በዚህ ትምህርት መጨረሻ ተማሪው የሚከተሉትን ማድረግ ይኖርበታል፦

(1) እግዚአብሔር ሁሉንም ነገር ለምን እንደፈጠረ እና የሰው ልጅ እግዚአብሔር ከፈጠራቸው ነገሮች ሁሉ እንዴት የተለየ እንደሆነ መረዳት።

(2) እግዚአብሔር ለሰው ልጆች የተቀረውን ፍጥረት እንዲገዙ ስልጣን እንደሰጠ መረዳት።

(3) የእግዚአብሔርን ፍጥረታት በትክክል ማስተዳደር የሚችልባቸውን በርካታ መንገዶች ማወቅ።

George Washington Carver በ1860 አካባቢ በአሜሪካ በባርነት ተወለደ። ባርነት ከተወገደ በኋላ ትምህርትን መማር ፈለገ። በዚያን ጊዜ ለጥቁር ልጆች ትምህርት በቀላሉ ማግኘት የማይቻል ነበር ነገር ግን አንዲት ደግ ሴት “የምትችለውን ሁሉ ተማር ከዚያም ወደ አለም ተመለስና እውቀትህን ለሰዎች ስጥ” አለችው። George “ጌታ ሆይ፣ የአጽናፈ ሰማይን ምስጢርን አሳየኝ” በማለት ጸለየ እና እግዚአብሔር “አንተ የአጽናፈ ዓለሙን ምስጢር ለመረዳት በጣም ትንሽ ነህ” ብሎ መለሰለት። ከዚያም George “ጌታ ሆይ የለውዙን ምስጢር አሳየኝ” በማለት ጸለየ እና እግዚአብሔር እንደፈቀደ ተናገረ። ለውዝ ጠቃሚ ነበር ምክንያቱም በብዙ ድሀ ገበሬዎች የሚመረተው ዋነኛው ሰብል ነው። George ከለውዝ ብዙ ምርቶችን መፈልሰፍ የለውዝ ሰብሎችን ዋጋ እንደሚጨምር ያውቃል። George ከለውዝ 300 ምርቶችን እና 100 ምርቶችን ከድንች አግኝቷል። በTuskegee Institute ውስጥ ለ47 ዓመታት የግብርና ሥራን በማስተማር ለገበሬዎች አዳዲስ ዘዴዎችን እንዲጠቀሙ በዚህም መሬታቸውን እንዲያሻሽሉ እና የተሻለ ሰብል እንዲያገኙ የሚረዱ መንገዶችን አስተምሯል። George Washington Carver በእግዚአብሔር ላይ ባለው እምነት እና የእግዚአብሔር ፍጥረታትን በአግባቡ በማስተዳደር ለሰው ልጅ ታላቅ ጥቅም እንደሚያመጣ ባለው እምነት ምክንያት ታላቅ በረከት ነበር።

ስነ-ምህዳር ህይወት ያላቸው ነገሮች እርስበርሳቸው እና ከአካባቢያቸው ጋር የሚዛመዱበትን መንገድን የሚያጠና ነው።

► አንድ ተማሪ ለብድኑ ዘፍጥረት 1፥1፣ 26-28ን ያንብብ።

ለምድር የሰው ሃላፊነት የተመሰረተው እግዚአብሔር ምድርን ለምስጋናው በመፍጠሩ (መዝሙረ ዳዊት 148) እና ሰዎችን በእርሷ ላይ አስተዳዳሪ አድርጎ በመሾሙ ላይ ነው። በእግዚአብሔር አምሳል የተፈጠርን ሰዎች እንደመሆናችን መጠን እግዚአብሔር እንደሚፈልገው እንድንገዛ ተደርገናል። መዝሙረኛው (መዝሙረ ዳዊት) እንዲህ አለ “ከመላእክት በጥቂት አሳነስኸው (የሰው ልጅን ማለት ነው)፤ ክብርና ግርማን አጎናጸፍኸው። በእጆች ስራ ላይ ሾምኸው፤ ሁሉንም ከእግሮቹ በታች አስገዛህለት” (መዝሙረ ዳዊት 8፥5-6)። ሰዎች በዓለም ላይ ልዩ ሚና አላቸው። እንስሳት አይደሉም። እግዚአብሔር በምድርና በዚያ በሚኖሩ እንስሳት ላይ እንዲገዙ ለሰው ልጆች የበላይነትን ሰጥቷቸዋል።

እግዚአብሔር አዳምና ሔዋን እንዲባዙና ምድርንም እንዲሞሏት ነገራቸው። ምድርን እንዲገዙ ነገራቸው። ምድርን የመግዛቱ ሂደት በዘሮቻቸው ይቀጥላል። ምድርን መግዛት አሰሳ፣ አዳዲስ አካባቢዎችን መያዝን፣ ማዕድናትን መፈለግ እና መጠቀምን፣ እንስሳትን ማላመድ እና ቴክኖሎጂን ማዳበርን ያጠቃልላል።

እግዚአብሔር ሲፈጥረው ሁሉም ነገር መልካም ነበር። የሰው ልጅ የኤደንን ገነት የመንከባከብ ስራ (ዘፍጥረት 2፥15) ከተፈጥሮ ጋር የሚስማማ አስደሳች ስራ ነበር። ኃጢአት ከተፈጠረ በኋላ ተፈጥሮ በእርግማኑ ተነካ እናም የሰው ስራ ከባድ ሆነ (ዘፍጥረት 3፥17-19)። ምድር የመጀመሪያው ፍጹምነት የለውም (ሮሜ 8፥18-23) ነገር ግን አሁንም በሚያስደንቅ ንድፍ የእግዚአብሔርን ክብር ያሳያል።

ከጥፋት ውሃ በኋላ እግዚአብሔር ሰዎች እንስሳትን መብላት እንደሚችሉ ተናግሯል (ዘፍጥረት 9፥3)። እግዚአብሔር ለሙሴ የሰጠው ሕግ ሰዎች አንዳንድ እንስሳትን እንዳይበሉ ይገድባል ነገር ግን አዲስ ኪዳን ለምግብነት የሚሆንን ማንኛውንም እንስሳ መብላት እንደተፈቀደልን ይነግረናል (ማርቆስ 7፥19፣ 1ኛ ጢሞቴዎስ 4፥4)። እንስሳት ከሰዎች ጋር በሚወዳደር ደረጃ ላይ የሚያስቀምጣቸው መብቶች የላቸውም።

ሀብትን የማስተዳደር የሰው ሃላፊነት

ሰዎች በምድር ላይ ስልጣን ቢሰጣቸውም (ዘፍጥረት 1፥28) የበላይ ባለስልጣን ግን አይደሉም። ሰዎች ሁሉ በእግዚአብሔር ፊት ተጠያቂ ናቸው። ምድርና ፍሬዋ አሁንም የእግዚአብሔር ናቸው።

► ተማሪዎች ለቡድኑ መዝሙረ ዳዊት 24፥1 እና መዝሙረ ዳዊት 50፥10-11ን ማንበብ አለባቸው።

እግዚአብሔር የምድር ባለቤት ነው። እግዚአብሔር ምድርን የፈጠረው ክብሩን እንድትገልጥ (መዝሙረ ዳዊት 19፥1)፣ የሰው ልጆችን ፍላጎት እንድታሟላ (ዘፍጥረት 1፥29) እና ለእነርሱም ምቹ መኖሪያ እንድትሆን ነው። በምድርና በምታፈራው ነገር እንድንደሰት አስቧል። የእግዚአብሔር የእጅ ሥራ ስለሆነች ምድርን አናመልክም (ሮሜ 1፥25)። ምድርንም አጥፊ በሆነ መንገድ መበዝበዝ የለብንም።

አንዳንድ ጊዜ ሰዎች ከመሬት ጥቅሞችን ይወስዳሉ ነገር ግን መሬቱንም በተመሳሳይ ጊዜ ያጠፋሉ። ሰዎች ማዕድንን ቆፍረው ሊያወጡ ይችላሉ ነገር ግን መሬቱን የማይጠቅም እና አስቀያሚ አድርገው ይተዉታል። ሰዎች አንዳንድ ጊዜ ሁሉንም ዛፎች ከአካባቢው ይይቆርጣሉ ይህም ዝናቡ ጥሩውን አፈር በሙሉ እንዲታጠብ ያደርጋል። አንዳንድ ጊዜ ሰዎች በአካባቢው ምንም እስከማይቀር ድረስ የዱር እንስሳትን ለምግብ ያድናሉ። ውሃው ለአጠቃቀም አስተማማኝ እስከማይሆን ድረስ ሰዎች ቆሻሻ ወደ ወንዞች ይጥላሉ።

እግዚአብሔር ምድርን ፍሬያማ እንድትሆን ፈጥሯታል። ሰዎች መሬትን በሚያጠፋ መንገድ መጠቀማቸው ስህተት ነው። ምድርን በማጥፋት ተግባር እግዚአብሔር አይከብርም።

እግዚአብሔር ምድር ብዙ ትውልድን ለሺህ ዓመታት እንድታገለግል ፈጥሯታል። ለቀጣዩ ትውልድ አካባቢን የማስተዳደር እና የማሻሻል ሃላፊነት ሊሰማን ይገባል። ለፈጣን ጥቅም ሲል መሬቱን የሚያጠፋ ሰው ባልንጀራውንና ቀጣዩን ትውልድ አይወድም።

ከ20 አመት በኋላ አንድ ሰው ከልጆቻችሁ ይሰርቃል ብለው ማሰብ ይፈልጋሉን? በእርግጥ አይፈልጉም። ሆኖም ሰዎች ልጆቻቸው የሚኖሩበትን አካባቢ በማጥፋት ከራሳቸው ልጆችም ይሰርቃሉ። የራሳችሁ ልጆች ከሌላችሁ አሁንም አንድ ቀን ምድሪቱን ስለሚወርሱት የሌሎች ሰዎች ልጆች ልታስብ ይገባል።

ብዙ ሰዎች ለያዙት መሬት ይጠነቀቃሉ ነገር ግን ለህዝብ መሬት ምንም ደንታ የላቸውም። አማኞች ለአካባቢ እንክብካቤ ምሳሌ መሆን አለባቸው ምክንያቱም የእግዚአብሔር መሆኑን ስለምናውቅ እና ለባልንጀራችንና ለቀጣዩ ትውልድ ስለምንጨነቅ ነው።

አንዳንድ ጊዜ ሰዎች “ይህ መሬት የእኔ አይደለም ስለዚህ ቆሻሻዬን እዚህ እጥላለሁ” ወይም “ ሁሉንም ዛፎች ትንንሾቹንም ጨምሮ በሙሉ መቁረጥ እችላለሁ” ብለው ያስባሉ።

► አንድ ተማሪ ለብድኑ ዘዳግም 22፥6 ያንብብ።

የዘዳግም መጽሐፍ በተጻፈበት የዓለም ክፍል በጎጆአቸው ላይ ተቀምጠው በቀላሉ የሚያዙ ወፎች ነበሩ። ሰዎች ሁልጊዜ እናታቸውን እና እንቁላሎቹን ወይም ሕፃናትን ከወሰዱ እነዚያ ወፎች ብዙም ሳይቆይ ሕልውናቸው ያቆማሉ። ዝርያውቸው እንዳይጠፋ እናታቸውን እንዲለቁ እግዚአብሔር ነገራቸው። ዛሬ በተለያዩ ቦታዎች ያሉ ደንቦቻችን በትክክል አንድ አይነት አይሆንም ነገር ግን ጥቅሱ የህዝብ መሬት ሀብትን ለመጠበቅ መጠንቀቅ እንዳለብን ይነግረናል።

እግዚአብሔር ዕፅዋትን ሲሠራ አትክልትና ፍራፍሬ ብቻ ሳይሆን አበባዎችንና ብዙ ውብ ነገሮችን ፈጠረ። ይህ እግዚአብሔር ስለ መሬቱ ተግባራዊ አጠቃቀም ብቻ እንደማይጨነቅና ስለ ውበትም እንደሚያስብ ይነግረናል (ሉቃስ 12፥27)። እግዚአብሔር የተፈጥሮን ውበት የፈጠረው ለሰዎች መኖሪያ የሚሆን ውብ አካባቢ ለማቅረብ ነው።

ተራሮች፣ በረሃዎች፣ ወንዞች፣ ሜዳዎች እና ደኖች ሁሉም የተፈጥሮ ውበት አላቸው። አንዳንድ ጊዜ በአንድ የተወሰነ ቦታ የተወለዱ ሰዎች ለእነርሱ ተራ ስለሆነ ያለውን ውበት በትክክል አይመለከቱም።

► አርቲስት እንደሆንክ አድርገህ አስብ። ቆንጆ ሥዕል ለመሥራት ብዙ ጊዜ እንዳጠፋህ አስብ ከዚያም ለጓደኛህ ሰጠኸው። ከዚያም አንድ ቀን እርሱን ልትጎበኝ ስትሄድ ስዕሉ በሰዎች በመረገጥ ተጎድቶ መሬት ላይ ታያለህ። ምን ይሰማዎታል?

ሰዎቹ ቆሻሻቸውን ሁሉ መሬት ላይ የሚጥሉባቸው ብዙ ማህበረሰቦች አሉ። የራሳቸውን ጓሮዎች ያጸዳሉ ነገር ግን በሌላ በሁሉም ቦታዎች ቆሻሻን ይጥላሉ። የአካባቢያቸው ጎዳናዎች በቆሻሻ የተሞሉ ናቸው።

► እነዚህ ሰዎች ምን መረዳት አለባቸው?

ከሌሎች ጋር የምንካፈላቸውን አካባቢዎች ለራሳቸው እና ለራሳችን ስንል ልንከባከብ ይገባል።

► ቤተክርስቲያን አካባቢዋን ለመለወጥ ምን ማድረግ ትችላለች?

እንስሳት ከሰዎች የተለዩ ናቸው። በእግዚአብሔር አምሳል አልተፈጠሩም። ስለዚህም የማይሞት መንፈስ የላቸውም (መክብብ 3፥21) እና ሰብአዊ መብቶችም የላቸውም።

እግዚአብሔር ሰዎች እንስሳትን እንዲበሉ ፈቅዶላቸዋል፤ ይህ የሚያመለክተው የዱር እንስሳትን ለምግብ ማደንና የቤት እንስሳትን ለምግብ ማሳደግ እንደሚፈቀድ ነው።

በአብዛኛው የሰው ልጅ ታሪክ ሰዎች በቤት እንስሳነት ለማቆየት ወይም ስራ ለማሰራት እንስሳት ይኖሩዋቸው ነበር።

► እግዚአብሔር ሰዎች እንስሳትን እንዴት እንደሚይዙ ያስባልን?

► አንድ ተማሪ ለብድኑ ምሳሌ 12፥10ን ያንብብ።

ይህ ጥቅስ የጻድቃን አንዱ ባህሪያቸው እንስሶቻቸውን በሚገባ መንከባከባቸው እንደሆነ ይነግረናል። ጭካኔ የክፉ ሰው መለያ ነው።

የእንስሳት ባለቤት የሆነ ሰው እንስሳው የሚፈልገውን ምግብ፣ ውሃ እና መጠለያ እንዳገኘ ማረጋገጥ አለበት። ለእንስሳት ፍላጎት ደንታ በሌላቸው ሰዎች ላይ የሆነ ችግር አለ።

እንስሳት ሁሉ የእግዚአብሔር መሆናቸውን አስታውሱ (መዝሙረ ዳዊት 50፥10-11)። ሁሉም የተነደፉት እና የተፈጠሩት በእግዚአብሔር ነው። ብዙ ዓይነት አድርጎ ሰራቸው። ለምግብና ለሥራ የሚያገለግሉትን ጥቂቶችን ብቻ መሥራት ይችል ነበር ነገር ግን ከነፍሳትና ከጥቃቅን የሕይወት ዓይነቶች ውጭ በሺዎች የሚቆጠሩ የእንስሳት ዝርያዎችን ፈጠረ። የእግዚአብሔር አስደናቂ ፈጠራ በተለያዩ እንስሳት ውስጥ ተገልጧል።

አንዳንድ እንስሳት ለባለቤቶቻቸው ታማኝነት እና አድናቆት ማሳየት ይችላሉ። በሰዎች ትኩረት ይደሰታሉ እና ምላሽ መስጠትን ይማራሉ። ብዙ ነገሮችን ለመማር በቂ ብልሀት አላቸው። ከሰዎች ጋር እንዲገናኙ እግዚአብሔር እንደፈጠራቸው ግልጽ ነው። እግዚአብሔር እንስሳት ለሰዎች የተለየ ክብር እንዲሰጡ አድርጓል (ዘፍጥረት 9፥2)።

እግዚአብሔር እንስሳትን የፈጠረው ለሰዎች ምላሽ እንዲሰጡ ከሚያስችላቸው ብልሀት እና ተፈጥሮ ጋር ነው። እነርሱን አላግባብ መጠቀም የእግዚአብሔርን ዓላማዎች አለማክበር ነው። ከእውነታው በተጨማሪ የእንስሳትን ህመም የሚወድ ሰው የተሳሳተ እና የተዛባ ነገር አለበት።

መፅሐፍ ቅዱስ የእረኛውን ምሳሌ ብዙ ጊዜ ይጠቀማሉ። ዳዊት የእስራኤል ንጉሥ ከመሆኑ በፊት እረኛ ነበር። ዳዊት እግዚአብሔርን ከእረኛ ጋር እያነጻጸረ መዝሙረ ዳዊት 23ን ጻፈ። ዳዊት እረኛ በጎቹን በሚጠብቅበት መንገድ እግዚአብሔር ሕዝቡን እንደሚንከባከብ ተገነዘበ። በአዲስ ኪዳን ፓስተሮች ከእረኞች ጋር ተነጻጽረዋል (1ኛ ጴጥሮስ 5፥2 እና በሌሎች ብዙ ክፍሎች)። እግዚአብሔር ሰዎች እንስሳቸውን እንዲንከባከቡ ካልጠበቀ ይህ ንጽጽር ትርጉም አይሰጥም።

ዳዊት ለበጎች የነበረው እንክብካቤ ሰዎችን ለመንከባከብ የስልጠናው አካል ነበር። በተመሳሳይም እግዚአብሔር በአደራ ለሰጠን መሬትና እንስሳት ያለን እንክብካቤ ሰዎችን እንድንንከባከብ ያዘጋጀናል።

ውሃ ወይም ጥሩ አፈር ከሌለባቸው ቦታዎች በስተቀር አረንጓዴ በተፈጥሮ ውስጥ በጣም የተለመደ ቀለም ነው። ለዓይናችን በጣም የሚያረጋጋው ቀለም ነው።

በከተሞች ውስጥ የሚኖሩ ብዙ ሰዎች ከከተማ ወጥተው ወደ ተፈጥሯዊ አካባቢ ሲገቡ እፎይታ ይሰማቸዋል።

ብዙ የከተማ አካባቢዎች የእፅዋት ሕይወት የላቸውም ማለት ይቻላል። አብዛኛው መሬት በሲሚንቶ ወይም በአስፋልት የተሸፈነ ነው። በከተሞች ፓርኮችና ሌሎች አረንጓዴ አካባቢዎችን ለማቅረብ አንዳንድ ማህበረሰቦች ጥረት ማድረግ ጀምረዋል። የዛፎች እና ሌሎች ተክሎች የሚበቅሉበትን ቦታ ለማቅረብ በየአካባቢው ያሉ ሰዎች በጋራ መስራት አለባቸው። ሰዎች እንዲዝናኑበት እና በተለይም ህጻናት እንዲጫወቱ አረንጓዴ ቦታዎችን ማቆየት አለባቸው። ቤተሰቦች እፅዋትን በማሳደግ በግቢዎቻቸው እና በቤታቸው ውስጥ የራሳቸው አረንጓዴ ቦታዎች ሊኖሯቸው ይችላል።

በዚህ ትምህርት መጀመሪያ ላይ የስነ-ምህዳር ፍቺ አለ።

► አማኞች ስለ ስነ-ምህዳር ለምን መጨነቅ አለባቸው?

አንዳንድ ሰዎች ብክለትን በመከላከል ምድርን ማዳን እንደምንችል ያስባሉ። እኛ ሰዎች ልናድነው አንችልም ይሁን እንጂ እስከቻልን ድረስ ለመጠበቅ የበኩላችንን ልንወጣ ይገባል። አማኞች የአጽናፈ ሰማይን ውድቀት መቀልበስ እንደማንችል ያውቃሉ። እግዚአብሔር በመጨረሻ ምድርን ያድሳል (ራእይ 21፥1)። ስለዚህ ምድርን ማዳን እንደማንችል እናውቃለን።

አንዳንድ ሰዎች የሰው ልጅ ከእንስሳ አይበልጥም ብለው ያምናሉ እናም እኛ እንስሳትን ማክበር አለብን ምክንያቱም መብታቸው ከእኛ ጋር እኩል ነው ይላሉ። አማኞች እግዚአብሔር ለሰው ልጆች በምድር ላይ ስልጣን እንደሰጣቸው ያውቃሉ። ሰዎች ከእንስሳ የምንለየው በእግዚአብሔር አምሳል ልዩ ሆነን ስለተፈጠርን እና ዘላለማዊ ነፍስ ስላለን እንደሆነ እናውቃለን። ስለዚህ እንስሳት ከሰው ልጆች መብቶች ጋር የሚወዳደሩ መብቶች የላቸውም።

አማኞች ስለ ምድር ያስባሉ ምክንያቱም፦

1. የእግዚአብሔር ነው።

2. ሰዎች ምድርን የመንከባከብ እግዚአብሔር የሰጣቸው ኃላፊነት አለባቸው።

3. ስለ ቀጣዩ የሰው ልጆች ትውልድ እናስባለን።

► በአገራችሁ ወይም በማኅበረሰባችሁ ውስጥ ሰዎች ስለ ስነ-ምህዳር ቀጣይ የሆነ ክርስቲያናዊ ግንዛቤ እንደሌላቸው የሚያሳዩ ምን የተለመዱ ልማዶች አሉ?

► ተማሪዎቹ ዓይኖቻቸውን እንዲጨፍኑ እና ሁልጊዜ ከቤተክርስቲያናቸው ግቢ ሲወጡ የሚያዩትን እንዲገልጹ ንገሯቸው። ከቤተክርስቲያን ፊት ለፊት ያለው አካባቢ ምን ይመስላል? መሬት ላይ ቆሻሻ አለን? አካባቢው አንድ ሰው የሚንከባከበው ይመስላልን? ይህንን አካባቢ ማን መንከባከብ አለበት? የቤተክርስቲያኑ ሰዎች እንዴት ሊለውጡት እንደሚችሉ ይግለጹ። ለምን አካባቢውን ለመንከባከብ ማሰብ አለባቸው? የእነርሱ እንክብካቤ በሌሎች ላይ ምን ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል? ተማሪዎች በቤታቸው አካባቢ ስላሉት ቦታቸው ተመሳሳይ ነገር ማሰብ ይችላሉ።

► ምን ዓይነት ልማዶችን መቀየር አለብዎ?

► ቤተክርስቲያንህ በማህበረሰቡ ውስጥ በአርአያነት እና በማስተማር እንዴት ለውጥ ማምጣት ትችላለች?

► የማህበረሰቡ ሰዎች ቢተባበሩ ማህበረሰብዎ አካባቢውን እንዴት ማሻሻል ይችላል?

የሰማይ አባት

ዓለምን በውበት እና በሀብቶች ስለፈጠርክ እናመሰግናለን። ለፈጠርከው አለም የመንከባከብ ሀላፊነት ስላመንከን እናመሰግናለን።

ድንቅ ፍጥረትህን በማድነቅ እንድንኖር እርዳን። የምድርን ሀብቶች እና ውበት ለመጠበቅ በጋራ እንድንሰራ እርዳን።

አሜን

(1) በዚህ ትምህርት በተማርከው እውነት ምክንያት ልማዶችህን ለመለወጥ እቅድህን የሚገልጽ አንቀጽ ጻፍ።

(2) የሕብረተሰባችሁን የተሳሳቱ ድርጊቶች የሚገልጽ ገጽ ጻፉ። ከዚያ ለምን ልማዶቹ የተለየ መሆን እንዳለባቸው ለአንድ ሰው እንዴት እንደሚያብራሩ ይግለጹ። ሀሳብዎን በተወሰኑ የመፅሐፍ ቅዱስ እና በመፅሐፍ ቅዱሳዊ የዓለም እይታ ላይ ይመሰርቱ።