(1) Omuyizi ajja kuba asobola okunnyonnyola:

• Lwaki endowooza y’omuntu ku Katonda nkulu nnyo.

• Lwaki okuba nti Katonda ye Mutonzi Kimufuula okuba ow’enjawulo ku balala bonna.

• Embala Ya Katonda: kiki kye kitegeeza okuba nti omuntu, omwoyo, taggwawo, ali mu Busatu, nannyini buyinza bwonna, ali buli wantu wonna, takyukakyuka, amanyi byonna, mutukuvu, mutuukirivu, ow’okwagala.

• Engeri buli mbala ya Katonda bweri ey’enjawulo mu nkolagana yaffe naye.

• Baibuli nga bwe tunuuliramu okusukkuluma kwa Katonda.

• Ekiwandiiko ky’ebikkiririzibwamu mu Bukristaayo ku Katonda.

(2) Omuyizi ajja kwewala ensobi ey’obutategeera bulungi obukulu bwengeri z’okusinza

► Musomere wamu Isaaya 40. Mukubaganye ebirowoozo ku byawandiikibwa bino kye bitugamba ku Katonda.

► Lwaki kikulu omuntu okubeera nendowooza entuufu oba Nedda ku Katonda?

Katonda ye ani? A. W. Tozer yalaga omugaso gwe kibuuzo kino bwe yagamba nti, “Nzikiriza nti sikyangu kubeerawo nsobi mu njigiriza oba okulemwa okuteeka mu nkola empisa ennungi ez’Obukristaayo ezitasobola kubeera namakulu ku nkomerero ey’obutatuukiridde n’okunyooma ebirowoozo bya Katonda.”[1] Yesu yagamba omukazi Omusamaliya ku luzzi nti ekizibu ku kusinza kwa Basamaliya kyali nti tebaamanya ani gwe basinza. Engeri y’omuntu esingira ddala obukulu ye ndowooza ye ku Katonda. Omuntu kyalowooza ku Katonda okubeera gwe musingi gweddiini. Tewasobola kubeerawo nsobi nnene esinga okubeera nendowooza enkyamu ku ngeri Katonda gyafaananamu.

Okugeraageranya tekumala kunnyonnyolera ddala Katonda mu bujjuvu kubanga atusukkulumye era aliwaggulu waffe awatali kkomo. Ne Baibuli nayo tetuwa kunnyonnyola kutonngole ku Katonda, naye buli wantu mu yo ennyonnyola okubeerawo kwe namaanyige. Olubereberye atugamba engeri Katonda gye yakolamu eggulu n’ensi; ebimera; enjuba, omwezi, ne munyeenye; n’obulamu obwebisolo; n’oluvannyuma abantu. Essomo lye tuyiga mu byawandiikibwa erisooka litegeerekeka bulungi: Katonda ye Mutonzi wa buli kintu ekiriwo. Bwatyo, ye ayawukana ku buli kintu kyonna ekiriwo, era ye si kitundu ku bye yatonda.

Okuyita mu Baibuli yonna mulimu ennyiriri nnyingi ezogera ku Katonda. Abayivu ku bikwata ku Katonda baafunza n’obwegendereza Baibuli engeri gyesengekamu ebikwata ku mbala ya Katonda. Tetusobola ku bikwata byonna mu kutegera kwaffe okutatuukiridde. Wabula, okuyiga nga tussaamu ekitiibwa embala ya Katonda kyakukola mu mwoyo eky’omuwendo omunene. Bwekityo, tulowooza ku nnyiriri zino wansi ezikwata ku Katonda. Zesigamiziddwa ku ye okwebikkulira abalala okuli mu Baibuli, era olw’ensonga eyo tumanyi nti ntuufu.

Bye tugenda okwogerako si bye byonna ebikwata ku mbala ya Katonda, naye ebyo ebisinga okuba ebyomugaso okumanya.

► Mbala ki eza Katonda zosobola okumenya?

Katonda Muntu

Kino kitegeza nti Katonda wa ddala, omuntu abeerawo n’amagezi, okuwulira n’okusalawo. [1] Teyenkana muwendo gwamateeka ag’obutonde oba amaanyi obwanyi nga amasannyalaze oba amaanyi agasuula ebintu okuva waggulu. Mutonzi, akola, amanyi, asalawo, ategeka, era ayogera.

► Kyandikoze njawulo ki gye tuli singa Katonda teyali muntu?

Okuba nti Katonda muntu kitusobozesa okubeera nga tukolagana naye. Singa teyali muntu tetwandibadde nga tumusaba. Singa teyali muntu tekyandisobose ye okuba nga asanyuka oba okuba nga tasanyuka.

Katonda Mwoyo

“Katonda gwe Mwoyo; n'abo abamusinza kibagwanira okusinzizanga mu mwoyo n'amazima” (Yokaana 4:24).

Okuba nti Katonda Mwoyo kituwa we tusinziira okubeeera obumu mu mwoyo naye era n’okuba nga tumusinza. Okusaba n’okusinza tebyesigamye kubintu ebirabika, engeri y’okubeeramu nga osaba, oba nga osinza, enteekateeka ekoleddwa, oba ekizimbe. Ebintu ebyo bisobola okutuyamba okubeera nga twemalira mu kusinza, naye okusinza tekwesigamye kubyo.

Okuba nti Katonda mwoyo ye nsonga emu lwaki yatugaana okukola ekifaananyi kyonna eky’ekintu kyonna (Soma Okuva 20:4-6.) Nga Omwo, Katonda tetumulaba (1 Timoseewo 1:17) okujjako nga alonzeewo okubeera mu ngeri gyetusobola okumulabiramu. (Soma Olubereberye 18:1; Isaaya 6:1.) Olw’okuba nga entegeera yaffe eya Katonda ekugiddwa, ne bwe tumulabira ddala, kituufu okugamba nti tewali noomu yali alabye Katonda mu bujjuvu (Okuva 33:20; Yokaana 1:18; Yokaana 6:46).

Katonda Taggwawo

Tewabangawo kiseera Katonda lwataaliwo, era tewaliberawo kiseera lwatalibaawo; Katonda taliiko ntandikwa wadde enkomerero, Katonda y’ebikkulira mu linnya NINGA BWE NDI (Okuva 3:14). Yokaana amunnyonnyola nga oyo abaawo era eyabaawo era ajja okubaawo, Omuyinza w'ebintu byonna (Okubikkulirwa 1:8). Okuva olubeerera okutuuka olubeerera ye Katonda (Zabbuli 90:2). Eddiini ezimu zirina enfumo ku ddi ba katonda baazo lwe bazaalibwa, naye Katonda owamazima taggwawo.

Katonda Ali Mu Busatu

Baibuli egamba nti waliwo Katonda omu, kyokka neyogera ku bantu abasatu ab’enjawulo nga Katonda omu. Waliwo Katonda omu, naye mu kikula kye mulimu abantu basatu. Wadde nga tetusobola kutegeerera ddala Obusatu mu bujjuvu, tekisoboka butabeera bwekityo, kubanga tetugamba nti waliwo abasatu n’omu mu kintu kimu ekyo. Waliwo Katonda omu, nabeerawo mu bantu basatu. Omwana, and Holy Spirit n’Omwoyo Omutukuvu balina bonna embala ey’obwa Katonda, buli omu kubo asobola okuyitibwa mu butuufu Katonda era nasinzibwa nga Katonda. (Ebisingawo ku Busatu bisange mu ssomo eriddako ery’Obusatu.)

Katonda ye Nantameggwa

Asobola okukola byonna byagala “Katonda waffe ali mu ggulu; Akoze bye yayagala byonna” (Zabbuli 115:3). Takugirwa okujjako nti takola ebyo ebikontana ne kikulala kye eky’obutukuvu era bulijjo atuukiriza ebyo byeyasuubiza okukola. Tewali kintu kizibu oba ekisoomoza Katonda “Mukama Katonda waffe Omuyinza w'ebintu byonna afuga” (Okubikkulirwa 19:6).

► Kikola njawulo ki gyetuli okumanya nti Katonda ye nantameggwa?

Kino kizzaamu amaanyi, olw’okuba nga tumanyi nti wakati mu ntalo zaffe, oyo ayinza “okukola ennyo okusingira ddala byonna bye tusaba oba bye tulowooza, ng'amaanyi bwe gali agakolera mu ffe” (Abaefeso 3:20). Ne bwekiba nga ebintu birabika nga ebitabuse, tumanyi nti entegeka ya Katonda eyamaanyi ejja kutuukirizibwa. Tusobola okusaba nga twekakasa nti Katonda asobola okutuyamba mu mbeera yonna.

[2]Katonda Ali Buli Wantu Wonna

Tewaliwo kifo ye mwatali, era tewali kibeerawo kyatalaba. “Bw'ati bw'ayogera Mukama nti, 'Eggulu ye ntebe yange, n'ensi ye ntebe y'ebigere byange'” (Isaaya 66:1). Ye Katondaw’ensi, era obuyinzabwetebukugirwa mu kitundu kimu. “Waliwo ayinza okwekweka mu bifo eby'ekyama ne simulaba? Sijjula ggulu n'ensi? Bw'ayogera Mukama” (Yeremiya 23:24). Kino kitukakasa nti Katonda amanyi embeera zaffe n’ebizibu byaffe. Era Baibuli etugamba nti tewali muntu yenna asobola kwekweka kuKatonda, oba okukola ekibi natasobola kulaba. Ebintu byonna biri bwerere era amaasoge gabiraba. (Soma Abaebbulaniya 4:13.)

Katonda takyukakyuka

Tewaaliwo kiseera weyatandikira okubeera Katonda, era tajja kukoma kubeera Katonda. (Soma Yakobo 1:17.) Waliwo eddiini ezimu ezikkiriza nti Katonda agenda akula, naye Baibuli etugamba nti mu kubeerawo kwe ne mu kikula kye, ne mu mbala ye nebigendererwa, Katonda takyukakyuka. (Soma Malaki3:6.) Bulijjo ayagala ekyo ekituufu, era akyawa bulijjo ekyo ekikyamu. Katonda ataggwawo eyeraga nga NDI eri Musa ye NDI owaleero. Takoma, taggwawo, era takyukakyuka mu kubeerawo kwe, amagezi, obuyinza, obutukuvu, obwenkanya, obulungi, namazima. Bulijjo abeera kye kimu, ne myaka gye tegirikoma (Zabbuli 102:27).

Amanyi Byonna

“Okutegeera kwe tekulowoozekeka” (Zabbuli 147:5). Tewali mutendera gwakuyiga eri Katonda, kubanga ye amanyi byonna. Katonda tayigangako kintu kyonna kuva eri omuntu yenna, era tewali muntu yenna asobola kumuwa magezi. (Soma Isaaya 40:13-14.) Katonda amanyi eby’omu maaso n’olw’ekyo teyewuunya oba okubeera nga teyetegekedde kintu kyonna kibeerawo. (Zabbuli 139:4).

► Kikola njawulo ki okubeera nga tumanyi Katonda nti amanyi byonna?

Ekyefaananyiriza okumanya Katonda ge magezi ga Katonda, agalagibwa mu Butonzi naddala mu nteekateeka y’obulokozi. (Soma Zabbuli 104:24; Abaruumi 11:33.) Olw’okuba nga amanyi era atageera ebintu byonna, bulijjo amanyi ekintu ekituufu eky’okukola. Okwagala kwa Katonda bulijjo kwe kusinga obulungi gye tulikuba nga Katonda ategeerera ddala buli mbeera era amanyi buli kiva mu kikolebwa bwe kinaabeera.

Katonda Mutukuvu

Katonda yennyonnyola konga omutukuvu. Nabbi Yisaaya yakiddiŋŋana naayogera ku Katonda nga “Omutukuvu wa Isiraeri.” Bamalayika bayogerera waggulu “Omutukuvu, Omutukuvu, Omutukuvu” mu maaso ge lubeerera (Okubikkulirwa 4:8, Isaaya 6:3). Obutukuvu bwa Katonda gwe mulamwa gw’okusinza: “Batendereze erinnya lyo ekkulu era ery'entiisa. Ye yemutukuvu” (Zabbuli 99:3). Ye kye kipimo eky’enkomeredde eky’empisa ennungi zoonna ezituukiridde. Ebikolwa bye byesigamye kukubeerawo kw’obulungi bwe bwonna n’olw’okubulawo obubi bwonna era tekisoboka kubeera kirala. Obutukuvu bwa Katonda bulaga nti omuntu tasaanidde kuweereza n’okusinza ngatasoose kukyusibwa olw’ekisa (Soma Isaaya 6:5.) Katonda ayagala tubeere batukuvu nga ye bwali. “Naye ng'oyo eyabayita bw'ali omutukuvu era nammwe mubeerenga batukuvu mu mpisa zonna. Kubanga kyawandiikibwa nti, 'Munaabanga batukuvu; kubanga nze ndi mutukuvu’” (1 Peetero1:15-16).

Katonda Mutuukirivu

Ebikolwa bya Katonda bulijjo biba bituufu. Ebikolwa bye bisibuka mu kikula kye eky’obutukuvu. (Soma Ekyamateeka Olwokubiri 32:4.) Ekikula kye ye kye kipimo kyekyo ekituufu. Bulijjo akuuma ekigambo kye era tayogerab ulimba. (Okubala 23:19; 2 Samwiri 7:28).

► Lwaki kyansonga gye tuli Katonda okuba nga Mutuukirivu?

Obutuukirivu bwe bwebwesigamako amateekage, ekipimo ekituukiridde ekyemirimu gyaffe gyali neri abalala. Addukanya amateekage mu bwenkanya, ngawa empeera abo abagagondera nga abonereza abo abagamenya. Kino kiwa obuweerero abo ababonaabona nabanyigirizibwa, naye era kitulabula nti tewali muntu alisimattuka bwaba ngakoze ekibi. “Ebiragiro bya Mukama byamazima, byabutuukirivu ddala” (Zabbuli 19:9). Ajja kusasula buli muntu nga ebikolwa bye bwebiri (Abaruumi 2:6). “Kubanga fenna tuliyimirira mu maaso g'entebe ey'emisango eya Katonda” (Abaruumi 14:10).

Katonda Kwagala

Embala eno nkulu nnyo. Tebeereza bwe kyandibadde ekyentiisa Katonda okubeera nga yennyini buyinza amanyi byonna singa teyatwagala! Kyandibadde kitya singa yali mutukuvu era omutuukirivu, naye natatwagala? Wamu n’obuyinza bwe obw’enkomeredde n’obutukuvu, Katonda atwagala. (Soma Abaruumi 5:8.) Katonda aweera wamu omukisa ebitonde bye (Olubereberye 1:22, 28). Awa omukisa naddala abantu ne bintu ebirungi eby’obulamu, era yakola ensi nga ekifo abantu mwe banaaberanga mu ssanyu.[3] Eri abo abamwagala era abamuweereza, afuula buli kintu mu bulamu bwabwe okubeera omukisa (Abaruumi 8:28). Ekisa kye, okusaasira, obugumiikiriza, ne mirembe bituwa omukisa olw’okwagalakwe. (Soma Okuva 34:6; Abaefeso 1:7, Abaefeso 2:4-5.)

[4]“Kubanga Katonda bwe yayagala ensi bw'ati, n'okuwaayo n'awaayo Omwana we eyazaalibwa omu yekka, buli muntu yenna amukkiriza aleme okubula, naye abeere n'obulamu obutaggwaawo” (Yokaana 3:16). Nga tafudde ku bibi byaffe n’obujeemu, ajja gyetuli n’okusaasira, nga atuyita okujja gyali okuyita mu Yesu, mwe yatuweera ssaddaaka etangirira ebibi byaffe (1 Yokaana 2:2). Ku musalaba Katonda alaga omutima gwe, ogujudde okwagala n’okusaasira gyetuli. “Mu kino mwe muli okwagala, so singa ffe twayagala Katonda, naye nga ye yatwagala ffe, n'atuma Omwana we okuba omutango olw'ebibi byaffe” (1 Yokaana 4:10). Katonda ayagala abantu bonna, nga talowoozezza ku ggwanga lyabwe, obusobozi bw’obutonde oba ekifo kyalina kunsi, nasonyiwa bonna. (Soma Abaruumi 2:11; Yakobo 2:1-5.) Olw’ekyo, Katonda ayagala [5]twagale abantu bonna n’okubeera abetegefu okusonyiwa buli yenna atusobyako. Okwagala n’okusonyiwa bubonero obulaga abaana ba Katonda (Soma Matayo 5:43-45.)

Katonda yatutonda mu kifaananyi kye. Wadde ffe ngatukoma ate ye takoma, tumufaanana okusinga ekintu kyonna mu byonna bye yatonda. Yatukola okubeera nga tumumanya, tumusinza, n’okumwagala. Yatukola ku luwe, era nga Augustine bwatujjukiza, tetujja kuwummula okutuusa nga tufunye ekiwummulo mu ye. Okugeraageranya ku Katonda, buli kintu ku nsi tekirina mugaso, era yekka yasaanira okusinzibwa. Tekisobola kufuna kumatira awantu wonna okujjako mu Katonda. Olw’ekisa kye tusobola okununulibwa netusobola okumusinza okusukkuluma ebintu byonna, okumwesiga nga Kitaffe Ow’omuggulu, n’okola okwagalakwe mu bintu byonna mu bulamu bwaffe.

Omukulembeze w’ekibiina wetegereze: memba w’ekibiina kino asobola okunnyonnyola ekitundu kino.

Katonda alina byombi amaanyi ag’enkomeredde n’obuyinza obwenkomeredde. Nga omufuzi w’ensi, asobola okutuukiriza buli kyonna kyayagala (Zabbuli 115:3, Zabbuli 135:5-6).

Akola ebintu byonna okusinziira ku kwagalakwe ye, teyeetaaga kugondera muntu mulala yenna (Abaefeso 1:11). Buli kyasssalawo okukola kituukirira, kubanga tewali muntu asobola kumukomya era tewali mbeera yonna esobola okumulemesa ye. (Soma Isaaya 46:9-11.) Afuga ebikolwa byabafuzi b’ensi buli wabeera ayagalidde (Olubereberye 50:20; Ebikolwa by’Abatume 4:27-28).

Naye Katonda yawa abantu obusobozi okukola okusalawo. Basobola okulondawo mu bintu ebirungi, naye era basobola okulondawo wakati we kirungi ne kibi. Basobola okusalawo okugondera Katonda oba okumujeemera. Abantu beyasookera ddala okutonda baasalawo okukola ekibi. Buli muntu okuva ku olwo azze nga akola okusalawo, era wadde nga abamu basazeewo bulungi, bonna baayonoona.

Katonda bwaba nga ye Mukama wa bonna, atuukiriza atya okwagalakwe mu nsi erimu obuwumbi n’obuwumbi bwe bitonde ebikola okusalawo okwabyo?

Kwagala kwa Katonda okuba nti ebitonde bye bikola okusalawo okwaddala. Ekyo kitegeeza nti tajja kubasalirawo mu byonna bye basalawo. Era kitegeeza nti wateekwa okubaawo ebiviira ddala mu bye bakola; naye, bandibadde tebakola kusalwo okwaddala. Singa mu ngeri emu Katonda yali afuga ebiva mu bikolwa by’omuntu okuba nti tewali kibi kituukawo, awo yandibadde ajja kumuntu oyo eddembe ly’okusalawo ekibi.

Obwenkanya bwa Katonda bwamazima kubanga ajja kubanga asala omusango gwabantu olw’ebikolwa bye bakola kyeyagalire (Soma Okubikkulirwa 20:12-13.) Singa Katonda ye yali afuga ebikolwa byonna, kyandibadde tekikola makulu okuba nga abonereza n’okuwa empeera.

Katonda ayagala abantu okusalawo ekituufu, naye okusinga byonna ayagala bakole okusalawo okwaddala. Eyo yensonga lwaki ensi eringa bweri. Ensi nzibu kuba etabuddwatabuddwa ebirungi ne bibi okuva eri Katonda, ebiva mu bikolwa ebirungi ebyabantu, ebiva mu bikolwa byabantu ebibi, n’obulungi Katonda bwaleeta okuva mu bikolwa byabantu ebibi.

Tulaba ebintu Katonda byakulembeza mu ntegeka ey’obulokozi. Agaba obulokozi eri bonna era ayagala abantu bonna balokoke (1 Timoseewo 2:3-4). Awa buli muntu obuyinza okuddamu eri enjiri naye tawaliriza kuddamu. Eyo yensonga lwaki okuyita n’okusendasenda bikozesebwa mu byawndiikibwa.[1] Katonda awa abantu okusalawo era nabannyonnyola ebivaamu.

Tubuulira enjiri nga twesigidde ddala nti buli muntu asobola okulokoka. Omulimu gwaffe kwe kukolera awamu n’Omwoyo Omutukuvu mu kusendasenda abantu okwewaayo eri Katonda (2 Abakkolinso 5:11.)

► Musomere wamu Ekiwandiiko ky’ebikkiririzibwamu wakiri emirundi ebiri.

Waliwo Katonda omu, eyatonda ensi era Mukama wa byonna. Taggwawo, Omwoyo atakyukakyuka. Nannyini maanyi gonna, amanyi byonna, era ali buli wantu wonna. Mutukuvu ddala mu mpisa ze era mutuukirivu mu byonna byakola. Awa omukisa bye yatonda era ayagala buli muntu, ngasonyiwa n’okukolagana naye.

(1) Ebyawandiikibwa Ebiweereddwa Okusoma. Buli muyizi ajja kuweebwa ekimu ku byawandiikibwa bino wammanga. Nga okuyiga okuddako tekunnabaawo, oteekwa okusoma ebyawandiikibwa era owaandiike ku kyebyogera ku ky’okuyiga ku ssomo lino.

• Zabbuli 139:1-4

• Engero 9:10

• Isaaya 46

• Okubikkulirwa 4:9-11

(2) Ekigezo: Ojja kutandika okusoma okuddako n’okugezesebwa kussomo 2. Yiga n’obwegendereza ebibuuzo eby’ekigezo nga weteekateeka.

(3) Ebiweereddwa Okuyigiriza: Jjukira okutegeka n’okuwa lipoota ku byoyigiriza wabweru w’ekibiina.

(1) Ekisaanyizo ky’omuntu ekisinga obukulu kye ki?

(2) Ssomo ki erisooka lyetuyiga mu byawandiikibwa?

(3) Wandiika erinnya lyembala ya Katonda erikwatagana ne bino wammanga:

• Tetusobola kunnyonnyola Katonda bwafaanana.

• Katonda abaddewo ekiseera kyonna.

• Katonda alina amagezi, Engeri gyawuliramu, n’okwesalirawo.

• Katonda abeera kye kimu bulijjo.

• Katonda asobola okukola kyonna kyasalawo.

• Katonda alaba ebintu byonna.

• Katonda yatuma Omwana we tusobole okusaasirwa.

• Katonda alimu abantu basatu mu kikula kye.

• Katonda atukiriridde ddala mu bulungi.

• Katonda tayiga kintu kyonna.

• Katonda byakola bulijjo bibeera Birungi bya bwenkanya.