulina obusobozi obw’okwagala.

Gye tukoma okumanya Katonda, si kumumanya mu magezi gaffe kyokka naye mu nkolagana, gye tukoma okumwagala n’okumusinza. Tufuna essanyu n’okumatira mu nkolagana ne Katonda kubanga yatukolera kubeera mu nkolagana eno.

(1) Abantu bonna balina ekifaananyi kya Katonda (Olubereberye 1:27). Waliyo abantu olw’okuba nga balina okutegeera okukugiddwa abatasobola kuwaanyisaganya birowoozo, okwogera ebizimba, wadde okwemalirira mu kusalawo. Ekifaananyi kya Katonda kyatondebwa mu bo, naye kisobola obutatuukirizibwa mu bulamu bwabwe obw’okunsi.

(2) Buli bulamu bw’omuntu bulina omugaso ogw’olubeerera ogutakoma. Ebiseera ebimu tutegeera omuwendo ogw’omuntu ogwaddala, ebintu nga amagezige, okusomakwe, ebitone, obaamaanyi. Naye buli muntu alina omuwendo ogw’omugaso okusinga ku muwendo gwateeka mu nkola, kubanga yakolebwa mu kifaananyi kya Katonda. Eyo yensonga lwaki buli muntu asaanidde okussibwamu ekitiibwa nga omuntu, wadde nga Talina bintu ebiwa abantu omuwendo ogwaddala, newankubadde nga abeera muntu mubi ennyo. Ekifaananyi kya Katonda era nayo nsonga lwaki buli mwana wa muwendo eri Katonda, era okujjamu embuto kibi kinene nnyo (Olubereberye 9:6, Zabbuli 139:13-14, Isaaya 44:24).

(3) Bamalayika nabo banjawulo mu butonde. Balina amagezi agawaggulu, obusobozi okukubaganya ebirowoozo, obusobozi obw’okwogera, n’okusobola okusinza. Olw’ekyo ebimu ku bikola elifaananyi kya Katonda era bayitibwa baana ba Katonda mu byawandiikibwa. (Yobu 1:6). Olw’ekyo balina ebintu ebimu eby’ekifaananyi kya Katonda. Kati tuli wansi wabamalayika mu buyinza (Zabbuli 8:5), kyokka batuweereza Abaebbulaniya 1:14). Mu butaggwawo, tujja kubeera mu kifo kyawaggulu okusinga bamalayika (Soma 1 Abakkolinso 6:3), era tujja kufuga ne Kristo. Kino kitegeeza nti abantu baakolebwa nga batuukiridde mu kifaananyi kya Katonda okusinga bamalayika.

(4) Ensi tekyali mu mbeera yaayo eyasooka. Lowooza ku kisiige ekirungi, ekyasiigibwa omusiizi alina ekiton eeky’okusiiga. Lowooza ku kuba nti ekifaananyi ekyo kisuuliddwa wansi, abantu ne bakitambulirako ne ngatto eziriko ebisooto. Singa otunuulira ekisiige kino, oba okyasobola okulaba omusiizi eyalina ekitone eky’okusiiga eyakikola, kyokka ekifaananyi tekiri nga bwe kyali omusiizi we yakimalira okukikola. Ebitonde bwe bifaanana bwebityo. Tebifaananira ddala nga Katonda bwe yabitondera okubeera, naye ekitiibwa kye kikyalabisibwa mu byo.

(5) Ekibi kyayonoona obusobozi “obufaanana obwa Katonda” mu bantu. Eky’okulabirako, okusiiga ebifaananyi kusobola okulaga obugwenyufu bw’omutima era kusobola okubeera ekikozesebwa kya setaani, wadde nga ekirabo kyennyini kiva wa Katonda. Wabula, olw’okuba nga ekisa kyayingirawo okukola, ekibi tekisiikiririza ddala kifaananyi kya Katonda ekiri mu ffe. Olw’ekisa ekifaananyi kya Katonda mu ffe kisobola okuzzibwawo buggya, okuzimbibwa, n’okulagibwa olw’ekitiibwa ky’omutonzi waffe! (Soma Abakkolosaayi 3:10; Abaefeso 4:22-24; 2 Abakkolinso 3:18.)

(6) Ekifaananyi kya Katonda mu ffe kye kintu ekisinga obukulu kuffe. Ekifaananyi kya Katonda mu ffe kye kitusobozesa okukkiriza enjiri. Obutuntubulamu busobozesa ekisa okuzuukusa okutegeera kwaffe ne tulumirizibwa olw’ekibi. Okwesalirawo bwe kuzzibwawo olw’ekisa ekikolera muffe kitusobozesa okulondawo ani gwetunaaweereza. Okuyita mu butonde bwaffe obw’obuyiiya tusobola okuleetera ekitiibwa ne ttendo eri Katonda. Nga tukozesa okulowooza, tusobola okunoonya amazima agekwese n’okutegeera ekintu eky’obwa Katonda namakuboge. Okunoonya okutegeera Katonda kufuuka kusinza nga bwetweyongera okumanya obukulu bw’omutonzi waffe obw’ewuunyisiza ddala mu kisa ekingi eyatuttikira engule ey’ekitiibwa ne ttendo!

Ebiseera ebimu abantu balowooza nti enkolaga ne Katonda erina omugaso kubulamu oluvannyuma lw’okufa kyokka. Balowooza nti omuntu bwatambulira mu bulamu obulungi ku nsi, tekikola njawulo nnene oba Mukristaayo oba si Mukristaayo. Naye bwe tutegeera nti obutonde bw’omuntu bwakolebwa lwakukolagana ne Katonda, tutegeera nti obulamu bwaffe bwonooneddwa bwe tutabeera naKatonda. Twetaaga Omwoyo Omutukuvu mu ffe, atukulembera, atuukiriza obusobozi bwaffe, n’okutuwa okulaba mu ngeri ey’olubeerera ku byonna bye tukola.

► Musomere wamu Ekiwandiiko ky’ebikkiririzibwamu wakiri emirundi ebiri.

Abantu baatondebwa mu kifaananyi kya Katonda olw’ekigendererwa eky’okusinza Katonda. Katonda yakola abantu n’obusobozi obw’okulowooza, okwogera, n’okwagala. Omuntu alina obuntubulamu, okwesalirawo, n’omwoyo ogutafa. Ekisa kya Katonda kiwa omuntu obuyinza okukola okusalawo okwekyeyagalire. Buli bulamu bw’omuntu bulina omuwenndo ogutaggwawo ogw’olubeerera.

(1) Ebyawandiikibwa Ebiweereddwa Okusoma. Buli muyizi ajja kuweebwa ekimu ku byawandiikibwa bino wammanga. Nga okuyiga okuddako tekunnabaawo, oteekwa okusoma ebyawandiikibwa era owaandiike ku kyebyogera ku ky’okuyiga ku ssomo lino.

• Olubereberye 3:1-6

• Yoswa 24:14-18

• Abaruumi 6:12-23

• Abaruumi 8:22-26

• Abaefeso 2:1-9

• 1 Abasessaloniika 5:23

• Yakobo 1:12-15

(2) Ekigezo: Ojja kutandika okusoma okuddako n’okugezesebwa kussomo 4. Yiga n’obwegendereza ebibuuzo eby’ekigezo nga weteekateeka.

(3) Ebiweereddwa Okuyigiriza: Jjukira okutegeka n’okuwa lipoota ku byoyigiriza wabweru w’ekibiina.

(1) Okusinziira ku Olubereberye 1:26-27, abantu baawukana batya ku bitonde ebirala byonna?

(2) Menya ensonga ssatu zetumanyirako nti ekifaananyi kya Katonda ekiri mu muntu si kyandabika ye.

(3) Kola olukalala lwa bintu musanvu ebiraga ekifaananyi kya Katonda mu muntu.

(4) Nsonga ki ebbiri ezatutonza mu kifaananyi kya Katonda?

(5) Busobozi ki obuva mu buntu bulamu?

(6) Mugaso ki ogwabantuabalina obusobozi obw’okukola okusalawo kwennyini?